Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm bị phạt bao nhiêu? Khung hình phạt Điều 317

Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 BLHS có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tùy trường hợp. Cá nhân phạm tội có thể chịu mức án từ 01 năm đến 20 năm tù theo từng khung hình phạt. Ngoài ra, người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định pháp luật.

✅Phần 1. Mở đầu

Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm không phải trường hợp nào cũng bị phạt tù. Điều 317 Bộ luật Hình sự quy định nhiều mức hình phạt khác nhau, tùy thuộc vào tính chất hành vi, hậu quả, tình tiết định khung và chủ thể phạm tội. Vì vậy, câu hỏi “Điều 317 phạt bao nhiêu?” không thể trả lời bằng một con số duy nhất.

Đối với cá nhân, mức phạt Điều 317 BLHS có thể bao gồm phạt tiền hoặc phạt tù; trong trường hợp nghiêm trọng nhất, mức phạt tù có thể lên đến 20 năm. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể chịu hình phạt bổ sung theo quy định. Đối với pháp nhân thương mại, pháp luật áp dụng cơ chế hình phạt riêng, chủ yếu liên quan đến phạt tiền và các chế tài đối với hoạt động kinh doanh.

Bài viết này tập trung giải thích khung hình phạt Điều 317, mức phạt tiền, mức án và cách xác định khoản hình phạt trong từng trường hợp, giúp người đọc phân biệt rõ khung hình phạt theo luật với mức án cụ thể do Tòa án quyết định.

Điều 317 BLHS quy định nhiều mức hình phạt khác nhau, từ phạt tiền, phạt tù ở khung cơ bản đến mức cao nhất 20 năm tù đối với trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Mức án cụ thể phụ thuộc vào tình tiết định khung và các yếu tố lượng hình.

✅Phần 2. Điều 317 BLHS quy định những hình phạt nào?

2.1 Điều 317 quy định hình phạt chính nào?

Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, hình phạt chính đối với cá nhân phạm tội có thể là phạt tiền hoặc phạt tù, tùy thuộc vào khoản điều luật được áp dụng và tính chất, mức độ của hành vi. Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng cứ bị truy cứu về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm là phải chấp hành hình phạt tù.

Đối với pháp nhân thương mại, pháp luật không áp dụng hình phạt tù mà quy định các chế tài phù hợp với chủ thể này, trong đó có phạt tiền và các hình phạt liên quan đến hoạt động của pháp nhân. Việc xác định hình phạt chính phải căn cứ đúng chủ thể và khoản tương ứng của Điều 317. Nội dung này cần được phân biệt với hình phạt bổ sung, vốn được áp dụng kèm theo trong những trường hợp luật định.

2.2. Hình phạt bổ sung đối với người phạm tội

Bên cạnh hình phạt chính, Điều 317 BLHS còn cho phép Tòa án áp dụng một số hình phạt bổ sung đối với người phạm tội, tùy thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi. Các chế tài có thể gồm phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn luật định.

Cần phân biệt rõ: hình phạt bổ sung không thay thế mặc nhiên cho hình phạt chính. Việc một người bị áp dụng phạt tiền bổ sung không có nghĩa hình phạt chính cũng là phạt tiền. Tòa án phải xác định trước hình phạt chính theo khoản tương ứng của Điều 317, sau đó xem xét có cần áp dụng thêm hình phạt bổ sung hay không, trên cơ sở quy định của Bộ luật Hình sự và tình tiết cụ thể của vụ án.

2.3.Mức án cụ thể phụ thuộc vào khoản nào của Điều 317

Khung hình phạt Điều 317 được phân chia theo từng khoản, tương ứng với mức độ nguy hiểm và hậu quả của hành vi phạm tội. Về cơ bản, có thể hình dung theo trình tự khoản 1 → khoản 2 → khoản 3: khoản sau quy định khung hình phạt nghiêm khắc hơn khi xuất hiện các tình tiết định khung tương ứng. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào tên tội danh để xác định một mức án cố định. Tòa án trước hết phải xác định hành vi thuộc khoản nào của Điều 317, sau đó mới xem xét mức hình phạt cụ thể trong phạm vi khung đó. Mức án thực tế còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được xem xét khi lượng hình.

