Trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung?

Trịnh Văn Dũng
28/09/2025
350

Trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung – Quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng

✅1. Trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung là gì?

Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, không phải lúc nào hồ sơ vụ án cũng đã đầy đủ căn cứ pháp lý để truy tố hoặc xét xử. Trên thực tế, có nhiều trường hợp quá trình điều tra chưa làm rõ được bản chất vụ việc, chưa xác định đầy đủ hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội hoặc còn vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Khi đó, cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung nhằm làm rõ những nội dung còn thiếu, bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tránh oan sai và bỏ lọt tội phạm.

Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung là một cơ chế quan trọng trong tố tụng hình sự, thể hiện nguyên tắc khách quan, toàn diện và thận trọng trong hoạt động điều tra, truy tố và xét xử.

✅2. Căn cứ pháp lý về việc trả hồ sơ điều tra bổ sung

Việc trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung được quy định chủ yếu tại:

Điều 174 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Quy định về thời hạn điều tra bổ sung;
Điều 245 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn truy tố;
Điều 280 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử;
Điều 85 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 – Những vấn đề cần phải chứng minh trong vụ án hình sự.

Các quy định này tạo thành cơ sở pháp lý thống nhất, bảo đảm cho việc giải quyết vụ án được khách quan, đúng pháp luật và hạn chế tối đa việc xét xử thiếu căn cứ.

✅3. Điều kiện trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung

Theo quy định pháp luật, việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung được áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau:

3.1. Thiếu chứng cứ để chứng minh các vấn đề của vụ án

Cụ thể là chưa làm rõ được một hoặc nhiều nội dung được quy định tại Điều 85 Bộ luật Tố tụng hình sự, bao gồm:

Hành vi phạm tội có hay không xảy ra;
Thời gian, địa điểm, phương thức, thủ đoạn phạm tội;
Người thực hiện hành vi phạm tội;
Lỗi, động cơ, mục đích phạm tội;
Tính chất, mức độ thiệt hại;
Tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Nếu các nội dung này chưa được làm rõ và không thể bổ sung ngay tại phiên tòa thì bắt buộc phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung.

3.2. Có căn cứ cho rằng còn hành vi phạm tội khác

Trong thực tiễn, nhiều vụ án chỉ khởi tố đối với một hành vi, nhưng trong quá trình nghiên cứu hồ sơ, cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện:

Người bị truy tố còn thực hiện thêm hành vi khác có dấu hiệu tội phạm;
Hành vi phạm tội chưa được đánh giá đầy đủ về hậu quả pháp lý.

Khi đó, việc trả hồ sơ điều tra bổ sung là cần thiết để đảm bảo xử lý toàn diện vụ án.

3.3. Có đồng phạm hoặc người phạm tội khác chưa bị khởi tố

Đây là trường hợp khá phổ biến trong thực tiễn. Nhiều vụ án ban đầu chỉ khởi tố một người, nhưng qua đánh giá hồ sơ phát hiện còn:

Đồng phạm giúp sức, xúi giục, tổ chức;
Người có vai trò đồng phạm nhưng chưa bị khởi tố;
Người liên quan có dấu hiệu đồng phạm nhưng chưa được làm rõ.

Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giúp tránh bỏ lọt tội phạm, bảo đảm nguyên tắc xử lý công bằng.

3.4. Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng

Một số vi phạm nghiêm trọng thường gặp như:

Lấy lời khai không đúng trình tự;
Không có người bào chữa trong trường hợp bắt buộc;
Vi phạm quyền bào chữa của bị can, bị cáo;
Thu thập chứng cứ trái pháp luật;
Vi phạm nghiêm trọng thời hạn tố tụng.

Những vi phạm này nếu không được khắc phục có thể dẫn đến việc bản án bị hủy, sửa hoặc gây oan sai nghiêm trọng.

