Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn được quy định tại Điều 203 BLHS, áp dụng đối với hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự căn cứ vào số lượng hóa đơn, khoản thu lợi bất chính, thiệt hại ngân sách hoặc các tình tiết định khung luật định.

  • Hành vi bị xử lý: In, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước.

  • Căn cứ truy cứu: Số lượng phôi, hóa đơn đã ghi nội dung, khoản thu lợi bất chính hoặc các trường hợp định khung tại Điều 203.

  • Hình phạt: Cá nhân có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù; pháp nhân thương mại có thể bị phạt tiền hoặc đình chỉ hoạt động theo quy định.

✅Phần mở đầu:

Không phải cứ phát hiện hóa đơn không hợp pháp hoặc có giao dịch mua bán hóa đơn là đương nhiên cấu thành tội phạm theo Điều 203 BLHS. Khi đánh giá một vụ việc, cần làm rõ hóa đơn thuộc loại nào, ai thực hiện hành vi in, phát hành hoặc mua bán, số lượng phôi hay hóa đơn đã ghi nội dung, khoản thu lợi bất chính và thiệt hại ngân sách nếu có. Đặc biệt, vai trò, nhận thức và mức độ tham gia của từng người phải được xem xét độc lập. Việc kết luận trách nhiệm hình sự cần dựa trên chứng cứ và đầy đủ dấu hiệu luật định, không chỉ căn cứ vào một giao dịch riêng lẻ.

✅Phần 1. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS là gì?

Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn là hành vi cố ý thực hiện việc in, phát hành hoặc mua bán hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước trái quy định pháp luật, khi có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 203 BLHS.

1.1. Điều 203 BLHS quy định về hành vi nào?

Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước là tội phạm được quy định tại Điều 203 Bộ luật Hình sự. Điều luật điều chỉnh ba nhóm hành vi chính: in trái phép, phát hành trái phép và mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước. Đây là những hoạt động có liên quan trực tiếp đến trật tự quản lý hóa đơn và việc thực hiện nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước. Việc xử lý hình sự nhằm ngăn chặn hành vi lợi dụng hóa đơn, chứng từ để thực hiện các hoạt động trái pháp luật, đồng thời bảo đảm tính minh bạch trong quản lý kinh tế, kế toán và thuế.

1.2. Căn cứ pháp lý áp dụng đối với tội danh

Việc xác định trách nhiệm hình sự về tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn được căn cứ chủ yếu vào Điều 203 Bộ luật Hình sự, theo Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025. Trường hợp có nhiều người cùng tham gia, Điều 17 BLHS là căn cứ xác định đồng phạm và vai trò của người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức. Đối với pháp nhân thương mại, cần đối chiếu các điều kiện chịu trách nhiệm hình sự tại Điều 75, phạm vi tội danh áp dụng tại Điều 76 và quy định về đình chỉ hoạt động tại Điều 79 BLHS. Việc áp dụng từng quy định phải căn cứ vào hành vi và hồ sơ cụ thể.

Điều 203. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước

1. Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số hoặc thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi từ 100 số trở lên hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 30 số trở lên;

đ) Thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên;

e) Gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước 100.000.000 đồng trở lên;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, d, đ, e và g khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

1.3. Những vấn đề cần phân biệt khi áp dụng Điều 203

Không phải mọi sai phạm liên quan đến hóa đơn đều cấu thành tội phạm theo Điều 203 BLHS. Cần phân biệt lỗi thủ tục trong quá trình lập, quản lý, sử dụng hóa đơn với hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép có đủ dấu hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Đồng thời, việc hóa đơn có sai sót không tự động chứng minh người lập hoặc sử dụng hóa đơn biết rõ tính trái pháp luật. Trách nhiệm của từng người phải được xem xét theo hành vi thực tế, nhận thức, vai trò tham gia và chứng cứ liên quan; người trực tiếp thực hiện, người tổ chức hoặc giúp sức không mặc nhiên có cùng mức độ trách nhiệm. Vì vậy, không thể đồng nhất vi phạm hành chính với tội phạm hình sự.

