Sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu hình sự không?

Sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 192 BLHS. Tuy nhiên, cần xác định người thực hiện có thuộc trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hoặc đã bị kết án về tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hay không. Ngoài ra, hành vi có thể bị truy cứu nếu đáp ứng một căn cứ định tội hoặc định khung độc lập khác được Điều 192 quy định.

Như vậy, hàng giả dưới ngưỡng định lượng truy cứu hình sự không đồng nghĩa với việc người sản xuất, buôn bán đương nhiên được loại trừ trách nhiệm hình sự. Ngược lại, cũng không thể chỉ căn cứ vào việc từng bị xử phạt hành chính hoặc có tiền án để kết luận người đó phạm tội. Cơ quan tiến hành tố tụng cần xác minh tính chất của hành vi trước, phạm vi quyết định xử phạt hoặc bản án trước đó, tình trạng án tích và các dấu hiệu cấu thành tội phạm trong lần vi phạm hiện tại.

Đặc biệt, cần phân biệt giá trị hàng giả với khoản thu lợi bất chính và mức thiệt hại tài sản. Đây là những căn cứ pháp lý khác nhau, có thể dẫn đến việc xem xét trách nhiệm hình sự theo các điểm tương ứng của Điều 192 BLHS. Vì vậy, việc đánh giá phải dựa trên toàn bộ tài liệu, chứng cứ của vụ việc, không chỉ dựa vào giá trị lô hàng bị phát hiện.

✅Phần 1. Hàng giả dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

1.1. Hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu hình sự

Không phải mọi trường hợp sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng đều được miễn trách nhiệm hình sự. Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu nếu trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hoặc đã bị kết án về tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Bên cạnh đó, cần kiểm tra các căn cứ truy cứu độc lập khác như thu lợi bất chính, gây thiệt hại tài sản hoặc hậu quả về sức khỏe, tính mạng đạt ngưỡng quy định. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào giá trị hàng giả để kết luận.

1.2. Ngưỡng 30 triệu đồng không phải điều kiện miễn trách nhiệm hình sự trong mọi trường hợp

Mốc 30 triệu đồng tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS là căn cứ định lượng thông thường để xem xét trách nhiệm hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Tuy nhiên, hàng giả có giá trị dưới mức này không đồng nghĩa người thực hiện đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Cần kiểm tra người đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hay đã bị kết án về tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm hay không. Đồng thời, phải xem xét các căn cứ độc lập như thu lợi bất chính, thiệt hại tài sản, hậu quả về sức khỏe, tính mạng và các tình tiết định khung khác. Vì vậy, chưa đạt ngưỡng định lượng không đồng nghĩa với việc không đủ yếu tố cấu thành tội phạm; hai vấn đề này cần được đánh giá riêng biệt trên cơ sở hồ sơ cụ thể.

1.3. Những căn cứ cần kiểm tra trước khi kết luận có bị truy cứu hay không

Để xác định hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không, cần kiểm tra đồng thời nhiều yếu tố. Trước hết, phải xác định đúng giá trị hàng giả theo giá trị hàng thật hoặc hàng hóa cùng tính năng kỹ thuật, công dụng. Tiếp đó, cần rà soát lịch sử xử phạt vi phạm hành chính, bản án và tình trạng án tích của người thực hiện. Ngoài ra, thu lợi bất chính và thiệt hại về tài sản có thể là những căn cứ định tội, định khung độc lập nếu đạt ngưỡng luật định. Cuối cùng, phải đánh giá hậu quả về sức khỏe, tính mạng và các tình tiết định khung khác. Không thể chỉ dựa vào giá trị hàng hóa để kết luận trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, việc đáp ứng điều kiện về định lượng hoặc tiền sử xử phạt chưa đủ để tự động kết luận một người phạm tội. Cần tiếp tục xác định đầy đủ các dấu hiệu về hành vi khách quan, chủ thể, lỗi và những yếu tố pháp lý khác của cấu thành tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 192 BLHS.

✅Phần 2. Căn cứ pháp lý xác định trách nhiệm hình sự khi hàng giả dưới 30 triệu đồng

2.1. Quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS về hàng giả dưới 30 triệu đồng

Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị tương đương hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng kỹ thuật, công dụng từ 30 triệu đồng đến dưới 150 triệu đồng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, trường hợp giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi được điều luật liệt kê hoặc đã bị kết án về một trong các tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Danh mục này bao gồm Điều 192 và các Điều 188, 189, 190, 191, 193, 194, 195, 196, 200 BLHS.