✅4. Trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn truy tố

4.1. Thẩm quyền của Viện kiểm sát

Theo Điều 245 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Viện kiểm sát có quyền trả hồ sơ để yêu cầu Cơ quan điều tra điều tra bổ sung khi:

Còn thiếu chứng cứ quan trọng mà Viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung;
Có căn cứ khởi tố thêm tội danh;
Có thêm người phạm tội chưa bị khởi tố;
Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Việc trả hồ sơ trong giai đoạn này nhằm bảo đảm rằng khi vụ án được đưa ra xét xử, hồ sơ đã đầy đủ và đúng pháp luật.

✅5. Trả hồ sơ điều tra bổ sung trong giai đoạn xét xử

5.1. Thẩm quyền của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa

Theo Điều 280 BLTTHS 2015, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa được quyền ra quyết định trả hồ sơ khi:

Thiếu chứng cứ không thể bổ sung ngay tại phiên tòa;
Có căn cứ cho rằng bị cáo còn thực hiện hành vi phạm tội khác;
Có người khác tham gia phạm tội chưa bị khởi tố;
Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

5.2. Trường hợp Viện kiểm sát đề nghị trả hồ sơ

Nếu trong quá trình xét xử, Viện kiểm sát phát hiện căn cứ cần điều tra bổ sung thì có quyền đề nghị Tòa án trả hồ sơ để đảm bảo việc xét xử khách quan, đúng pháp luật.

✅6. Được trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung mấy lần?

Theo khoản 2 Điều 174 BLTTHS 2015:

Viện kiểm sát được trả hồ sơ không quá 02 lần;
Thẩm phán chủ tọa phiên tòa được trả hồ sơ 01 lần;
Hội đồng xét xử được trả hồ sơ 01 lần.

Như vậy, tổng số lần trả hồ sơ điều tra bổ sung trong toàn bộ quá trình tố tụng không vượt quá 02 lần, tuy nhiên chủ thể thực hiện được phân định rõ theo từng giai đoạn.

✅7. Thời hạn điều tra bổ sung vụ án hình sự

Theo khoản 1 Điều 174 BLTTHS 2015:

Trường hợp do Viện kiểm sát trả hồ sơ: thời hạn điều tra bổ sung không quá 02 tháng;
Trường hợp do Tòa án trả hồ sơ: thời hạn điều tra bổ sung không quá 01 tháng.

Thời hạn này được tính từ ngày Cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ và yêu cầu điều tra bổ sung.

✅8. Ý nghĩa của việc trả hồ sơ điều tra bổ sung

Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng:

Bảo đảm việc xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật;
Hạn chế oan sai, bỏ lọt tội phạm;
Nâng cao chất lượng hoạt động tố tụng hình sự;
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, người bị hại và các chủ thể liên quan.

Đây là cơ chế kiểm soát cần thiết trong tố tụng hình sự, giúp các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền.

✅9. Một số lưu ý thực tiễn khi bị trả hồ sơ điều tra bổ sung

Trong thực tiễn hành nghề, người bị buộc tội và người tham gia tố tụng cần lưu ý:

Không phải mọi trường hợp trả hồ sơ đều bất lợi cho bị can, bị cáo;
Có nhiều trường hợp việc điều tra bổ sung giúp làm rõ tình tiết có lợi;
Cần chủ động nhờ luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra bổ sung để bảo vệ quyền lợi;
Theo dõi chặt chẽ thời hạn điều tra bổ sung nhằm tránh việc kéo dài vụ án trái luật.

❤️ ĐÁNH GIÁ KHÁCH HÀNG

Khách hàng nói gì về dịch vụ tư vấn của Luật sư Trịnh Văn Dũng?

⭐⭐⭐⭐⭐Anh N.V.H – Quận Hoàng Mai, Hà Nội

Gia đình tôi từng rất lo lắng khi vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung vì sợ kéo dài và bất lợi. Nhờ luật sư Dũng giải thích rõ căn cứ pháp luật, hướng xử lý và trực tiếp làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng, chúng tôi hiểu rõ quyền lợi của mình và yên tâm hơn rất nhiều. Phong cách làm việc rõ ràng, trách nhiệm và rất thực tế.