Để xác định một giao dịch có thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 203 hay không, trước hết cần nhận diện đúng hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn. Có thể xem phân tích riêng về [hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS] để phân biệt từng dạng hành vi và vai trò của người tham gia.

✅Phần 2. Những hành vi nào bị coi là in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn?

2.1. Hành vi in hóa đơn trái phép

In hóa đơn trái phép là hành vi thực hiện hoạt động in hóa đơn, phôi hóa đơn hoặc tổ chức việc in hóa đơn không có căn cứ hợp pháp, không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm quy định pháp luật về in hóa đơn. Hành vi này có thể thể hiện ở việc trực tiếp in phôi hóa đơn để cung cấp cho người khác sử dụng trái phép, nhận in theo yêu cầu dù biết rõ mục đích bất hợp pháp hoặc tổ chức cơ sở in để sản xuất hóa đơn trái phép.

Khi đánh giá, cần phân biệt hoạt động in hóa đơn hợp pháp của tổ chức có đủ điều kiện với việc in hóa đơn ngoài phạm vi được phép. Đồng thời, phải làm rõ vai trò của người đặt in, người trực tiếp vận hành thiết bị, người quản lý cơ sở in và người tổ chức hoạt động. Không phải cứ tham gia một công đoạn kỹ thuật là đương nhiên phạm tội; cần xem xét nhận thức, lỗi, hành vi thực tế và các dấu hiệu định lượng theo Điều 203 BLHS.

2.2. Hành vi phát hành hóa đơn trái phép

Hành vi phát hành hóa đơn trái phép có thể được thể hiện qua việc đưa hóa đơn vào lưu thông khi không đúng chủ thể, không có căn cứ hợp pháp hoặc không đáp ứng điều kiện phát hành theo quy định. Trường hợp hóa đơn được lập, phát hành nhưng không phản ánh hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thực tế cũng cần được kiểm tra về bản chất và mục đích thực hiện. Tuy nhiên, không phải mọi sai sót khi lập hoặc phát hành hóa đơn đều cấu thành tội phạm theo Điều 203 BLHS. Cần phân biệt lỗi nghiệp vụ, vi phạm thủ tục hóa đơn với hành vi cố ý thực hiện việc phát hành trái phép và đáp ứng dấu hiệu định lượng hoặc trường hợp luật định. Khi đánh giá trách nhiệm, cần làm rõ người quyết định phát hành, người ký, người trực tiếp lập hóa đơn và người đưa hóa đơn vào lưu thông; đồng thời xác định nhận thức, vai trò và mức độ tham gia thực tế của từng người.

2.3. Hành vi mua bán trái phép hóa đơn

Mua bán trái phép hóa đơn là hành vi chuyển giao hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước để nhận tiền hoặc lợi ích khác, hoặc mua hóa đơn nhằm sử dụng trái pháp luật. Giao dịch có thể được thực hiện trực tiếp giữa bên mua và bên bán hoặc thông qua người môi giới, trung gian. Khi đánh giá dấu hiệu vi phạm, cần đối chiếu thỏa thuận mua bán, phương thức thanh toán, việc giao nhận hóa đơn và mục đích sử dụng thực tế. Đặc biệt, không thể chỉ căn cứ vào việc một người đứng tên mua hoặc bán hóa đơn để kết luận ngay trách nhiệm hình sự. Cần làm rõ nhận thức, ý chí, hành vi cụ thể và mức độ tham gia của từng người. Người bán, người mua và người môi giới có thể có vai trò pháp lý khác nhau; trách nhiệm của mỗi người phải được xác định trên cơ sở chứng cứ và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 203 BLHS.

