Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại được quy định tại Điều 187 Bộ luật Hình sự (BLHS). Theo khoản 1, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Trường hợp thuộc khoản 2, mức phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi tổ chức và các dấu hiệu pháp lý của vụ việc.

Những điểm cần biết về quy định Điều 187 BLHS

  • Căn cứ pháp lý: Điều 187 Bộ luật Hình sự, quy định về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại.
  • Khung hình phạt cơ bản: Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
  • Khung hình phạt tăng nặng: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 187 BLHS.
  • Hình phạt bổ sung: Có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hay làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
  • Nguyên tắc đánh giá: Cần xác minh hành vi tổ chức, mục đích thương mại, vai trò của từng người và chứng cứ liên quan; không suy luận trách nhiệm hình sự chỉ từ một giao dịch hoặc một mối liên hệ riêng lẻ.

✅Mở đầu

Trong các vụ việc liên quan đến mang thai hộ, ranh giới giữa hỗ trợ vì mục đích nhân đạo và tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại có thể cần được làm rõ từ nhiều nguồn tài liệu. Một khoản tiền chuyển giữa các bên chưa tự nó chứng minh mục đích thương mại; tương tự, việc giới thiệu người mang thai hộ hoặc tham gia một công đoạn không mặc nhiên đồng nghĩa với hành vi tổ chức phạm tội. Khi áp dụng quy định Điều 187 BLHS, cần đối chiếu thỏa thuận, dòng tiền, dữ liệu liên lạc, hồ sơ y tế và vai trò thực tế của từng người để đánh giá đúng căn cứ pháp lý.

✅Phần 1. Điều 187 BLHS quy định về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại như thế nào?

1.1. Nội dung cốt lõi của Điều 187 BLHS

Điều 187 Bộ luật Hình sự (BLHS) quy định tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, nhằm xử lý hình sự hành vi tổ chức việc mang thai hộ có mục đích thương mại khi đáp ứng các dấu hiệu pháp lý của tội phạm. Điều luật quy định ba nhóm chế tài chính: hình phạt áp dụng tại khoản 1, khung hình phạt tăng nặng tại khoản 2 và hình phạt bổ sung tại khoản 3.

Cụ thể, khoản 1 quy định người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp được liệt kê tại khoản 2, mức phạt tù là từ 01 năm đến 05 năm. Ngoài ra, khoản 3 cho phép áp dụng hình phạt bổ sung gồm phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hay làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Điểm cần lưu ý là không thể chỉ dựa vào việc có tiền hoặc lợi ích được trao đổi để kết luận đã phạm tội theo Điều 187. Việc xem xét trách nhiệm hình sự cần làm rõ hành vi tổ chức, mục đích thương mại và các tình tiết liên quan trên cơ sở chứng cứ cụ thể. Phân tích từng dấu hiệu cấu thành sẽ được trình bày riêng ở bài chuyên sâu tương ứng.

"Điều 187. Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại

1. Người nào tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Đối với 02 người trở lên;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Lợi dụng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức;

d) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm."

1.2. Phạm vi áp dụng của quy định hình sự

Phạm vi áp dụng Điều 187 BLHS cần được xác định dựa trên hành vi tổ chức mang thai hộ, mục đích thương mại và vai trò cụ thể của từng người tham gia. Việc mang thai hộ có liên quan đến quan hệ gia đình, thỏa thuận dân sự và hoạt động hỗ trợ y tế không đồng nghĩa mọi trường hợp đều thuộc phạm vi xử lý hình sự. Cần phân biệt mang thai hộ vì mục đích thương mại với mang thai hộ vì mục đích nhân đạo theo quy định pháp luật; đồng thời kiểm tra bản chất thỏa thuận, việc trao đổi lợi ích và diễn biến thực tế. Người đứng ra tổ chức, người môi giới, người nhờ mang thai hộ và người trực tiếp mang thai hộ có thể có vai trò khác nhau, nên không thể mặc định tất cả cùng chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 187. Việc đánh giá phải dựa trên chứng cứ và căn cứ pháp luật áp dụng cho từng cá nhân, không chỉ dựa vào việc có thỏa thuận hoặc phát sinh khoản tiền.

1.3. Quan hệ giữa Điều 187 BLHS và pháp luật về hỗ trợ sinh sản

Pháp luật về hỗ trợ sinh sản được điều chỉnh đồng thời bởi Luật Hôn nhân và gia đình và các văn bản chuyên ngành y tế. Điều 95, Điều 96 Luật Hôn nhân và gia đình quy định nguyên tắc, điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và thỏa thuận giữa các bên; từ ngày 01/10/2025, Nghị định 207/2025/NĐ-CP quy định cụ thể về kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, điều kiện, hồ sơ và thủ tục thực hiện.

Các quy định này giúp xác định bối cảnh pháp lý của việc mang thai hộ, nhưng không thay thế căn cứ xử lý hình sự. Khi áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự, cần xem xét hành vi tổ chức mang thai hộ, mục đích thương mại và các tình tiết liên quan trên cơ sở chứng cứ cụ thể. Không nên mặc nhiên coi mọi khoản tiền hỗ trợ chi phí hoặc mọi trường hợp mang thai hộ không đáp ứng điều kiện chuyên ngành đều cấu thành tội phạm; kết luận phải dựa trên các dấu hiệu pháp lý tương ứng.