Tuy nhiên, mức hình phạt Điều 317 chỉ được xác định sau khi làm rõ hành vi có đủ căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Người đọc có thể xem thêm [khi nào vi phạm an toàn thực phẩm bị truy cứu hình sự] để hiểu rõ ngưỡng chuyển từ xử phạt hành chính sang hình sự.

✅Phần 3. Khung hình phạt Điều 317 đối với cá nhân

3.1 Khoản 1 Điều 317 – Khung hình phạt cơ bản

Khoản 1 Điều 317 BLHS quy định khung hình phạt cơ bản đối với một số hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Theo đó, người thực hiện hành vi thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại các điểm a, b, c hoặc d khoản 1 thì có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

Điểm cần lưu ý là không phải cứ có hành vi vi phạm an toàn thực phẩm thì mặc nhiên thuộc khoản 1 Điều 317. Điều luật đặt ra những dấu hiệu cụ thể, chẳng hạn sử dụng chất cấm; sử dụng một số hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y hoặc thuốc bảo vệ thực vật trái quy định làm phát sinh dư lượng vượt ngưỡng; hoặc chế biến, cung cấp, bán thực phẩm mà biết rõ thực phẩm không bảo đảm an toàn và thuộc trường hợp luật định. Đối với một số hành vi tại điểm d, khoản 1 còn gắn với hậu quả về sức khỏe hoặc mức thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng.

Về hình phạt, phạt tiền và phạt tù được quy định theo dạng lựa chọn, không phải áp dụng đồng thời như hai hình phạt chính. Vì vậy, khi xét xử, Tòa án phải căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả, nhân thân người phạm tội và các tình tiết liên quan để quyết định hình phạt cụ thể trong phạm vi pháp luật cho phép.

Do đó, khi tìm hiểu mức phạt Điều 317 BLHS, cần phân biệt giữa khung hình phạt và mức án thực tế: khoản 1 cho phép phạt tù từ 01 đến 05 năm, nhưng không có nghĩa mọi trường hợp thuộc khoản này đều bị tuyên mức án giống nhau.

3.2. Khoản 2 Điều 317 – Khung hình phạt tăng nặng

Khoản 2 Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 quy định khung hình phạt nghiêm khắc hơn so với khoản 1, áp dụng khi hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm thuộc một trong các trường hợp có mức độ nguy hiểm cao hơn mà điều luật quy định. Theo đó, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 7 năm.

Điểm cần lưu ý là không phải cứ gây hậu quả hoặc kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn thì mặc nhiên bị áp dụng khoản 2. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định đúng tình tiết định khung được quy định tại khoản 2 Điều 317, đồng thời chứng minh tình tiết đó có căn cứ thực tế trong hồ sơ vụ án.

So với khoản 1, khoản 2 thể hiện mức độ nguy hiểm cao hơn của hành vi. Vì vậy, khi xác định mức án tội vi phạm an toàn thực phẩm, Tòa án trước hết phải xác định bị cáo thuộc khoản nào của Điều 317; sau đó mới xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các yếu tố khác để quyết định mức hình phạt cụ thể trong phạm vi khung.

Về mặt thực tiễn, cần phân biệt tình tiết định khung với tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Tình tiết định khung là căn cứ xác định khoản áp dụng và giới hạn khung hình phạt; trong khi tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ chủ yếu được xem xét ở bước lượng hình.

Do đó, khi một vụ án được xác định theo khoản 2, không thể kết luận rằng người phạm tội đương nhiên phải chịu mức án gần mức tối đa 10 năm. 03–10 năm tù là khung hình phạt, còn mức án cụ thể phải được Tòa án quyết định dựa trên toàn bộ tình tiết của vụ án.