Như vậy, ngưỡng 30 triệu đồng không phải căn cứ loại trừ trách nhiệm hình sự tuyệt đối. Việc áp dụng quy định này phải dựa trên tiền sử vi phạm và các dấu hiệu pháp lý của hành vi mới, đồng thời phải chứng minh đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

2.2. Phạm vi hành vi vi phạm được tính đến khi xem xét tiền sử xử phạt

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, tiền sử xử phạt vi phạm hành chính được xem xét không chỉ giới hạn ở hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả mà còn bao gồm các hành vi thuộc những điều luật được viện dẫn, như buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới, sản xuất, buôn bán hàng cấm, hàng giả thuộc nhóm đặc thù và trốn thuế. Tuy nhiên, không phải mọi vi phạm hành chính trước đây đều có thể được sử dụng làm căn cứ truy cứu. Cần đối chiếu quyết định xử phạt, xác định chính xác hành vi vi phạm, chủ thể bị xử phạt và điều khoản pháp luật được áp dụng. Chỉ khi hành vi trước đó thuộc đúng phạm vi luật định và người thực hiện tiếp tục vi phạm thì mới xem xét điều kiện truy cứu theo quy định này.

Kinh nghiệm thực tiễn: Không nên hiểu rằng mọi vi phạm thuộc các điều luật được liệt kê đều đương nhiên là căn cứ truy cứu. Điều 192 yêu cầu phải xác định đúng hành vi đã bị xử phạt và chủ thể bị xử phạt, đồng thời chứng minh hành vi mới đáp ứng điều kiện luật định.

2.3. Phân biệt căn cứ định lượng với điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự

Khi xem xét hàng giả dưới ngưỡng định lượng truy cứu hình sự, cần phân biệt giá trị hàng giả với những điều kiện pháp lý khác để xác định trách nhiệm hình sự. Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, trường hợp hàng giả trị giá dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu nếu người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hoặc đã bị kết án về một trong các tội được liệt kê, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Đây là điều kiện bổ sung đối với trường hợp chưa đạt ngưỡng định lượng, không phải căn cứ thay thế việc chứng minh hành vi phạm tội. Ngoài ra, thu lợi bất chính, gây thương tích hoặc thiệt hại tài sản còn có thể là những căn cứ truy cứu độc lập theo Điều 192. Vì vậy, cần đối chiếu đầy đủ tội sản xuất, buôn bán hàng giả theo Điều 192 BLHS với từng tình tiết thực tế của vụ việc.

✅Phần 3. Khi nào hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn bị truy cứu hình sự?

3.1. Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục Điều 192

Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị tương đương hàng thật hoặc hàng hóa cùng tính năng kỹ thuật, công dụng dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong những hành vi được điều luật liệt kê mà còn vi phạm. Danh mục này bao gồm hành vi quy định tại Điều 192 và các điều 188, 189, 190, 191, 193, 194, 195, 196, 200 BLHS.

Tuy nhiên, không phải mọi lần bị kiểm tra, lập biên bản hoặc nhắc nhở đều được xem là đã bị xử phạt vi phạm hành chính. Cần xác định có quyết định xử phạt hợp pháp hay không, quyết định đó áp dụng đối với hành vi nào và người bị xử phạt có đúng là người thực hiện hành vi vi phạm mới hay không. Đây là những dữ kiện quan trọng khi xem xét trường hợp hàng giả dưới 30 triệu đã bị xử phạt hành chính.

Khi rà soát hồ sơ, cần đối chiếu quyết định xử phạt trước đó với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả đang bị xem xét, đặc biệt là thời điểm ban hành quyết định và thời điểm thực hiện hành vi mới. Việc từng bị xử phạt không tự động chứng minh người đó phạm tội trong lần tiếp theo; cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải chứng minh hành vi mới thuộc phạm vi Điều 192 và đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Do đó, để xác định căn cứ truy cứu, cần kiểm tra đồng thời quyết định xử phạt, điều khoản được áp dụng, chủ thể bị xử phạt và tài liệu chứng minh hành vi vi phạm mới. Không thể chỉ dựa vào thông tin người đó từng có vi phạm hành chính để kết luận trách nhiệm hình sự.