2.4. Vai trò của người môi giới, trung gian và người giúp sức

Người môi giới hoặc trung gian có thể tham gia bằng cách kết nối bên mua với bên bán, tìm nguồn hóa đơn, thỏa thuận giá, nhận tiền hoặc tổ chức việc giao nhận hóa đơn. Tuy nhiên, việc thực hiện một khâu trung gian không mặc nhiên làm phát sinh trách nhiệm hình sự. Cần làm rõ người đó có biết tính chất trái phép của giao dịch, có cố ý tham gia và có hành vi tạo điều kiện cho việc phạm tội hay không. Người chỉ thực hiện công việc hành chính, chuyển giao chứng từ thông thường mà không có lỗi cố ý cần được đánh giá riêng, không thể đánh đồng với người môi giới hoặc đồng phạm.

2.5. Phân biệt phôi hóa đơn và hóa đơn đã ghi nội dung

Phôi hóa đơn là hóa đơn ở dạng chưa được ghi các nội dung giao dịch; trong khi hóa đơn đã ghi nội dung là hóa đơn đã thể hiện thông tin về người bán, người mua và các nội dung liên quan. Điều 203 BLHS quy định ngưỡng số lượng riêng đối với hai nhóm này: khoản 1 đề cập từ 50 đến dưới 100 số phôi hoặc từ 10 đến dưới 30 số hóa đơn đã ghi nội dung; khoản 2 quy định trường hợp từ 100 số phôi hoặc từ 30 số hóa đơn đã ghi nội dung trở lên. Vì vậy, không được cộng gộp hoặc quy đổi hai nhóm để áp dụng ngưỡng định lượng.

Đối với trường hợp hóa đơn được lập khi không có giao dịch hàng hóa, dịch vụ thực tế, cần kiểm tra bản chất giao dịch, mục đích sử dụng và vai trò của các bên. Nội dung này được phân tích riêng tại bài [mua bán hóa đơn khống có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không].

✅Phần 3. Cấu thành tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS

3.1. Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS là trật tự quản lý kinh tế của Nhà nước trong lĩnh vực hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Quy định này nhằm bảo đảm hóa đơn được in, phát hành và lưu thông đúng chủ thể, trình tự, mục đích theo pháp luật; đồng thời góp phần bảo vệ tính minh bạch của hoạt động kế toán, kê khai và quản lý thuế. Hành vi vi phạm có thể làm sai lệch thông tin giao dịch, ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ thuế và gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước.

3.2. Mặt khách quan của tội phạm

Mặt khách quan của tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn thể hiện ở hành vi thực tế của người thực hiện, gồm in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Khi đánh giá, cần xác định đúng loại hóa đơn, tình trạng phôi hay đã ghi nội dung, số lượng và cách thức đưa hóa đơn vào lưu thông. Điều 203 BLHS quy định các căn cứ định lượng theo hướng lựa chọn, gồm số lượng phôi, số lượng hóa đơn đã ghi nội dung hoặc khoản thu lợi bất chính; trường hợp định khung tăng nặng còn có căn cứ về thiệt hại ngân sách nhà nước từ 100 triệu đồng trở lên. Đây là những dấu hiệu cần được kiểm tra độc lập, không mặc nhiên đồng nhất hoặc cộng gộp. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào số tiền giao dịch, số hóa đơn hoặc thiệt hại được nêu riêng lẻ để kết luận có tội, mà phải đối chiếu hành vi thực tế với đầy đủ dấu hiệu pháp lý tương ứng.

3.3. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS có thể là cá nhân đáp ứng điều kiện về tuổi chịu trách nhiệm hình sự và năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định chung. Người trực tiếp in, phát hành hoặc mua bán hóa đơn không phải là chủ thể duy nhất cần xem xét; người tổ chức, chỉ đạo hoặc giúp sức cũng có thể phải chịu trách nhiệm nếu có đủ căn cứ xác định vai trò đồng phạm theo Điều 17 BLHS. Đối với pháp nhân thương mại, trách nhiệm hình sự được xem xét riêng theo Điều 75, Điều 76 và khoản 4 Điều 203. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào chức danh giám đốc, kế toán hoặc vị trí trong doanh nghiệp để kết luận một người phạm tội; cần làm rõ hành vi, nhận thức, lỗi và mức độ tham gia thực tế của từng chủ thể.