3.3. Khoản 3 Điều 317

Theo khoản 3 Điều 317 BLHS, người phạm tội bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm khi thuộc một trong các trường hợp có mức độ nguy hiểm cao, chủ yếu liên quan đến số người chết, số người bị ngộ độc, mức độ tổn hại sức khỏe, giá trị thực phẩm vi phạm hoặc số tiền thu lợi bất chính.

Các trường hợp cụ thể gồm:

• Làm chết 02 người;
• Gây ngộ độc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của 101–200 người;
• Gây tổn hại sức khỏe cho 02 người trở lên, với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% đến 200%;
• Thực phẩm có sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến bị cấm hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng, có giá trị từ 300 triệu đến dưới 500 triệu đồng hoặc thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng;
• Thực phẩm sử dụng nguyên liệu là động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy, có giá trị từ 300 triệu đến dưới 500 triệu đồng;
• Thực phẩm có sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến chưa được phép sử dụng hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam, có giá trị từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng hoặc thu lợi bất chính từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng.

Điểm cần lưu ý: Khoản 3 không chỉ căn cứ vào hậu quả về người mà còn sử dụng giá trị thực phẩm vi phạm và thu lợi bất chính làm căn cứ định khung. Vì vậy, một vụ án không gây chết người vẫn có thể thuộc khoản 3 nếu đạt ngưỡng định lượng mà điều luật quy định.

3.4.Khoản 4 Điều 317 – Khung hình phạt nặng nhất

Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, khoản 4 quy định khung hình phạt nghiêm khắc nhất đối với cá nhân phạm tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Khi hành vi thuộc một trong các trường hợp định khung tại khoản này, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.

Mức phạt cao nhất 20 năm tù thể hiện mức độ nguy hiểm đặc biệt lớn của hành vi đối với sức khỏe và tính mạng cộng đồng. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ có thiệt hại xảy ra là mặc nhiên áp dụng khoản 4. Để xác định khung hình phạt, cần đối chiếu chính xác hậu quả, tính chất hành vi và các tình tiết định khung mà Điều 317 quy định.

Vì vậy, khi xác định phạt tù tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, cần phân biệt rõ khung hình phạt với mức án cụ thể. Việc thuộc khoản 4 chỉ xác định phạm vi từ 12 đến 20 năm tù; mức án cuối cùng còn phụ thuộc vào tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết được Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt.

3.4.Khoản 5 Điều 317 – Hình phạt bổ sung

Bên cạnh hình phạt chính, khoản 5 Điều 317 Bộ luật Hình sự còn quy định các hình phạt bổ sung đối với cá nhân phạm tội. Tùy tính chất, mức độ hành vi và điều kiện cụ thể, người bị kết án có thể bị phạt tiền đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời hạn từ 01 đến 5 năm.

Cần phân biệt phạt tiền bổ sung với phạt tiền là hình phạt chính. Khoản tiền bổ sung được áp dụng thêm bên cạnh hình phạt chính khi Tòa án xét thấy cần thiết, không có nghĩa mọi trường hợp phạm tội theo Điều 317 đều phải chịu cả hai khoản phạt tiền.

Đối với hình phạt cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, mục đích chủ yếu là ngăn người phạm tội tiếp tục sử dụng vị trí, nghề nghiệp hoặc công việc có liên quan để tái phạm. Thời hạn cấm được Tòa án quyết định trong phạm vi luật định, căn cứ vào tính chất vụ án và yêu cầu phòng ngừa.

Vì vậy, khi xác định mức án tội vi phạm an toàn thực phẩm, cần xem xét riêng hình phạt chính và hình phạt bổ sung; không nên chỉ căn cứ vào mức phạt tù hoặc phạt tiền được tuyên.