3.2. Đã bị kết án về tội thuộc danh mục nhưng chưa được xóa án tích

Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị tương đương hàng thật hoặc hàng hóa cùng tính năng kỹ thuật, công dụng dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu trước đó đã bị kết án về một trong các tội được điều luật liệt kê, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Các tội này bao gồm những tội quy định tại Điều 192 và các Điều 188, 189, 190, 191, 193, 194, 195, 196, 200 BLHS.

Khi xem xét căn cứ này, cần kiểm tra bản án đã có hiệu lực pháp luật, tội danh được tuyên và tình trạng án tích tại thời điểm người đó thực hiện hành vi mới. Nếu đã được xóa án tích thì bản án trước đó không còn được sử dụng làm căn cứ theo trường hợp này. Tuy nhiên, việc chưa được xóa án tích cũng không đồng nghĩa đương nhiên với tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm theo Điều 53 BLHS. Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải chứng minh hành vi mới và các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Đây là điều kiện quan trọng khi xác định điều kiện truy cứu tội sản xuất hàng giả dưới 30 triệu dựa trên tình trạng tiền án chưa được xóa án tích.

3.3. Hành vi mới phải được chứng minh là còn vi phạm sau khi có căn cứ xử phạt hoặc kết án

Để áp dụng điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS đối với hàng giả dưới 30 triệu đồng, cần xác định rõ mối liên hệ về thời gian giữa việc xử phạt hoặc kết án trước đó với hành vi vi phạm mới. Cụ thể, cơ quan tiến hành tố tụng phải đối chiếu quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc bản án đã có hiệu lực với thời điểm người đó tiếp tục thực hiện hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Hành vi mới phải thuộc một trong những nhóm hành vi được điều luật liệt kê, đồng thời phải xác định đúng chủ thể đã bị xử phạt hoặc kết án và tình trạng án tích tương ứng. Đối với trường hợp đã bị kết án, cần làm rõ người phạm tội chưa được xóa án tích tại thời điểm thực hiện hành vi mới. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc một người từng có vi phạm trong quá khứ để mặc nhiên kết luận họ phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc truy cứu vẫn phải dựa trên chứng cứ chứng minh đầy đủ hành vi và các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Lưu ý: Cần phân biệt hai căn cứ: tiền sử xử phạt vi phạm hành chính và tiền án chưa được xóa án tích. Điều kiện chưa được xóa án tích áp dụng đối với trường hợp đã bị kết án, không phải điều kiện chung cho cả hai trường hợp

3.4. Không phải mọi trường hợp từng vi phạm đều tự động bị truy cứu

Việc đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị kết án không đồng nghĩa với việc người thực hiện hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, tiền sử vi phạm chỉ có ý nghĩa khi thuộc đúng nhóm hành vi, có căn cứ pháp lý chứng minh và đáp ứng điều kiện luật định. Đối với trường hợp đã bị kết án, cần xác định người đó chưa được xóa án tích tại thời điểm thực hiện hành vi mới. Đồng thời, cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải chứng minh hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả hiện tại có đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Vì vậy, không thể lấy một quyết định xử phạt hoặc bản án trước đây để thay thế việc chứng minh hành vi mới và các căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.

✅Phần 4. Bán hàng giả lần đầu dưới 30 triệu đồng có bị đi tù không?

4.1. Trường hợp lần đầu vi phạm và chưa có tiền sử thuộc danh mục luật định

Người lần đầu sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị dưới 30 triệu đồng không đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự, nhưng cũng không mặc nhiên bị truy cứu chỉ vì hàng hóa được xác định là hàng giả. Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, trường hợp này cần xem xét điều kiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hoặc đã bị kết án về tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Nếu người thực hiện chưa có tiền sử thuộc các trường hợp trên, căn cứ định lượng này chưa đủ để truy cứu. Tuy nhiên, vẫn phải kiểm tra các căn cứ độc lập như thu lợi bất chính, gây thiệt hại tài sản hoặc hậu quả về sức khỏe theo Điều 192.