Để đánh giá một vụ việc theo đúng các yếu tố pháp lý, cần phân tích riêng hành vi tổ chức, mục đích thương mại và vai trò của từng người. Bạn có thể xem bài cấu thành tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại theo Điều 187 BLHS để hiểu sâu hơn từng yếu tố cần xác minh.

✅Phần 2. Mang thai hộ vì mục đích thương mại được hiểu như thế nào?

2.1. Khái niệm mang thai hộ vì mục đích thương mại

Mang thai hộ vì mục đích thương mại là việc một người mang thai cho người khác bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản nhằm hưởng lợi về kinh tế hoặc lợi ích khác. Khi xem xét dấu hiệu này, cần đánh giá mục đích của các bên thông qua thỏa thuận, cách thức tổ chức, việc trao đổi lợi ích và những tình tiết thực tế liên quan. Không nên chỉ căn cứ vào việc có hay không có văn bản thỏa thuận hoặc khoản tiền đã được thanh toán.

Điểm cần phân biệt là mục đích thương mại và kết quả nhận lợi ích không hoàn toàn đồng nhất. Chẳng hạn, các bên có thể đã thỏa thuận về khoản tiền hoặc lợi ích để thực hiện việc mang thai hộ nhưng việc chi trả chưa diễn ra, bị gián đoạn hoặc không đạt được như dự kiến. Những tình tiết này không tự động loại trừ dấu hiệu thương mại, nhưng cũng chưa đủ để kết luận có tội. Việc áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự phải làm rõ hành vi tổ chức, mục đích thương mại và các dấu hiệu pháp lý liên quan trên cơ sở chứng cứ cụ thể.

2.2. Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo

Theo khoản 22 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là việc người phụ nữ tự nguyện, không vì mục đích thương mại, mang thai giúp cặp vợ chồng mà người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Việc thực hiện phải đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định, trong đó có Điều 95 của Luật này và Nghị định 207/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025.

Trong trường hợp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, bên nhờ mang thai hộ có nghĩa vụ chi trả chi phí thực tế để bảo đảm việc chăm sóc sức khỏe sinh sản theo quy định pháp luật. Vì vậy, việc có khoản tiền thanh toán hoặc hỗ trợ vật chất không mặc nhiên đồng nghĩa với mang thai hộ vì mục đích thương mại. Cần xem xét bản chất khoản chi, mục đích giao nhận, thỏa thuận giữa các bên và chứng cứ liên quan để phân biệt chi phí hợp pháp với việc mang thai hộ nhằm hưởng lợi về kinh tế hoặc lợi ích khác.

2.3. Những tình huống dễ nhầm lẫn

Không phải mọi khoản tiền hoặc sự hỗ trợ liên quan đến mang thai hộ đều đồng nghĩa với hành vi tổ chức mang thai hộ trái pháp luật vì mục đích thương mại. Chẳng hạn, người thân hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh; một bên thanh toán tiền đi lại, ăn ở hoặc chăm sóc trong quá trình mang thai. Những khoản này cần được xem xét theo mục đích, căn cứ chi trả và thỏa thuận thực tế, thay vì mặc nhiên coi là lợi ích thương mại.

Tương tự, việc người trung gian nhận tiền chưa đủ để xác định bản chất hành vi nếu chưa làm rõ khoản tiền dùng để chi trả chi phí hợp lý, trả công môi giới hay phục vụ việc tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Trường hợp các bên đã thỏa thuận về lợi ích nhưng chưa thanh toán, cần kiểm tra nội dung thỏa thuận, vai trò từng người và những công việc đã thực hiện.

Vì vậy, cần đối chiếu toàn bộ tin nhắn, giấy tờ, giao dịch tài chính và lời khai liên quan. Không nên kết luận tội danh chỉ từ một khoản tiền, một lần hỗ trợ hoặc một thỏa thuận riêng lẻ; việc đánh giá phải dựa trên bản chất giao dịch và các dấu hiệu pháp lý của vụ việc cụ thể.

Việc phân biệt hai hình thức cần dựa trên mục đích thực tế, bản chất thỏa thuận và các khoản thanh toán liên quan, thay vì chỉ nhìn vào việc có hay không có tiền. Xem thêm bài phân biệt mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và thương mại để đối chiếu từng tiêu chí pháp lý.

✅Phần 3. Hành vi nào có thể bị xem xét theo Điều 187 BLHS?

3.1. Hành vi đứng ra tổ chức mang thai hộ

Hành vi đứng ra tổ chức mang thai hộ có thể thể hiện ở việc một người chủ động thu xếp, kết nối các bên, thống nhất phương án thực hiện hoặc điều phối những công đoạn cần thiết để việc mang thai hộ vì mục đích thương mại diễn ra. Khi xem xét trách nhiệm theo Điều 187 BLHS, cần làm rõ người đó giữ vai trò gì trong quá trình tổ chức, có tham gia sắp xếp thỏa thuận, thúc đẩy việc thực hiện hay phối hợp giữa các bên hay không.

Các dữ kiện như trao đổi về điều kiện mang thai hộ, thỏa thuận lợi ích, phân công công việc, bố trí việc gặp gỡ hoặc điều phối các khoản thanh toán có thể giúp làm rõ vai trò thực tế. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào một tin nhắn, khoản tiền hoặc việc giới thiệu hai bên để kết luận đã có hành vi tổ chức phạm tội. Cần đối chiếu toàn bộ nội dung trao đổi, diễn biến thực tế, mục đích thương mại và mức độ tham gia của từng người.