Trường hợp giá trị thu lợi bất chính được sử dụng làm căn cứ định khung, cần xác định chính xác khoản lợi thu được từ hành vi vi phạm. Nội dung này được phân tích riêng tại bài [cách xác định thu lợi bất chính theo Điều 317].

✅Phần 4. Điều 317 phạt bao nhiêu tiền?

4.1. Mức phạt tiền đối với cá nhân

Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, mức phạt tiền đối với cá nhân phạm tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm được xác định tùy theo khoản áp dụng và tính chất, mức độ của hành vi. Ở khung cơ bản, phạt tiền có thể được áp dụng với tư cách hình phạt chính thay cho hình phạt tù khi đáp ứng các điều kiện luật định; ngoài ra, trong trường hợp cụ thể, người phạm tội còn có thể bị áp dụng phạt tiền bổ sung cùng với hình phạt chính.

Cần phân biệt rõ tiền phạt hình sự với khoản bồi thường thiệt hại. Tiền phạt là hình phạt do Tòa án quyết định và người bị kết án phải nộp cho Nhà nước; trong khi bồi thường nhằm khắc phục thiệt hại thực tế cho người bị ảnh hưởng. Vì vậy, một vụ án có thể đồng thời phát sinh cả nghĩa vụ chịu hình phạt tiền và trách nhiệm bồi thường nếu có căn cứ.

"Ðiều 317. Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm."

4.2. Khi nào Tòa án áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù?

Phạt tiền theo Điều 317 không được áp dụng một cách máy móc. Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả xảy ra, nhân thân người phạm tội và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Riêng khi lựa chọn phạt tiền, Tòa án còn xem xét tình hình tài sản và khả năng thi hành của người phạm tội theo Điều 50 Bộ luật Hình sự.

Vì vậy, dù khoản 1 Điều 317 cho phép lựa chọn giữa phạt tiền và phạt tù, không thể hiểu rằng cứ thuộc khung này thì đương nhiên được phạt tiền. Tòa án sẽ cân nhắc mức độ nguy hiểm của hành vi, hậu quả thực tế và khả năng răn đe để lựa chọn hình phạt phù hợp.

4.3.Phạt tiền và bồi thường thiệt hại khác nhau thế nào?

Trong vụ án theo Điều 317 BLHS, phạt tiền và bồi thường thiệt hại là hai chế định có bản chất khác nhau. Phạt tiền là hình phạt do Tòa án áp dụng đối với người phạm tội và khoản tiền này được nộp cho Nhà nước. Ngược lại, bồi thường thiệt hại thuộc trách nhiệm dân sự, nhằm bù đắp tổn thất thực tế cho người bị thiệt hại. Vì vậy, một người bị kết án có thể đồng thời phải chịu phạt tiền Điều 317 và thực hiện nghĩa vụ bồi thường nếu có thiệt hại phát sinh.

✅Phần 5. Khung hình phạt Điều 317 được xác định như thế nào?

5.1.Từ tình tiết định khung đến khoản hình phạt

Để xác định khung hình phạt Điều 317, không thể chỉ nhìn vào hậu quả xảy ra mà phải đối chiếu toàn bộ tình tiết của vụ án với các trường hợp được quy định trong từng khoản của điều luật. Trình tự cơ bản có thể hiểu là: hành vi vi phạm → tình tiết định khung → khoản Điều 317 được áp dụng → khung hình phạt → mức án cụ thể.

Trước hết, cơ quan tiến hành tố tụng xác định hành vi thuộc trường hợp nào được Điều 317 quy định. Những tình tiết đáp ứng điều kiện định khung sẽ quyết định vụ án thuộc khoản 1, khoản 2 hay khoản 3, từ đó xác định phạm vi hình phạt mà Tòa án có thể áp dụng.

Sau khi xác định đúng khung, Tòa án mới xem xét các yếu tố lượng hình để quyết định mức án cụ thể trong phạm vi khung đó. Vì vậy, cùng một tội danh nhưng mức án có thể khác nhau đáng kể nếu tình tiết định khung và các yếu tố liên quan trong từng vụ án không giống nhau.