4.2. Trường hợp lần đầu nhưng thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên

Việc bán hàng giả lần đầu và có giá trị hàng hóa dưới 30 triệu đồng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu người thực hiện thu lợi bất chính đạt ngưỡng luật định. Theo điểm c khoản 1 Điều 192 BLHS, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng là căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, với khung hình phạt tại khoản 1. Nếu khoản thu lợi từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng, hành vi thuộc điểm e khoản 2; từ 500 triệu đồng trở lên, thuộc điểm b khoản 3 Điều này.

Như vậy, giá trị hàng giả và khoản thu lợi bất chính là hai căn cứ định lượng độc lập. Cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh khoản thu lợi thực tế, không thể mặc nhiên đồng nhất với tổng doanh thu bán hàng.

Trong một số trường hợp, giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng nhưng khoản thu lợi bất chính từ hoạt động sản xuất, buôn bán lại đạt ngưỡng luật định. Khi đó, cần đánh giá riêng căn cứ về thu lợi bất chính theo Điều 192, thay vì chỉ xem xét giá trị hàng hóa. Nội dung thu lợi bất chính từ buôn bán hàng giả sẽ giúp làm rõ cách xác định căn cứ này.

4.3. Trường hợp lần đầu nhưng gây hậu quả hoặc có tình tiết định khung khác

Việc sản xuất, buôn bán hàng giả lần đầu với giá trị dưới 30 triệu đồng không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu hành vi đồng thời có căn cứ truy cứu độc lập khác theo Điều 192 BLHS. Chẳng hạn, gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% thuộc điểm b khoản 1; gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng thuộc điểm d khoản 1. Trường hợp có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc buôn bán qua biên giới có thể thuộc khoản 2, với khung hình phạt tù từ 05 năm đến 10 năm. Việc áp dụng phải căn cứ đúng tình tiết và điểm, khoản tương ứng.

Giá trị hàng giả và thiệt hại về tài sản là hai căn cứ pháp lý khác nhau. Vì vậy, ngay cả khi hàng giả chưa đạt ngưỡng 30 triệu đồng, vẫn cần kiểm tra thiệt hại thực tế do hành vi gây ra và mối quan hệ nhân quả. Có thể tham khảo bài viết buôn bán hàng giả gây thiệt hại về tài sản để hiểu rõ căn cứ áp dụng.

✅Phần 5. Hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn bị truy cứu theo những căn cứ nào khác?

5.1. Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên

Theo Điều 192 BLHS, giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu người sản xuất, buôn bán hàng giả thu lợi bất chính đạt ngưỡng luật định. Cụ thể, điểm c khoản 1 quy định mức thu lợi từ 50 triệu đến dưới 100 triệu đồng; điểm e khoản 2 quy định từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng; điểm b khoản 3 quy định từ 500 triệu đồng trở lên. Đây là căn cứ định khung độc lập với giá trị hàng giả tương đương hàng thật. Khi xem xét thu lợi bất chính từ buôn bán hàng giả, cần đối chiếu chứng từ mua bán, hóa đơn, sao kê ngân hàng, sổ sách kế toán và các tài liệu liên quan để xác định khoản thu lợi thực tế, không đồng nhất doanh thu với thu lợi bất chính.

5.2. Hàng giả gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng

Theo Điều 192 BLHS, người sản xuất, buôn bán hàng giả vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi hành vi gây thiệt hại về tài sản đạt ngưỡng luật định, dù giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng. Cụ thể, điểm d khoản 1 quy định mức thiệt hại từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng; điểm k khoản 2 quy định từ 500 triệu đến dưới 1,5 tỷ đồng; điểm đ khoản 3 áp dụng khi thiệt hại từ 1,5 tỷ đồng trở lên. Khi xác định căn cứ này, cần làm rõ thiệt hại tài sản do hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả gây ra, đồng thời chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội và tổn thất thực tế; không thể chỉ dựa vào giá trị hàng giả hoặc yêu cầu bồi thường để kết luận.

5.3. Hàng giả gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe

Theo Điều 192 BLHS, dù giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu nếu hành vi gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe đạt tỷ lệ luật định. Cụ thể, tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% đối với một người thuộc điểm b khoản 1; từ 61% trở lên thuộc điểm h khoản 2. Nếu có từ hai người bị ảnh hưởng, cần đối chiếu tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể theo điểm i khoản 2 hoặc điểm d khoản 3. Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào phản ánh của người mua để xác định hậu quả. Cơ quan tiến hành tố tụng cần xem xét kết luận giám định, hồ sơ điều trị và chứng cứ chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hàng giả với thương tích hoặc tổn hại sức khỏe.