Việc tư vấn thông thường hoặc cung cấp thông tin không đương nhiên đồng nghĩa với hành vi tổ chức. Ranh giới pháp lý phải được xác định từ bản chất công việc đã thực hiện, sự liên hệ với hoạt động mang thai hộ thương mại và các chứng cứ liên quan.

3.2. Vai trò của người kết nối, môi giới và hỗ trợ

Người tham gia vào quá trình mang thai hộ vì mục đích thương mại có thể thực hiện các hành vi như tìm kiếm người mang thai hộ, giới thiệu các bên, thu xếp gặp gỡ, trao đổi điều kiện, nhận tiền hoặc hỗ trợ thực hiện thỏa thuận. Tuy nhiên, cần xem xét vai trò thực tế, mức độ tham gia và nhận thức của từng người để đánh giá trách nhiệm pháp lý.

Ví dụ minh họa: A chủ động tìm người mang thai hộ, kết nối với cặp vợ chồng có nhu cầu, thỏa thuận khoản tiền chi trả, sắp xếp các bên ký kết và phối hợp thực hiện quá trình mang thai hộ vì mục đích thương mại. Những hành vi này cần được xác minh để làm rõ vai trò tổ chức của A. Ngược lại, B chỉ giới thiệu hai người quen cho nhau, không biết thỏa thuận có mục đích thương mại và không tham gia điều phối. Không thể chỉ dựa vào việc B có nhận phí giới thiệu để mặc nhiên kết luận B phạm tội theo Điều 187 BLHS.

Khi xem xét các trường hợp phạm tội tổ chức mang thai hộ thương mại, cần đối chiếu tin nhắn, thỏa thuận, chứng từ chuyển tiền và lời khai để làm rõ nhận thức, ý chí và mức độ tham gia của từng người.

3.3. Đánh giá hành vi theo chuỗi sự kiện

Để xác định các trường hợp phạm tội tổ chức mang thai hộ thương mại, cần xem xét toàn bộ diễn biến từ khi các bên liên hệ, trao đổi điều kiện, thỏa thuận lợi ích, thực hiện thanh toán đến các bước hỗ trợ sinh sản. Việc dựng lại trình tự giúp làm rõ ai chủ động kết nối, ai quyết định phương án thực hiện, ai điều phối công việc và ai nhận lợi ích từ hoạt động tổ chức.

Mỗi giai đoạn cần được đối chiếu với chứng cứ tương ứng như tin nhắn, hợp đồng, dữ liệu chuyển khoản, lời khai và hồ sơ y tế. Đồng thời, phải kiểm tra cả tài liệu có thể làm rõ hoặc loại trừ nhận định ban đầu, chẳng hạn khoản tiền dùng để thanh toán chi phí thực tế hay vai trò của một người chỉ dừng ở việc giới thiệu. Không thể chỉ dựa vào một giao dịch, một thỏa thuận hoặc việc mang thai hộ chưa thành công để kết luận có tội; việc đánh giá phải căn cứ vào hành vi cụ thể, mục đích và các dấu hiệu pháp lý liên quan theo Điều 187 BLHS.

Trách nhiệm pháp lý của người đứng ra tổ chức không nhất thiết giống người chỉ giới thiệu các bên hoặc hỗ trợ một công việc riêng lẻ. Cần xem xét mức độ tham gia và căn cứ xác định đồng phạm. Nội dung chuyên sâu được trình bày trong bài ai có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại.

✅Phần 4. Dấu hiệu pháp lý cần xem xét khi áp dụng Điều 187 BLHS

4.1. Xác định hành vi tổ chức

Khi áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự, cần làm rõ hành vi cụ thể của từng cá nhân trong quá trình thu xếp, điều phối hoặc thúc đẩy việc mang thai hộ vì mục đích thương mại. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào việc một người có mặt trong cuộc trao đổi, biết về thỏa thuận hoặc thực hiện một giao dịch liên quan, mà phải xem xét vai trò thực tế của họ.

Các vấn đề cần xác minh gồm: ai chủ động kết nối các bên; ai sắp xếp việc thỏa thuận, chi phí hoặc các bước thực hiện; ai trực tiếp điều phối và mức độ tham gia của từng người. Đồng thời, cần đối chiếu những hành vi này với mục đích thương mại của hoạt động mang thai hộ, thay vì tách riêng từng hành vi khỏi toàn bộ diễn biến vụ việc.

Tin nhắn, hợp đồng, dữ liệu chuyển tiền, lời khai và tài liệu liên quan có thể giúp làm rõ vai trò của từng cá nhân. Tuy nhiên, mỗi tài liệu cần được kiểm tra về tính xác thực, bối cảnh và sự phù hợp với các chứng cứ khác. Trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS chỉ có thể được xem xét trên cơ sở tổng hợp các tình tiết và căn cứ pháp luật liên quan, không thể kết luận chỉ từ một dấu hiệu đơn lẻ.

4.2. Xác định mục đích thương mại

Khi xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS, cần làm rõ việc tổ chức mang thai hộ có nhằm đổi lấy tiền hoặc lợi ích vật chất, lợi ích khác hay không. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào tên gọi của thỏa thuận, mà cần đối chiếu nội dung trao đổi, vai trò của từng người và cách thức thực hiện trên thực tế.