5.2. Cùng một tội danh nhưng vì sao mức án khác nhau?

Cùng bị xét xử về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 BLHS không có nghĩa người phạm tội sẽ nhận cùng một mức án. Trước hết, Tòa án phải xác định bị cáo thuộc khoản nào của Điều 317 dựa trên các tình tiết định khung. Chẳng hạn, một người thuộc khoản 1 có thể chịu mức hình phạt thấp hơn đáng kể so với người thuộc khoản 2 do vụ án có tình tiết định khung nghiêm trọng hơn.

Sau khi xác định đúng khung hình phạt, Tòa án tiếp tục xem xét tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, nhân thân của bị cáo và mức độ tham gia vào hành vi phạm tội để quyết định mức án cụ thể. Vì vậy, ngay cả hai người cùng thuộc một khoản của Điều 317, mức án vẫn có thể khác nhau nếu vai trò, hậu quả, nhân thân hoặc tình tiết lượng hình không giống nhau.

Điểm cần phân biệt là tình tiết định khung quyết định khung hình phạt, còn tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và các yếu tố về nhân thân chủ yếu ảnh hưởng đến mức hình phạt cụ thể trong khung.

5.3. Khung hình phạt khác gì mức án thực tế?

Khung hình phạt là khoảng hình phạt được Bộ luật Hình sự quy định cho một trường hợp phạm tội cụ thể. Đối với tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, sau khi xác định đúng khoản của Điều 317, Tòa án sẽ căn cứ vào khung tương ứng để quyết định hình phạt.

Trong khi đó, mức án thực tế là hình phạt cụ thể mà Tòa án tuyên đối với bị cáo trong bản án. Vì vậy, việc một hành vi thuộc khung hình phạt nhất định không có nghĩa người phạm tội đương nhiên phải chịu mức án cao nhất của khung.

Chẳng hạn, nếu thuộc một khung có mức phạt tù từ mức thấp đến mức cao, Tòa án sẽ xác định mức án cụ thể trong phạm vi đó dựa trên tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và các căn cứ lượng hình theo pháp luật.

Do đó, khi tìm hiểu mức án Điều 317, cần phân biệt hai bước: xác định khung hình phạt trước, sau đó mới quyết định mức hình phạt cụ thể. Đây cũng là lý do cùng bị xét xử về Điều 317 nhưng mức án của các bị cáo có thể không giống nhau.

Sau khi xác định bị cáo thuộc khung hình phạt nào của Điều 317, Tòa án còn phải quyết định mức án cụ thể trong phạm vi khung đó. Việc lựa chọn mức án không chỉ dựa vào hậu quả hoặc giá trị thu lợi, mà còn phải xem xét các căn cứ lượng hình theo quy định của Bộ luật Hình sự. Vì vậy, tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ có thể tác động trực tiếp đến mức hình phạt được tuyên.

Việc xác định khoản hình phạt không thể tách rời việc xác định đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm. Đây là vấn đề cần phân tích riêng tại bài [yếu tố cấu thành tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm].

✅Phần 6. Tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ ảnh hưởng thế nào đến mức án?

6.1.Tình tiết tăng nặng có thể khiến mức án cao hơn

Sau khi xác định người phạm tội thuộc khung hình phạt nào của Điều 317, Tòa án tiếp tục xem xét các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự để quyết định mức án cụ thể trong phạm vi khung đó. Vì vậy, tình tiết tăng nặng không mặc nhiên làm thay đổi tội danh hoặc chuyển sang khoản khác nếu tình tiết đó đã được sử dụng để định khung.

Chẳng hạn, trong cùng một khung hình phạt, người có nhiều tình tiết tăng nặng và mức độ nguy hiểm cao có thể bị áp dụng mức hình phạt nghiêm khắc hơn so với trường hợp có nhân thân và tình tiết thuận lợi hơn. Khi lượng hình, Tòa án phải đánh giá tổng thể tính chất, mức độ hành vi, hậu quả, vai trò của bị cáo và các tình tiết liên quan để bảo đảm hình phạt tương xứng.