3.4. Mặt chủ quan của tội phạm

Mặt chủ quan của tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn được xem xét chủ yếu ở lỗi cố ý. Cần làm rõ người thực hiện có nhận thức được tính chất trái phép của việc in, phát hành hoặc mua bán hóa đơn hay không, đồng thời có ý chí thực hiện hoặc cố ý tham gia vào hoạt động đó. Việc đánh giá phải căn cứ vào diễn biến giao dịch, thỏa thuận giữa các bên, cách thức thanh toán, trao đổi thông tin và vai trò thực tế của từng người. Không thể chỉ dựa vào việc ký chứng từ, nhận tiền hoặc thực hiện công việc kế toán để mặc nhiên kết luận một người có lỗi cố ý phạm tội.

3.5. Đánh giá đồng thời bốn yếu tố cấu thành

Việc xác định tội phạm theo Điều 203 BLHS phải dựa trên đánh giá tổng thể khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Một dấu hiệu định lượng hoặc một hành vi riêng lẻ không thể thay thế việc chứng minh đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm và trách nhiệm của từng người liên quan.

Căn cứ pháp lý: Điều 10 và Điều 203 BLHS.

Bốn yếu tố cấu thành cần được đánh giá trong mối liên hệ với nhau. Để phân tích sâu từng dấu hiệu pháp lý, có thể tham khảo bài [cấu thành tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS].

✅Phần 4. Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép hóa đơn?

4.1. Ngưỡng số lượng phôi hóa đơn theo khoản 1 Điều 203

Theo khoản 1 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi với số lượng từ 50 số đến dưới 100 số có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là ngưỡng áp dụng đối với phôi hóa đơn chưa ghi nội dung, cần phân biệt với hóa đơn đã ghi nội dung có ngưỡng định lượng riêng. Khi đánh giá, cơ quan tiến hành tố tụng cần đối chiếu phôi thực tế, dữ liệu in, tài liệu giao nhận và sổ sách quản lý để xác định chính xác số lượng. Không thể lấy số lần giao dịch hoặc số lần giao nhận làm căn cứ thay thế số phôi hóa đơn thực tế

4.2. Ngưỡng số lượng hóa đơn đã ghi nội dung theo khoản 1

Theo khoản 1 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi số lượng hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số. Đây là căn cứ định lượng độc lập với trường hợp phôi hóa đơn chưa ghi nội dung từ 50 số đến dưới 100 số. Khi xác định số lượng, cần đối chiếu từng hóa đơn thực tế, thông tin phát hành, dữ liệu điện tử và chứng từ giao nhận; không nên chỉ căn cứ vào danh sách do một bên tự kê khai. Việc kiểm đếm phải bảo đảm hóa đơn được xác định đúng loại, đúng tình trạng và có liên quan đến hành vi bị xem xét.

Để hiểu rõ cách xác định số lượng và các trường hợp áp dụng khung hình phạt, xem thêm bài [Mua bán bao nhiêu hóa đơn thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?].

4.3. Ngưỡng thu lợi bất chính theo khoản 1

Theo khoản 1 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng. Đây là căn cứ định lượng độc lập với số lượng phôi hóa đơn hoặc hóa đơn đã ghi nội dung. Khi xác định khoản thu lợi, cần làm rõ tiền hoặc lợi ích thực tế có được từ hành vi trái phép, không mặc nhiên đồng nhất với tổng tiền thanh toán, doanh thu hay giá trị ghi trên hóa đơn. Cơ quan tiến hành tố tụng cần đối chiếu thỏa thuận, chứng từ giao dịch, dòng tiền và tài liệu kế toán để xác định chính xác khoản lợi này. Vấn đề này cần được phân tích riêng tại bài [Thu lợi bất chính từ mua bán hóa đơn được xác định như thế nào?].