Cơ quan có thẩm quyền cần xác minh khoản tiền được thỏa thuận để làm gì, ai là người nhận, ai chi trả và khoản lợi ích đó gắn với hoạt động tổ chức mang thai hộ như thế nào. Chẳng hạn, tin nhắn đề cập đến tiền công, thỏa thuận phân chia lợi ích, chứng từ chuyển khoản và lời khai của những người liên quan có thể giúp làm rõ bản chất giao dịch khi được kiểm tra trong mối liên hệ với nhau.

Ngược lại, không thể chỉ từ một lần chuyển tiền hoặc việc phát sinh chi phí mà mặc nhiên kết luận có mục đích thương mại. Cần phân biệt khoản chi phí thực tế với khoản lợi ích được dùng để đổi lấy việc tổ chức mang thai hộ, đồng thời kiểm tra tính nhất quán giữa thỏa thuận, hành vi thực tế và dòng tiền. Việc áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự phải dựa trên tổng thể chứng cứ và các dấu hiệu pháp lý có liên quan.

4.3. Xác định lỗi và nhận thức của người liên quan

Khi áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự, cần làm rõ nhận thức và ý chí của từng người trong quá trình thu xếp mang thai hộ. Cơ quan tiến hành tố tụng cần đối chiếu nội dung trao đổi, thỏa thuận, việc phân công công việc, dòng tiền và hành vi thực tế để xác định người liên quan có biết và tham gia vào hoạt động tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại hay không.

Không thể chỉ dựa vào việc một người có quan hệ gia đình với bên nhờ mang thai hộ, nhận tiền hoặc cung cấp dịch vụ để mặc nhiên kết luận người đó có lỗi hình sự. Cần phân biệt người chủ động thu xếp, điều phối hoạt động với người chỉ thực hiện một công việc riêng lẻ mà chưa có căn cứ chứng minh nhận thức và ý chí liên quan. Việc xác định trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS phải dựa trên tổng thể chứng cứ và vai trò cụ thể của từng người, không suy diễn từ một tình tiết đơn lẻ.

4.4. Đánh giá tổng hợp các yếu tố

Khi áp dụng Điều 187 Bộ luật Hình sự, cần đánh giá tổng thể hành vi thực tế, mục đích thương mại, vai trò của từng người và hệ thống chứng cứ liên quan. Có thể đối chiếu theo bảng sau:

Nội dung cần xác minh

Dữ kiện, chứng cứ cần đối chiếu

Hành vi tổ chức

Tin nhắn, thỏa thuận, việc sắp xếp và điều phối

Mục đích thương mại

Nội dung thỏa thuận, khoản tiền, bản chất giao dịch

Vai trò từng người

Lời khai, lịch sử liên lạc, hành vi thực tế

Dữ kiện gỡ tội

Tài liệu giải thích giao dịch, chứng cứ về vai trò hoặc mục đích khác

Không nên xác định trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS chỉ vì có việc chuyển tiền, giới thiệu người mang thai hộ hoặc thỏa thuận hỗ trợ chi phí. Cần kiểm tra bản chất và bối cảnh của từng giao dịch, đồng thời xác minh cả chứng cứ buộc tội lẫn gỡ tội. Kết luận pháp lý phải dựa trên sự tổng hợp các tình tiết đã được kiểm chứng, không dựa vào một dấu hiệu riêng lẻ.

Nếu cần phân tích riêng yếu tố mục đích thương mại, nên đối chiếu bản chất thỏa thuận, khoản thanh toán và các dữ kiện phản ánh lợi ích mà các bên hướng đến. Bài mang thai hộ vì mục đích thương mại được xác định như thế nào tập trung vào vấn đề này, tránh nhầm lẫn giữa chi phí hợp pháp và lợi ích nhằm tổ chức mang thai hộ thương mại.

✅Phần 5. Ai có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

5.1. Người trực tiếp tổ chức

Người trực tiếp tổ chức có thể là người khởi xướng, lập kế hoạch, điều phối hoặc thu xếp các hoạt động nhằm thực hiện việc mang thai hộ vì mục đích thương mại. Khi xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS, cần làm rõ hành vi thực tế của từng người, mức độ tham gia và mối liên hệ giữa hành vi đó với hoạt động tổ chức mang thai hộ. Chẳng hạn, cần đối chiếu việc tìm kiếm người mang thai hộ, kết nối các bên, thỏa thuận điều kiện, sắp xếp quá trình thực hiện và quản lý các khoản thanh toán với tin nhắn, hợp đồng, dữ liệu chuyển tiền hoặc lời khai liên quan.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào chức danh, việc đứng tên trong thỏa thuận hoặc sự hiện diện tại một cuộc gặp để kết luận một người là người tổ chức. Trách nhiệm hình sự phải được xác định trên cơ sở chứng cứ về hành vi, lỗi và các dấu hiệu cấu thành tội phạm, không chỉ dựa vào vai trò được ghi nhận trên giấy tờ.

5.2. Người môi giới, người giúp sức và đồng phạm

Khi xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS, cần làm rõ vai trò thực tế của từng người trong quá trình tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm; người đồng phạm có thể là người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức.

Vì vậy, người môi giới có thể bị xem xét trách nhiệm nếu hành vi cụ thể và nhận thức của họ đáp ứng căn cứ pháp luật về đồng phạm. Người giúp sức cũng cần được đánh giá qua việc hỗ trợ về vật chất hoặc tinh thần và mối liên hệ với hành vi phạm tội. Cần phân biệt người chủ mưu, điều hành việc tổ chức với người chỉ thực hiện một giao dịch hoặc liên hệ trung gian thông thường.