Do đó, khung hình phạt Điều 317 chỉ xác định giới hạn pháp lý, còn mức án cụ thể phải được quyết định dựa trên toàn bộ tình tiết của vụ án.

6.2. Tình tiết giảm nhẹ có thể giúp mức án thấp hơn

Sau khi xác định người phạm tội thuộc khung hình phạt nào của Điều 317, Tòa án tiếp tục xem xét các tình tiết giảm nhẹ để quyết định mức án cụ thể. Những yếu tố như thành khẩn khai báo, tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc tích cực hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng có thể được cân nhắc khi lượng hình nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Điểm cần lưu ý là tình tiết giảm nhẹ không tự động làm thay đổi tội danh hoặc khung hình phạt. Chẳng hạn, một bị cáo thuộc khoản 2 Điều 317 vẫn phải được xác định trong khung của khoản này; các tình tiết giảm nhẹ chủ yếu được xem xét để lựa chọn mức hình phạt phù hợp trong phạm vi luật cho phép. Vì vậy, không nên hiểu rằng cứ khắc phục hậu quả hoặc thành khẩn khai báo thì đương nhiên được áp dụng mức án thấp nhất.

6.3.Tình tiết định khung khác tình tiết tăng nặng thế nào?

Tình tiết định khung là căn cứ để xác định hành vi thuộc khoản nào của Điều 317 và từ đó xác định khung hình phạt áp dụng. Trong khi đó, tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự chủ yếu được xem xét khi quyết định mức án cụ thể trong khung đã xác định. Đây là hai bước khác nhau của quá trình định khung và lượng hình.

✅Phần 7. Pháp nhân thương mại phạm tội theo Điều 317 bị phạt thế nào?

7.1 Pháp nhân thương mại có thể bị áp dụng hình phạt gì?

Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, pháp nhân thương mại phạm tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm có thể phải chịu các hình phạt về tài sản và hoạt động kinh doanh, tùy tính chất, mức độ vi phạm. Hình phạt có thể bao gồm phạt tiền, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, Tòa án có thể áp dụng hình phạt bổ sung như cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn theo điều kiện luật định. Vì vậy, doanh nghiệp không bị phạt tù nhưng vẫn có thể chịu hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng đối với hoạt động kinh doanh.

7.2 Pháp nhân có bị phạt tù không?

Không. Pháp nhân thương mại không bị áp dụng hình phạt tù như cá nhân. Khi bị kết án về Điều 317, pháp nhân có thể chịu phạt tiền, đình chỉ hoạt động và các hình phạt bổ sung theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trách nhiệm của pháp nhân cũng không mặc nhiên thay thế trách nhiệm hình sự của cá nhân có liên quan.

7.3 Cá nhân quản lý và doanh nghiệp có thể cùng bị xử lý không?

Có. Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại không mặc nhiên thay thế trách nhiệm hình sự của cá nhân có hành vi vi phạm. Nếu người quản lý, người đại diện hoặc cá nhân khác trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội và có đủ căn cứ chịu trách nhiệm hình sự, người đó vẫn có thể bị xử lý riêng, đồng thời pháp nhân thương mại cũng có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Vì vậy, trong cùng một vụ án về an toàn thực phẩm, có thể phát sinh trách nhiệm đối với cả cá nhân và doanh nghiệp, nhưng căn cứ, hình phạt và hậu quả pháp lý áp dụng cho từng chủ thể không giống nhau.

Xem thêm: [Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại theo Điều 317] để phân tích riêng điều kiện và chế tài áp dụng đối với doanh nghiệp.