Ngoài hậu quả kinh tế, hàng giả còn có thể gây tổn hại đến sức khỏe hoặc tính mạng người tiêu dùng. Trong trường hợp này, cần xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể, số người bị ảnh hưởng và quan hệ nhân quả giữa hành vi với hậu quả. Xem thêm phân tích về sản xuất, buôn bán hàng giả gây thương tích hoặc chết người bị xử lý thế nào.

5.4. Có tổ chức, chuyên nghiệp hoặc các tình tiết định khung khác

Giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu hành vi đồng thời có tình tiết định khung được quy định tại Điều 192 BLHS. Chẳng hạn, người phạm tội có thể bị xem xét theo khoản 2 nếu thực hiện hành vi có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức hoặc buôn bán hàng giả qua biên giới; trường hợp tái phạm nguy hiểm cũng thuộc tình tiết định khung tại điểm m khoản 2. Tuy nhiên, từng tình tiết phải được chứng minh bằng chứng cứ cụ thể, không thể suy đoán chỉ từ quy mô giao dịch, số lần mua bán hoặc giá trị hàng giả. Việc xác định trách nhiệm hình sự vẫn phải căn cứ đầy đủ vào hành vi và các yếu tố cấu thành tội phạm.

✅Phần 6. Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hàng giả thì lần sau bị truy cứu như thế nào?

6.1. Phải xác định đúng hành vi và căn cứ của quyết định xử phạt trước đó

Khi xem xét trách nhiệm hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng, cần kiểm tra trước hết người thực hiện đã thực sự bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS hay chưa. Việc rà soát không chỉ dừng ở quyết định xử phạt mà còn phải đối chiếu điều khoản được áp dụng, hành vi vi phạm cụ thể, người hoặc tổ chức bị xử phạt và thời điểm ban hành quyết định. Đặc biệt, cần phân biệt quyết định xử phạt vi phạm hành chính với biên bản kiểm tra, biên bản vi phạm hoặc văn bản nhắc nhở, yêu cầu khắc phục. Đây là những tài liệu có giá trị pháp lý khác nhau, không thể mặc nhiên thay thế cho căn cứ đã bị xử phạt. Vì vậy, chỉ khi xác định đúng chủ thể, hành vi và căn cứ xử phạt theo quy định, mới có cơ sở xem xét điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm tiếp theo.

6.2. Phân biệt xử phạt hành chính với kiểm tra, nhắc nhở và tịch thu hàng hóa

Cần phân biệt rõ biên bản kiểm tra, biên bản vi phạm hành chính và quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Việc cơ quan chức năng kiểm tra cơ sở kinh doanh, lập biên bản ghi nhận hàng hóa có dấu hiệu vi phạm hoặc yêu cầu khắc phục không đồng nghĩa người kinh doanh đã bị xử phạt hành chính. Theo Điều 68 Luật Xử lý vi phạm hành chính, quyết định xử phạt phải xác định cụ thể người vi phạm, hành vi, căn cứ pháp lý và hình thức xử phạt được áp dụng. Tương tự, việc tạm giữ hoặc tịch thu hàng hóa phải được xem xét theo căn cứ và tính chất pháp lý của từng quyết định, không mặc nhiên chứng minh đã có quyết định xử phạt đối với hành vi thuộc danh mục tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS. Vì vậy, cần kiểm tra hồ sơ xử lý trước đó để xác định chính xác căn cứ truy cứu.

6.3. Cách đối chiếu hồ sơ vi phạm cũ với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả mới

Để xác định một người có thuộc trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi sản xuất, buôn bán hàng giả dưới 30 triệu đồng hay không, cần đối chiếu hồ sơ vi phạm trước đó với hành vi mới theo từng căn cứ cụ thể. Trước hết, phải thu thập quyết định xử phạt vi phạm hành chính và xác định chính xác hành vi, điều khoản pháp luật được áp dụng. Tiếp đó, cần kiểm tra thời điểm ban hành quyết định, chủ thể bị xử phạt và đối chiếu với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả phát sinh sau đó. Đặc biệt, không thể chỉ dựa vào thông tin có tiền sự sản xuất buôn bán hàng giả để mặc nhiên kết luận người vi phạm phải chịu trách nhiệm hình sự. Đây là cách gọi thông dụng; về mặt pháp lý, cần xác định người đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS và hành vi mới có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm hay không.