Không mặc nhiên coi mọi người giới thiệu, liên hệ hoặc nhận tiền là đồng phạm. Cần đối chiếu tin nhắn, thỏa thuận, dòng tiền, lời khai và các chứng cứ khác để xác định ý chí, mức độ tham gia và hành vi cụ thể của từng người.

5.3. Người nhờ mang thai hộ và người mang thai hộ

Khi xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 187 BLHS, cần phân biệt người trực tiếp tổ chức việc mang thai hộ với người nhờ mang thai hộ và người mang thai hộ. Điều 187 quy định về hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, không đồng nghĩa mọi người tham gia thỏa thuận đều đương nhiên phạm tội này.

Cơ quan tiến hành tố tụng cần đánh giá vai trò thực tế, hành vi cụ thể, nhận thức và chứng cứ liên quan của từng người. Việc nhờ mang thai hộ hoặc đồng ý mang thai hộ, nếu đứng riêng lẻ, không tự động quyết định trách nhiệm hình sự; tuy nhiên, cũng không nên mặc nhiên kết luận một người được miễn trách nhiệm khi chưa làm rõ họ có tham gia tổ chức hoặc thực hiện hành vi phạm tội khác hay không.

Trong vụ việc có nhiều người tham gia, việc xác định trách nhiệm cần bắt đầu từ hành vi cụ thể của từng người, mức độ tham gia và căn cứ chứng minh ý chí liên quan. Xem bài môi giới mang thai hộ vì mục đích thương mại có bị truy cứu hình sự không để phân biệt vai trò môi giới với hành vi tổ chức.

✅Phần 6. Mức hình phạt theo Điều 187 BLHS

6.1. Khung hình phạt tại khoản 1

Theo khoản 1 Điều 187 Bộ luật Hình sự, người phạm tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại có thể bị áp dụng một trong các hình phạt chính sau:

  • Phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng.
  • Phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm.
  • Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Đây là các hình phạt chính được quy định trong cùng một khung hình phạt, không có nghĩa người phạm tội đương nhiên phải chịu đồng thời cả ba hình phạt. Việc lựa chọn hình phạt cụ thể phải căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, vai trò của người thực hiện, các tình tiết liên quan và những căn cứ quyết định hình phạt theo quy định pháp luật.

Khi xem xét trách nhiệm hình sự, cần đánh giá đầy đủ hành vi tổ chức và mục đích thương mại, thay vì chỉ dựa vào việc có thỏa thuận hoặc phát sinh khoản tiền giữa các bên. Không phải mọi trường hợp mang thai hộ có yếu tố chi phí đều mặc nhiên cấu thành tội phạm; việc định tội phải dựa trên các dấu hiệu pháp lý và chứng cứ của vụ việc cụ thể.

6.2. Khung hình phạt tại khoản 2

Theo khoản 2 Điều 187 Bộ luật Hình sự, người phạm tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu hành vi thuộc một trong bốn trường hợp luật định.

Cụ thể, khung hình phạt này được áp dụng khi phạm tội đối với 02 người trở lên; phạm tội 02 lần trở lên; lợi dụng danh nghĩa của cơ quan, tổ chức; hoặc tái phạm nguy hiểm. Đây là những tình tiết được quy định trực tiếp tại khoản 2, không phải các căn cứ có thể suy diễn chỉ từ quy mô hoạt động, số tiền giao dịch hay việc người phạm tội từng có vi phạm trước đó.

Khi xem xét từng trường hợp, cần đối chiếu diễn biến hành vi, số người liên quan, số lần thực hiện, tư cách và cách thức sử dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức, cùng các điều kiện pháp lý về tái phạm nguy hiểm. Việc xác định khung hình phạt phải dựa trên tài liệu, chứng cứ của vụ việc và quy định pháp luật áp dụng, không chỉ căn cứ vào lời khai riêng lẻ.

Để làm rõ điều kiện áp dụng từng tình tiết, có thể tham khảo bài phân tích về các trường hợp áp dụng khoản 2 Điều 187 BLHS.

6.3. Hình phạt bổ sung

Theo khoản 3 Điều 187 BLHS, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Đây là các hình phạt bổ sung có thể được áp dụng theo quy định, không phải hệ quả tự động trong mọi vụ án. Việc quyết định cần căn cứ vào tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết liên quan.

6.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định hình phạt

Khi quyết định hình phạt, Tòa án xem xét tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, vai trò của người phạm tội, cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định pháp luật. Cần phân biệt khung hình phạt được quy định tại Điều 187 BLHS với mức án cụ thể đối với từng bị cáo. Khi chưa đánh giá đầy đủ hồ sơ, chứng cứ và các tình tiết của vụ án, không nên dự đoán trước mức hình phạt có thể được áp dụng.

Để xác định mức hình phạt có thể áp dụng, cần phân biệt khung cơ bản với các trường hợp định khung tăng nặng tại khoản 2 Điều 187. Bài tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại bị phạt bao nhiêu năm tù phân tích riêng các khung hình phạt và hình phạt bổ sung.