✅Phần 8. Phân biệt khung hình phạt Điều 317 với xử phạt hành chính

8.1 Khi nào vấn đề chuyển từ phạt hành chính sang hình sự?

Ranh giới giữa xử phạt hành chính và hình sự không nằm ở tên gọi “thực phẩm bẩn” hay mức tiền phạt, mà ở căn cứ pháp lý và mức độ đáp ứng dấu hiệu tội phạm. Nếu hành vi chưa đủ điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự thì được xử lý theo pháp luật về xử phạt hành chính. Ngược lại, khi có đủ căn cứ cấu thành tội phạm và thuộc trường hợp Điều 317 quy định, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

8.2.Phạt tiền hành chính có phải là hình phạt theo Điều 317?

Không. Phạt tiền hành chính là một hình thức xử phạt vi phạm hành chính, còn phạt tiền theo Điều 317 là hình phạt trong tố tụng hình sự. Hai chế tài có căn cứ pháp lý, trình tự áp dụng và hậu quả pháp lý khác nhau. Vì vậy, không nên nhìn vào việc một người “bị phạt tiền” để kết luận họ đã bị xử lý hình sự theo Điều 317.

8.3.Vì sao không thể chỉ nhìn vào số tiền phạt để xác định tội?

Số tiền phải nộp không phải tiêu chí duy nhất để xác định trách nhiệm hình sự. Cần xem xét hành vi vi phạm, căn cứ áp dụng, tình tiết định khung và bản chất của quyết định xử lý. Một khoản tiền có thể là phạt hành chính hoặc hình phạt hình sự tùy trường hợp. Vì vậy, cần phân biệt đúng cơ chế pháp lý trước khi đánh giá mức độ trách nhiệm.

Nếu người đọc muốn tìm hiểu sâu hơn về ranh giới giữa hai cơ chế xử lý, có thể xem bài “Vi phạm an toàn thực phẩm bị phạt hành chính hay hình sự?”.

✅Phần 9. Có được hưởng án treo nếu bị phạt tù theo Điều 317?

9.1 Án treo có phải là một khung hình phạt của Điều 317 không?

Không. Án treo không phải là một khung hình phạt độc lập được quy định tại Điều 317 Bộ luật Hình sự. Về bản chất, đây là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa án xem xét khi người bị kết án đáp ứng các điều kiện luật định. Vì vậy, việc Điều 317 có khung hình phạt tù không đồng nghĩa người bị kết án đương nhiên được hưởng án tr

9.2 Khi nào có thể được xem xét án treo?

Người bị kết án về Điều 317 có thể được xem xét hưởng án treo nếu mức hình phạt tù được tuyên và các điều kiện khác đáp ứng quy định pháp luật. Khi đánh giá, Tòa án xem xét tổng thể mức độ nguy hiểm của hành vi, nhân thân, tình tiết giảm nhẹ, khả năng tự cải tạo và yêu cầu phòng ngừa tội phạm. Không phải cứ bị phạt tù ở khung thấp là đương nhiên được án treo. Các điều kiện cụ thể cần được phân tích riêng theo quy định của Bộ luật Hình sự và nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán.

Để hiểu rõ hơn mời bạn tham khảo nội dung tại bài: “Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm có được hưởng án treo không?”

✅Phần 10. Bảng tra cứu nhanh mức phạt Điều 317

Điều 317 phạt bao nhiêu? Mức hình phạt phụ thuộc vào khoản điều luật được áp dụng và tình tiết cụ thể của vụ án. Đối với cá nhân, khoản 1 có mức phạt tiền từ 100 triệu đến 400 triệu đồng hoặc phạt tù từ 02 đến 05 năm; khoản 2 tăng lên 03–07 năm tù trong các trường hợp luật định; khoản 3 là 07–15 năm tù và khoản 4 là 12–20 năm tù. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể chịu hình phạt bổ sung theo khoản 5.

Mức phạt cao nhất của Điều 317 là 12–20 năm tù đối với trường hợp thuộc khoản 4. Không phải mọi hành vi vi phạm an toàn thực phẩm đều áp dụng khung này; phải đối chiếu đúng tình tiết định khung quy định tại từng khoản của Điều 317.