✅Phần 7. Phân biệt điều kiện truy cứu dưới 30 triệu đồng với tái phạm và tái phạm nguy hiểm

7.1. Đã bị xử phạt hành chính nhưng còn vi phạm không đồng nghĩa với tái phạm

Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu trước đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục điều luật được viện dẫn mà còn vi phạm. Đây là căn cứ truy cứu riêng, không đòi hỏi người thực hiện phải từng bị kết án hình sự. Vì vậy, không nên đồng nhất trường hợp này với tái phạm theo Điều 53 BLHS. Khi đánh giá hồ sơ, cần kiểm tra quyết định xử phạt, hành vi vi phạm, chủ thể bị xử phạt và căn cứ pháp lý được áp dụng. Không phải mọi lần bị kiểm tra, lập biên bản hoặc nhắc nhở đều được xem là đã bị xử phạt vi phạm hành chính.

7.2. Chưa được xóa án tích và còn vi phạm là căn cứ riêng biệt

Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người đã bị kết án về một trong các tội được điều luật liệt kê, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi sản xuất, buôn bán hàng giả có giá trị dưới 30 triệu đồng. Khi đánh giá căn cứ này, cần kiểm tra bản án đã có hiệu lực pháp luật, tội danh bị kết án và tình trạng án tích tại thời điểm thực hiện hành vi mới. Việc xác định đã được xóa án tích hay chưa phải đối chiếu Điều 69 và các quy định liên quan của BLHS. Nếu án tích đã được xóa thì không thể tiếp tục sử dụng bản án đó làm căn cứ theo trường hợp này. Tuy nhiên, vẫn phải xem xét những căn cứ truy cứu độc lập khác theo Điều 192.

7.3. Tái phạm nguy hiểm theo Điều 53 BLHS có thể làm thay đổi khung hình phạt

Tái phạm nguy hiểm là tình tiết định khung tại điểm m khoản 2 Điều 192 BLHS, được xác định theo các điều kiện cụ thể tại Điều 53, không đơn thuần dựa vào việc người thực hiện đã nhiều lần vi phạm. Cần phân biệt tình tiết này với trường hợp đã bị kết án, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm theo điểm a khoản 1 Điều 192. Hai căn cứ có điều kiện áp dụng và ý nghĩa pháp lý khác nhau: căn cứ tại khoản 1 có thể làm phát sinh trách nhiệm hình sự khi hàng giả dưới 30 triệu đồng; còn tái phạm nguy hiểm là tình tiết định khung hình phạt khi đã xác định hành vi phạm tội. Vì vậy, không thể mặc nhiên coi mọi trường hợp tái phạm hành vi sản xuất hàng giả đều là tái phạm nguy hiểm.

Cần phân biệt điều kiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án tại điểm a khoản 1 Điều 192 với tình tiết tái phạm nguy hiểm. Đây là những căn cứ pháp lý khác nhau và có điều kiện áp dụng riêng. Nội dung tái phạm nguy hiểm trong tội sản xuất, buôn bán hàng giả sẽ phân tích sâu hơn vấn đề này.

✅Phần 8. Chứng cứ cần kiểm tra để xác định hàng giả dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu không?

8.1. Chứng cứ xác định hàng hóa là hàng giả và giá trị hàng giả

Việc xác định hàng giả dưới ngưỡng định lượng truy cứu hình sự phải dựa trên đặc điểm thực tế của hàng hóa và tài liệu chuyên môn có liên quan, không chỉ căn cứ vào nhãn mác hoặc phản ánh của người mua. Cần đối chiếu kết luận giám định, mẫu hàng thật và hàng bị nghi giả, nhãn hiệu, bao bì, mã sản phẩm, tài liệu công bố chất lượng và nguồn gốc hàng hóa. Đồng thời, phải kiểm tra tài liệu định giá để xác định giá trị hàng giả tương đương với số lượng hàng thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng kỹ thuật, công dụng. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá điều kiện định lượng theo Điều 192 BLHS.