✅Phần 7. Chứng cứ cần kiểm tra khi xác minh hành vi

7.1. Tin nhắn, thỏa thuận và dữ liệu liên lạc

Tin nhắn, email, lịch sử cuộc gọi và các dữ liệu liên lạc có thể giúp làm rõ quá trình trao đổi, thỏa thuận và phân công công việc liên quan đến việc mang thai hộ. Khi kiểm tra, cần xác định người gửi, người nhận, thời điểm trao đổi và nội dung đầy đủ của cuộc hội thoại, đặc biệt là thông tin về vai trò từng người, khoản tiền hoặc lợi ích dự kiến và cách thức thực hiện.

Các dữ liệu này nên được đối chiếu với bản gốc, lời khai, thỏa thuận bằng văn bản và những tài liệu liên quan khác để kiểm tra tính thống nhất. Ảnh chụp màn hình riêng lẻ hoặc một câu nói bị tách khỏi ngữ cảnh chưa đủ để mặc nhiên kết luận có hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Giá trị chứng minh phải được đánh giá trong mối liên hệ với toàn bộ hồ sơ, bao gồm cả những tình tiết có thể làm rõ bản chất thực tế của thỏa thuận và mục đích của các bên.

7.2. Giao dịch tài chính và chứng từ thanh toán

Khi xác minh hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, cần kiểm tra sao kê ngân hàng, nội dung chuyển tiền, người nhận, thời điểm giao dịch và thỏa thuận liên quan. Các khoản thanh toán cần được đối chiếu với chi phí khám chữa bệnh, đi lại, chăm sóc sức khỏe hoặc lợi ích được các bên thỏa thuận. Đồng thời, phải làm rõ dòng tiền có liên quan trực tiếp đến việc tổ chức mang thai hộ hay phát sinh từ giao dịch khác. Không thể chỉ dựa vào việc có chuyển tiền để kết luận có hành vi phạm tội. Giá trị chứng minh của giao dịch cần được đánh giá cùng nội dung trao đổi, vai trò của từng người và diễn biến thực tế của vụ việc.

7.3. Hồ sơ y tế, lời khai và dữ liệu khác

Hồ sơ khám chữa bệnh, tài liệu về quá trình hỗ trợ sinh sản và các dữ liệu liên quan có thể giúp xác minh diễn biến thực tế, mối liên hệ giữa những người tham gia và vai trò của từng bên. Cần đối chiếu lời khai với tài liệu khách quan như tin nhắn, thỏa thuận, chứng từ thanh toán và hồ sơ chuyên môn để phát hiện điểm thống nhất hoặc mâu thuẫn. Đồng thời, phải kiểm tra nguồn gốc, tính xác thực, tính hợp pháp và bối cảnh thu thập tài liệu. Không nên tách riêng một lời khai, hồ sơ y tế hoặc tin nhắn để suy ra mục đích thương mại hay kết luận trách nhiệm hình sự khi chưa đánh giá tổng thể các chứng cứ liên quan.

7.4. Bảng đối chiếu chứng cứ thực tế

Khi xác minh hành vi theo Điều 187 BLHS, cần đối chiếu nhiều nguồn tài liệu để làm rõ mục đích thương mại, vai trò của từng người và quá trình thực hiện. Một khoản tiền chuyển, tin nhắn hoặc thỏa thuận riêng lẻ chưa đủ để tự động kết luận có tội; phải xem xét nội dung, bối cảnh và mối liên hệ giữa các chứng cứ.

Dữ kiện cần kiểm tra

Ý nghĩa pháp lý

Tài liệu cần đối chiếu

Thỏa thuận về lợi ích

Làm rõ mục đích thương mại

Tin nhắn, hợp đồng

Khoản tiền chuyển

Xác định bản chất giao dịch

Sao kê, chứng từ

Vai trò từng người

Đánh giá hành vi tham gia

Lời khai, dữ liệu liên lạc

Quá trình thực hiện

Làm rõ diễn biến vụ việc

Hồ sơ y tế, tài liệu liên quan

Trong quá trình xác minh, cần đối chiếu thỏa thuận, giao dịch tài chính, hồ sơ y tế và lời khai theo trình tự thời gian. Mỗi tài liệu chỉ có giá trị trong phạm vi thông tin mà nó chứng minh. Bài chứng cứ chứng minh hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại phân tích chi tiết cách kiểm tra từng nhóm chứng cứ.

✅Phần 8. Chưa mang thai thành công có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

8.1. Chưa chuyển phôi hoặc chưa có thai

Việc chưa chuyển phôi, chưa xác định có thai hoặc chưa sinh con không đồng nghĩa đương nhiên với việc không thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Cần làm rõ quá trình tổ chức đã diễn ra đến đâu: mới trao đổi, thỏa thuận; đã tìm kiếm, kết nối người mang thai hộ; đã nhận hoặc chuyển tiền; hay đã sắp xếp các bước thực hiện khác.

Những dữ kiện này cần được đối chiếu với vai trò của từng người, mục đích thương mại và các hành vi thực tế đã thực hiện theo Điều 187 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, cũng không thể chỉ dựa vào thỏa thuận hoặc giao dịch tiền để kết luận đã phạm tội. Việc xác định tội phạm hoàn thành hay chưa đạt phải căn cứ vào toàn bộ diễn biến và quy định pháp luật liên quan.