✅Phần 11. Câu hỏi thường gặp?

❓ Điều 317 phạt bao nhiêu năm tù?

Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, cá nhân phạm tội có thể bị phạt tù theo các khung: 02–05 năm, 03–07 năm, 07–15 năm hoặc 12–20 năm, tùy hành vi và tình tiết định khung. Như vậy, mức phạt tù cao nhất là 20 năm đối với trường hợp thuộc khoản 4 Điều 317. Ngoài tù, một số trường hợp còn có thể bị phạt tiền.

❓ Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm có bị phạt tiền không?

Có. Điều 317 quy định hình phạt tiền đối với cá nhân ở một số trường hợp, trong đó khoản 1 có thể áp dụng phạt tiền từ 100 triệu đến 400 triệu đồng thay cho hình phạt tù. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 40 triệu đến 200 triệu đồng, tùy trường hợp. Với pháp nhân thương mại, chế tài chủ yếu là phạt tiền.

❓ Mức phạt cao nhất của Điều 317 là bao nhiêu?

Mức phạt tù cao nhất đối với cá nhân phạm tội theo Điều 317 là 12–20 năm tù, áp dụng đối với các trường hợp thuộc khoản 4, chẳng hạn làm chết từ 03 người trở lên hoặc thực phẩm có chất, hóa chất bị cấm với giá trị hoặc mức thu lợi bất chính đạt ngưỡng luật định. Vì vậy, 20 năm tù là mức tối đa của Điều 317 đối với cá nhân.

❓ Vi phạm an toàn thực phẩm có phải lúc nào cũng bị phạt tù không?

Không. Không phải mọi hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm đều bị phạt tù. Chỉ khi hành vi đáp ứng các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 317 thì người thực hiện mới có thể bị xử lý hình sự. Tùy trường hợp, hình phạt có thể là phạt tiền hoặc phạt tù, đồng thời có thể áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định.

❓ Điều 317 có hình phạt bổ sung không?

Có. Theo khoản 5 Điều 317, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Hình phạt bổ sung được Tòa án xem xét tùy tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết cụ thể của vụ án.

❓ Doanh nghiệp vi phạm Điều 317 có bị phạt tù không?

Không. Pháp nhân thương mại không bị áp dụng hình phạt tù như cá nhân. Nếu đủ điều kiện chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 317, pháp nhân có thể bị áp dụng các chế tài dành riêng cho pháp nhân thương mại, chủ yếu là phạt tiền và các hình phạt liên quan đến hoạt động kinh doanh theo quy định của Bộ luật Hình sự. Việc xử lý pháp nhân không đồng nghĩa cá nhân liên quan được miễn trách nhiệm.

✅Phần 12. Kết luận

Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự không có một mức hình phạt cố định cho mọi trường hợp. Trách nhiệm hình sự được xác định dựa trên hành vi cụ thể, giá trị thực phẩm vi phạm, mức thu lợi bất chính, hậu quả đối với sức khỏe, tính mạng và các tình tiết định khung được quy định trong từng khoản của điều luật.

Đối với cá nhân, hình phạt có thể là phạt tiền hoặc phạt tù tùy trường hợp. Ở các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 20 năm tù. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.

Đối với pháp nhân thương mại, trách nhiệm hình sự và chế tài được áp dụng theo quy định riêng, không đồng nhất với trách nhiệm của cá nhân thực hiện hành vi.

Nếu đang bị kiểm tra, điều tra hoặc truy tố về hành vi liên quan đến an toàn thực phẩm, cần xác định chính xác khoản Điều 317 được áp dụng, tình tiết định khung và các tình tiết ảnh hưởng đến mức hình phạt. Việc đánh giá hồ sơ từ sớm giúp xác định đúng phạm vi trách nhiệm và quyền lợi tố tụng.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|