8.2. Chứng cứ về tiền sử xử phạt hành chính và tiền án

Đối với trường hợp hàng giả dưới 30 triệu đồng, cần kiểm tra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trước đó, biên bản và tài liệu xác định hành vi đã bị xử phạt có thuộc danh mục tại điểm a khoản 1 Điều 192 hay không. Nếu căn cứ vào tiền án, phải đối chiếu bản án đã có hiệu lực pháp luật, tài liệu xác định tình trạng án tích và thời điểm thực hiện hành vi mới. Không thể chỉ dựa vào việc từng bị kiểm tra, lập biên bản hoặc có tiền án bất kỳ để kết luận đủ điều kiện truy cứu. Quan trọng là phải chứng minh đúng hành vi, đúng chủ thể và điều kiện luật định.

Căn cứ đối chiếu: Điểm a khoản 1 Điều 192, Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH năm 2025

8.3. Chứng cứ về hành vi sản xuất, buôn bán và khoản thu lợi

Việc xác định hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và khoản thu lợi bất chính cần đối chiếu hợp đồng mua bán, hóa đơn, chứng từ thanh toán, sao kê ngân hàng, tin nhắn đặt hàng, tài liệu giao nhận, vận chuyển và sổ sách kế toán. Những tài liệu này giúp làm rõ nguồn gốc hàng hóa, vai trò của từng người, số lượng giao dịch, giá bán và dòng tiền thực tế. Tuy nhiên, doanh thu không mặc nhiên đồng nghĩa với thu lợi bất chính; cần kiểm tra các khoản thu, chi và chứng cứ liên quan để xác định đúng căn cứ định khung theo Điều 192 BLHS.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là giá trị hàng giả không thể mặc nhiên đồng nhất với giá nhập hàng, doanh thu bán hàng hoặc giá ghi trên hóa đơn. Việc xác định giá trị hàng giả phải căn cứ đúng phương pháp và đối tượng so sánh theo quy định pháp luật. Có thể tham khảo thêm nội dung định giá hàng giả để truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm làm rõ căn cứ xác định ngưỡng định lượng.

8.4. Đánh giá tổng thể chứng cứ trước khi kết luận trách nhiệm hình sự

Không thể kết luận một người phạm tội chỉ dựa vào giá trị hàng hóa hoặc tiền sử xử phạt hành chính. Cần chứng minh hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả hiện tại, lỗi của người thực hiện và đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Đồng thời, phải đánh giá khách quan cả chứng cứ buộc tội lẫn chứng cứ gỡ tội, xác định chính xác căn cứ áp dụng Điều 192 và những tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án.

Bảng kiểm tra chứng cứ và ý nghĩa pháp lý

Nếu hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả được thực hiện thông qua doanh nghiệp, cần xác định riêng trách nhiệm của pháp nhân thương mại và trách nhiệm của cá nhân có liên quan. Không thể mặc nhiên lấy hành vi của nhân viên hoặc người quản lý để kết luận pháp nhân phải chịu trách nhiệm hình sự. Xem thêm trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại sản xuất, buôn bán hàng giả.

✅Phần 9. Hướng xử lý khi bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về hàng giả dưới 30 triệu đồng

9.1. Rà soát căn cứ xử phạt hành chính và tiền án trước đó

Khi bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự, cần kiểm tra quyết định xử phạt vi phạm hành chính và bản án trước đó để xác định có thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS hay không. Việc đối chiếu phải làm rõ hành vi đã bị xử phạt, điều luật được áp dụng, chủ thể vi phạm và tình trạng án tích tại thời điểm thực hiện hành vi mới. Đặc biệt, cần xác định hành vi mới có thuộc danh mục luật định và đáp ứng điều kiện truy cứu dưới ngưỡng 30 triệu đồng hay không, tránh suy luận chỉ từ tiền sử vi phạm.

9.2. Kiểm tra căn cứ định lượng và các căn cứ truy cứu độc lập

Không nên chỉ căn cứ vào giá trị hàng giả để đánh giá trách nhiệm hình sự. Cần rà soát kết luận định giá, khoản thu lợi bất chính, thiệt hại tài sản và hậu quả đối với sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng. Đồng thời, phải đối chiếu các tình tiết định khung tại từng khoản Điều 192 để xác định căn cứ áp dụng. Việc đánh giá cần dựa trên chứng cứ cụ thể, bảo đảm phân biệt giá trị hàng giả với khoản thu lợi và thiệt hại thực tế, không mặc nhiên coi các đại lượng này là tương đương.