8.2. Đã thỏa thuận nhưng chưa thực hiện đầy đủ

Việc các bên mới trao đổi hoặc ký thỏa thuận mang thai hộ chưa đồng nghĩa đương nhiên với việc đã phạm tội theo Điều 187 BLHS. Cần làm rõ hành vi tổ chức đã được triển khai đến đâu, ai giữ vai trò điều phối, mục đích thương mại thể hiện qua những dữ kiện nào và các bên đã thực hiện những công việc cụ thể gì. Chẳng hạn, việc liên hệ người mang thai hộ, thu xếp cơ sở y tế, nhận tiền hoặc phân công công việc cần được đặt trong toàn bộ diễn biến vụ việc để đánh giá, không thể tách riêng một dấu hiệu rồi kết luận trách nhiệm hình sự.

Nếu quá trình thực hiện bị gián đoạn, cần xem xét quy định về phạm tội chưa đạt tại Điều 15 BLHS khi có đủ căn cứ pháp lý. Không phải mọi trường hợp chưa hoàn thành thỏa thuận đều mặc nhiên là phạm tội chưa đạt; việc xác định còn phụ thuộc hành vi đã thực hiện, ý thức chủ quan và các điều kiện luật định.

8.3. Cách xác minh thời điểm và hành vi

Để đánh giá việc tổ chức mang thai hộ khi quá trình chưa dẫn đến mang thai thành công, cần lập dòng thời gian từ lúc các bên liên hệ, thỏa thuận, thanh toán đến khi thực hiện hoặc dừng các bước liên quan. Đối chiếu tin nhắn, nội dung phân công, chứng từ giao dịch và hồ sơ y tế để xác định hành vi cụ thể của từng người, công việc đã thực hiện, phần còn dang dở và nguyên nhân gián đoạn. Từ đó, xem xét các dấu hiệu pháp lý theo Điều 187 BLHS và quy định liên quan, thay vì chỉ dựa vào kết quả cuối cùng. Việc giao dịch bị dừng, không có thai hoặc một bên chưa nhận được lợi ích không tự động quyết định có hay không có trách nhiệm hình sự; cần đánh giá toàn bộ diễn biến và chứng cứ của vụ việc.

Việc chưa mang thai hoặc chưa sinh con không tự nó quyết định có hay không có trách nhiệm hình sự. Cần xác định hành vi đã thực hiện và giai đoạn phạm tội theo quy định pháp luật. Nội dung này được phân tích riêng trong bài tổ chức mang thai hộ nhưng chưa mang thai thành công có phạm tội không.

✅Phần 9. Hướng xử lý khi bị tố giác về Điều 187 BLHS

9.1. Bảo toàn và rà soát hồ sơ

Khi bị tố giác về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, cần lưu giữ đầy đủ tin nhắn, thỏa thuận, sao kê giao dịch, hồ sơ y tế và tài liệu liên quan. Nên lập bảng sự kiện theo thời gian, làm rõ ai đề xuất, kết nối, thỏa thuận, nhận hoặc chuyển tiền và thực hiện từng công việc. Những dữ liệu này cần được đối chiếu với lời khai và bối cảnh giao dịch để xác định vai trò của từng người. Không tự ý xóa dữ liệu, tạo tài liệu giả hoặc thống nhất lời khai sai sự thật, vì có thể làm phức tạp việc xác minh.

9.2. Thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng

Người bị tố giác cần thực hiện đúng yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền, đọc kỹ nội dung biên bản trước khi ký và đề nghị ghi nhận ý kiến nếu có điểm chưa chính xác. Việc trình bày cần trung thực, nhất quán với tài liệu thực tế; đồng thời, quyền và nghĩa vụ cụ thể phải được xác định theo tư cách tố tụng của từng người. Nếu có tranh chấp về vai trò tổ chức, mục đích thương mại, dòng tiền hoặc giá trị chứng cứ, nên nhờ luật sư rà soát hồ sơ trước khi đưa ra nhận định pháp lý, nhằm xác định vấn đề cần làm rõ và chuẩn bị tài liệu phù hợp.

Khi bị tố giác, việc cần làm trước tiên là bảo toàn tài liệu, xác định đúng vai trò của mình và rà soát các dữ kiện liên quan. Bài bị tố giác về tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại cần làm gì hướng dẫn các bước chuẩn bị hồ sơ và thực hiện quyền tố tụng.

✅Phần 10. Những câu hỏi thường gặp

❓ Điều 187 BLHS quy định tội gì?

Điều 187 Bộ luật Hình sự quy định tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Hành vi cốt lõi là tổ chức việc mang thai hộ nhằm mục đích thương mại. Khi xem xét trách nhiệm hình sự, cần làm rõ hành vi tổ chức, mục đích thực tế và chứng cứ liên quan, không chỉ dựa vào việc có thỏa thuận hoặc phát sinh khoản tiền.

❓ Tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại bị phạt bao nhiêu năm tù?

Theo Điều 187 BLHS, khung hình phạt cơ bản là từ 03 tháng đến 02 năm tù. Nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2, mức phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngoài ra, người phạm tội có thể bị phạt tiền hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề, làm công việc nhất định theo khoản 3.

❓ Cứ nhận tiền khi mang thai hộ có phạm tội không?

Không thể kết luận chỉ từ việc có nhận tiền. Cần xác minh bản chất khoản tiền, mục đích giao dịch, thỏa thuận giữa các bên và hành vi tổ chức thực tế. Khoản tiền có thể liên quan đến nhiều nội dung khác nhau; việc xác định trách nhiệm hình sự phải dựa trên tổng thể tình tiết và căn cứ pháp luật áp dụng.