4.4. Trường hợp số lượng hóa đơn từ 100 phôi hoặc 30 hóa đơn đã ghi nội dung

Điểm d khoản 2 Điều 203 BLHS quy định khung hình phạt tăng nặng khi hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi từ 100 số trở lên hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 30 số trở lên. Đây là hai căn cứ định lượng riêng biệt, không được cộng gộp hoặc đánh đồng. Phôi hóa đơn chưa ghi nội dung phải được phân biệt với hóa đơn đã thể hiện thông tin; việc xác định số lượng cần dựa trên tài liệu in ấn, giao nhận, dữ liệu hóa đơn và chứng cứ liên quan. Khi có một trong hai dấu hiệu này, hành vi có thể thuộc khoản 2, dù khoản thu lợi bất chính chưa đạt 100 triệu đồng.

4.5. Trường hợp thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên

Theo điểm đ khoản 2 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn có thể bị áp dụng khung hình phạt tăng nặng khi thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên. Khi đánh giá dấu hiệu này, cần làm rõ khoản tiền hoặc lợi ích thực tế có được từ hành vi phạm tội, nguồn hình thành và mối liên hệ với giao dịch hóa đơn trái phép. Không thể mặc nhiên lấy toàn bộ số tiền ghi trên hóa đơn, doanh thu hoặc tổng tiền nhận được làm khoản thu lợi bất chính. Việc xác định phải dựa trên chứng từ thanh toán, sao kê, thỏa thuận mua bán, dữ liệu kế toán và các tài liệu liên quan trong hồ sơ.

4.6. Trường hợp gây thiệt hại ngân sách nhà nước từ 100 triệu đồng trở lên

Điểm e khoản 2 Điều 203 BLHS quy định tình tiết định khung khi hành vi phạm tội gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước từ 100 triệu đồng trở lên. Đây là căn cứ độc lập với dấu hiệu thu lợi bất chính tại điểm đ cùng khoản. Vì vậy, số tiền người thực hiện nhận được từ việc bán hóa đơn không đương nhiên phản ánh mức thiệt hại ngân sách. Cơ quan tiến hành tố tụng cần làm rõ nghĩa vụ thuế bị ảnh hưởng, khoản thất thu thực tế, căn cứ xác định thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái phép với hậu quả đó. Không nên chỉ dựa vào giá trị ghi trên hóa đơn hoặc số thuế kê khai để kết luận đã phát sinh thiệt hại đạt ngưỡng định khung.

Cần xác định khoản thiệt hại thực tế và mối quan hệ với hành vi phạm tội. Phân tích chuyên sâu được trình bày tại bài [Gây thiệt hại ngân sách bao nhiêu thì phạm tội theo Điều 203 BLHS?].

4.7. Trường hợp chưa đạt ngưỡng thông thường

Trường hợp khoản thu lợi bất chính dưới 30 triệu đồng không đồng nghĩa người thực hiện đương nhiên không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cần tiếp tục kiểm tra số lượng phôi hóa đơn, số lượng hóa đơn đã ghi nội dung và các trường hợp định khung khác tại Điều 203 BLHS. Nếu không đáp ứng căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi vẫn có thể bị xem xét xử lý theo quy định về vi phạm hành chính tùy tính chất và hồ sơ cụ thể. Vì vậy, cần đánh giá toàn diện các dấu hiệu thay vì chỉ căn cứ vào số tiền thu được. Xem thêm bài [Mua bán hóa đơn dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

✅Phần 5. Các tình tiết định khung tăng nặng theo khoản 2 Điều 203 BLHS

5.1. Phạm tội có tổ chức

Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm theo khoản 2 Điều 17 BLHS. Trong vụ án hóa đơn trái phép, cần làm rõ sự bàn bạc, phân công nhiệm vụ và phối hợp giữa các bên trong quá trình in, phát hành hoặc mua bán. Không phải cứ có nhiều người tham gia hoặc cùng giao dịch hóa đơn là mặc nhiên có tình tiết này

5.2. Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp

Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp không đồng nghĩa với việc người thực hiện có nghề nghiệp liên quan đến hóa đơn, kế toán hoặc thuế. Cần đánh giá việc phạm tội có được thực hiện lặp lại và khoản lợi bất chính có trở thành nguồn thu nhập của người đó hay không, theo hướng dẫn pháp luật hiện hành. Vì vậy, nhiều giao dịch hoặc nhiều hóa đơn tự thân chưa đủ để kết luận có tình tiết định khung này.