9.3. Rà soát chứng cứ buộc tội và gỡ tội

Việc rà soát cần tập trung đối chiếu chứng cứ về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, nhận thức và lỗi của người bị xem xét truy cứu; đồng thời kiểm tra tính hợp pháp, tính xác thực và mối liên hệ giữa các tài liệu trong hồ sơ. Cần đánh giá khách quan cả chứng cứ buộc tội lẫn chứng cứ gỡ tội, đặc biệt là tài liệu về giá trị hàng giả, tiền sử xử phạt, án tích và khoản thu lợi bất chính. Trên cơ sở đó, xác định những vấn đề còn mâu thuẫn, chưa được chứng minh và đề xuất hướng xử lý phù hợp với hồ sơ thực tế.

✅Phần 10. Câu hỏi thường gặp về hàng giả dưới 30 triệu đồng

❓ Bán hàng giả dưới 30 triệu đồng lần đầu có bị đi tù không?

Không đương nhiên bị truy cứu theo căn cứ định lượng tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS nếu người vi phạm chưa có tiền sử thuộc trường hợp luật định. Tuy nhiên, vẫn phải xem xét các căn cứ độc lập như thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng, gây thiệt hại tài sản hoặc hậu quả về sức khỏe, tính mạng.

❓ Đã bị phạt hành chính về hàng giả, lần sau vi phạm dưới 30 triệu có bị khởi tố không?

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS nếu lần xử phạt trước liên quan đến hành vi thuộc danh mục luật định và người vi phạm tiếp tục thực hiện hành vi mới. Cơ quan tiến hành tố tụng vẫn phải chứng minh đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

❓ Hàng giả dưới 30 triệu đồng nhưng thu lợi bất chính trên 50 triệu có bị truy cứu không?

Có. Theo điểm c khoản 1 Điều 192 BLHS, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng là căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, không phụ thuộc việc giá trị hàng giả có đạt 30 triệu đồng hay không. Khoản thu lợi bất chính phải được chứng minh bằng tài liệu, chứng cứ phù hợp.

❓ Đã được xóa án tích, tiếp tục bán hàng giả dưới 30 triệu có bị truy cứu không?

Nếu đã được xóa án tích thì tiền án đó không còn là căn cứ áp dụng trường hợp đã bị kết án nhưng chưa được xóa án tích tại điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS. Tuy nhiên, người vi phạm vẫn có thể bị truy cứu nếu hành vi mới thỏa mãn căn cứ định lượng, thu lợi bất chính hoặc hậu quả khác theo điều luật.

❓ Bị thu giữ hàng giả dưới 30 triệu đồng có đồng nghĩa với phạm tội không?

Không. Việc cơ quan chức năng thu giữ hàng hóa chỉ là một tình tiết cần xác minh, không tự động chứng minh người sở hữu hoặc kinh doanh đã phạm tội. Cần làm rõ hàng hóa có phải hàng giả, người liên quan có thực hiện hành vi sản xuất hoặc buôn bán, có lỗi và có đáp ứng căn cứ truy cứu theo Điều 192 BLHS hay không.

✅Phần 11. Kết luận: Hàng giả dưới 30 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu hình sự trong trường hợp luật định

Giá trị hàng giả dưới 30 triệu đồng không đồng nghĩa với việc người sản xuất, buôn bán đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Theo điểm a khoản 1 Điều 192 BLHS, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi thuộc danh mục luật định hoặc đã bị kết án về tội tương ứng, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Ngoài ra, thu lợi bất chính, thiệt hại tài sản, hậu quả về sức khỏe và các tình tiết định khung khác cũng có thể là căn cứ truy cứu độc lập. Cần phân biệt điều kiện này với tái phạm, tái phạm nguy hiểm. Để đánh giá chính xác trách nhiệm hình sự, cần rà soát quyết định xử phạt, bản án, tài liệu định giá và chứng cứ về hoạt động sản xuất, buôn bán, thay vì chỉ căn cứ vào giá trị hàng hóa.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|