⭐⭐⭐⭐⭐Chị T.T.M – Bắc Ninh

Tôi từng nghĩ trả hồ sơ điều tra bổ sung là rất bất lợi cho bị can. Nhưng sau khi được luật sư tư vấn, tôi mới hiểu đây cũng có thể là cơ hội để làm rõ sự thật. Luật sư tư vấn rất chi tiết, dễ hiểu, không hù dọa, không nói quá. Gia đình tôi rất tin tưởng.

⭐⭐⭐⭐⭐Anh P.V.T – Hà Nội

Điều tôi đánh giá cao là luật sư không chỉ viện dẫn luật mà còn phân tích đúng thực tiễn giải quyết vụ án. Nhờ có luật sư tham gia từ giai đoạn điều tra bổ sung, vụ việc được giải quyết đúng bản chất, không kéo dài như lo ngại ban đầu.

⭐⭐⭐⭐⭐Chị N.H.L – Hưng Yên

Luật sư giải thích rất kỹ về quyền của người bị tạm giam, thời hạn điều tra bổ sung và các rủi ro pháp lý. Cách làm việc rõ ràng, không hứa hẹn quá mức, tạo được sự tin tưởng tuyệt đối.

❤️ Đánh giá chung của khách hàng:
✔ Tư vấn đúng trọng tâm – không vòng vo
✔ Giải thích dễ hiểu, đúng pháp luật
✔ Có kinh nghiệm thực tế về tố tụng hình sự
✔ Tôn trọng và bảo vệ tối đa quyền lợi khách hàng

❓ CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1. Trả hồ sơ điều tra bổ sung có phải là bất lợi cho bị can không❓

Không hẳn. Trong nhiều trường hợp, việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giúp làm rõ các tình tiết có lợi cho bị can, đặc biệt khi hồ sơ ban đầu chưa đầy đủ hoặc có dấu hiệu vi phạm tố tụng. Việc này giúp tránh kết án oan sai.

2. Một vụ án được trả hồ sơ điều tra bổ sung mấy lần❓

Theo khoản 2 Điều 174 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:

Viện kiểm sát được trả hồ sơ tối đa 02 lần;
Thẩm phán chủ tọa được trả 01 lần;
Hội đồng xét xử được trả 01 lần.

Tổng số lần trả hồ sơ trong toàn bộ quá trình tố tụng không vượt quá 02 lần.

3. Thời hạn điều tra bổ sung là bao lâu❓

Do Viện kiểm sát trả hồ sơ: không quá 02 tháng
Do Tòa án trả hồ sơ: không quá 01 tháng

Thời hạn được tính từ ngày cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ.

4. Bị can có cần luật sư khi điều tra bổ sung không❓

Rất nên có. Đây là giai đoạn quan trọng, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả vụ án. Luật sư giúp:

Kiểm soát tính hợp pháp của hoạt động điều tra;
Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can;
Ngăn chặn việc thu thập chứng cứ trái pháp luật.

5. Có thể khiếu nại việc trả hồ sơ điều tra bổ sung không❓

Có. Nếu cho rằng việc trả hồ sơ là không có căn cứ hoặc kéo dài trái luật, người tham gia tố tụng có quyền khiếu nại theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

6. Trả hồ sơ điều tra bổ sung có làm kéo dài thời gian tạm giam không❓

Có thể, nhưng phải trong giới hạn pháp luật cho phép. Nếu cơ quan tiến hành tố tụng vi phạm thời hạn, người bị tạm giam hoặc luật sư có quyền kiến nghị, khiếu nại.

7. Khi nào nên liên hệ luật sư trong giai đoạn điều tra bổ sung❓

Nên liên hệ ngay khi có quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung, bởi đây là thời điểm quan trọng để:

Bảo vệ quyền lợi hợp pháp;
Thu thập tài liệu, chứng cứ có lợi;
Tránh các sai sót tố tụng gây bất lợi về sau.

✅10. Thông tin liên hệ tư vấn pháp lý

Nếu Quý khách cần tư vấn chuyên sâu về trả hồ sơ vụ án hình sự để điều tra bổ sung, hoặc cần luật sư trực tiếp tham gia bào chữa, vui lòng liên hệ: Luật sư Trịnh Văn Dũng
☎️ Hotline/Telegram/Zalo: 0969 566 766 | 0338 919 686 |