❓ Người môi giới mang thai hộ có bị truy cứu không?

Người môi giới có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi thực tế và các căn cứ pháp luật cho thấy họ tham gia tổ chức hoặc thực hiện hành vi phạm tội với vai trò tương ứng. Không phải mọi trường hợp giới thiệu, kết nối các bên đều mặc nhiên cấu thành tội phạm; cần làm rõ nhận thức, mục đích và mức độ tham gia.

❓ Chưa mang thai thành công có bị truy cứu không?

Việc chưa có thai hoặc chưa sinh con không tự động loại trừ trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền cần xác định những hành vi đã thực hiện, mục đích thương mại, mức độ thực hiện và giai đoạn phạm tội theo quy định liên quan. Kết luận phải căn cứ vào hồ sơ cụ thể, không chỉ dựa trên kết quả cuối cùng.

❓ Cần chứng cứ gì để làm rõ vụ việc?

Các tài liệu cần rà soát có thể gồm tin nhắn, email, hợp đồng hoặc thỏa thuận, chứng từ chuyển tiền, dữ liệu liên lạc, hồ sơ y tế, lời khai và tài liệu thể hiện vai trò của từng người. Giá trị chứng minh của mỗi tài liệu phụ thuộc tính xác thực, bối cảnh hình thành và sự phù hợp với các chứng cứ khác.

❓ Bị tố giác theo Điều 187 cần làm gì?

Người bị tố giác nên bảo toàn tin nhắn, giấy tờ, chứng từ giao dịch và tài liệu liên quan; lập lại diễn biến sự việc theo trình tự thời gian; tránh tự ý sửa, xóa hoặc tạo lập chứng cứ. Đồng thời, cần tìm hiểu quyền và nghĩa vụ tố tụng của mình, cân nhắc nhờ luật sư hỗ trợ khi cần thiết.

✅Phần 11. Kết luận và hướng xử lý hồ sơ

Điều 187 BLHS quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại. Việc đánh giá cần làm rõ mục đích thực tế, hành vi tổ chức và vai trò của từng người trong toàn bộ sự việc. Khung hình phạt được xác định theo tính chất, tình tiết của vụ án và quy định pháp luật áp dụng. Không thể chỉ dựa vào việc có tiền, có thỏa thuận hoặc có liên quan đến một ca mang thai hộ để kết luận một người phạm tội mà không xem xét đầy đủ các dấu hiệu pháp lý và chứng cứ liên quan.

Khi cần đánh giá vụ việc có dấu hiệu liên quan đến Điều 187 BLHS, nên tập hợp thỏa thuận, tin nhắn, chứng từ giao dịch, tài liệu y tế và lời khai của những người liên quan. Luật sư cần đối chiếu trình tự sự kiện, vai trò thực tế của từng người, bản chất khoản tiền và mục đích của các giao dịch; đồng thời kiểm tra cả dữ kiện củng cố lẫn dữ kiện có thể bác bỏ nhận định ban đầu. Việc rà soát hồ sơ cần dựa trên chứng cứ cụ thể, không suy diễn từ thông tin đơn lẻ và không mặc nhiên đồng nhất quan hệ dân sự với trách nhiệm hình sự.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|

  • Tags
  • ★★★★★ ★★★★★

Tin liên quan

Dấu hiệu nhận biết tội cưỡng bức lao động trong thực tế: Phân biệt với vi phạm lao động
Tội cưỡng bức lao động (Cưỡng bức lao động) là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để ép buộc người lao động phải làm việc trái ý muốn của họ.
Tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 298 BLHS)
Điều 298 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về xây dựng khi gây hậu quả nghiêm trọng. Chỉ khi có thiệt hại lớn về người, tài sản hoặc an toàn công trình và vượt ngưỡng xử phạt hành chính thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người (Điều 295 BLHS)
Là hành vi vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động và an toàn ở nơi đông người. Cụ thể là hành vi không chấp hành các quy định của nhà nước trong việc đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh lao động và an toàn ở nơi đông người dẫn đến gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoė, tài sản của người khác.
Khi nào hành vi thu thập, mua bán thông tin tài khoản ngân hàng bị truy cứu hình sự?
Tội thu thập tàng trữ trao đổi mua bán công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng là hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng của người khác nhằm mục đích thu lợi bất chính
Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (Điều 290 BLHS)
Lừa đảo qua mạng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu giá trị tài sản chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên theo Điều 290 BLHS. Trường hợp dưới 2 triệu vẫn có thể bị xử lý nếu tái phạm, có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu. Mức phạt tù phụ thuộc vào số tiền và mức độ vi phạm.
Tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác (Điều 289 BLHS)
Hành vi hack Facebook người khác có thể bị xử lý hình sự theo Điều 289 Bộ luật Hình sự Việt Nam nếu có yếu tố xâm nhập trái phép hệ thống mạng, chiếm quyền truy cập hoặc can thiệp dữ liệu. Tùy mức độ vi phạm, người thực hiện có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù.
Hình fanpage
tvpl
Thông tin luật sư
Đoàn luật sư
Thành phố Hà Nội

Luật sư: TRỊNH VĂN DŨNG

Điện thoại: 0969566766

Zalo: 0338919686

Liên hệ Luật sư qua: youtube
Liên hệ Luật sư qua: tiktok
Liên hệ Luật sư qua: email
Khách hàng đặt câu hỏi tư vấn