Căn cứ khoản 2 Điều 4 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP:

Điều 4. Về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 52 của Bộ luật Hình sự

2. “Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” quy định tại điểm b khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự là trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội từ 05 lần trở lên (không phân biệt đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa được xóa án tích) và người phạm tội lấy khoản lợi bất chính thu được từ việc phạm tội làm nguồn thu nhập.

5.3. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn

Tình tiết này được áp dụng khi người phạm tội sử dụng chức vụ, quyền hạn được giao làm phương tiện hoặc điều kiện để thực hiện hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn. Cần chứng minh mối liên hệ giữa vị trí công tác, quyền hạn thực tế và hành vi phạm tội. Chỉ có chức danh hoặc chức vụ không đương nhiên cấu thành tình tiết định khung này.

5.4. Đạt ngưỡng số lượng hóa đơn theo điểm d

Theo điểm d khoản 2 Điều 203 BLHS, tình tiết định khung này được áp dụng khi hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi từ 100 số trở lên, hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 30 số trở lên. Đây là hai căn cứ định lượng độc lập. Khi xác định số lượng, cần phân biệt đúng loại hóa đơn, đối chiếu tài liệu giao nhận và dữ liệu liên quan, không cộng gộp tùy tiện hai nhóm.

5.5. Thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên

Theo điểm đ khoản 2 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn có thể bị áp dụng khung hình phạt tăng nặng khi thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên. Việc xác định phải căn cứ vào khoản lợi thực tế phát sinh từ hành vi phạm tội, nguồn hình thành và chứng cứ về giao dịch; không mặc nhiên đồng nhất với tổng doanh thu hoặc số tiền ghi trên hóa đơn.

5.6. Gây thiệt hại ngân sách từ 100 triệu đồng trở lên

Điểm e khoản 2 Điều 203 BLHS quy định tình tiết định khung khi hành vi phạm tội gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước từ 100 triệu đồng trở lên. Cần xác định cụ thể khoản thiệt hại, căn cứ tính toán và mối quan hệ nhân quả với hành vi vi phạm. Không thể chỉ dựa vào tổng giá trị ghi trên hóa đơn để kết luận mức thiệt hại ngân sách.

5.7. Tái phạm nguy hiểm

Theo điểm g khoản 2 Điều 203 BLHS, tái phạm nguy hiểm là tình tiết định khung làm tăng mức độ nghiêm trọng của trách nhiệm hình sự. Việc áp dụng phải đối chiếu điều kiện tại Điều 53 BLHS, hồ sơ bản án trước đó, loại tội đã bị kết án và tình trạng xóa án tích. Không phải cứ có tiền án hoặc từng bị xử lý hình sự là đương nhiên thuộc trường hợp này

Các trường hợp tại khoản 2 Điều 203 không chỉ liên quan đến số lượng hóa đơn hoặc giá trị thu lợi mà còn bao gồm tính chất tổ chức, chuyên nghiệp và những tình tiết khác. Phân tích chi tiết được trình bày tại bài [các tình tiết định khung tăng nặng trong tội mua bán trái phép hóa đơn].

✅Phần 6. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn bị phạt như thế nào?

6.1. Hình phạt tại khoản 1 Điều 203

Theo khoản 1 Điều 203 BLHS, người phạm tội có thể bị áp dụng một trong ba hình phạt chính: phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Đây là các hình phạt được quy định theo hướng lựa chọn, không phải áp dụng đồng thời trong mọi trường hợp. Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải xem xét tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi, vai trò của người phạm tội, nhân thân, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và những tình tiết khác có ý nghĩa đối với vụ án. Vì vậy, cùng thuộc khoản 1 nhưng mức hình phạt cụ thể có thể khác nhau tùy chứng cứ và diễn biến thực tế của từng vụ việc.

6.2. Hình phạt tại khoản 2 Điều 203

Theo khoản 2 Điều 203 BLHS, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu hành vi thuộc một trong các trường hợp định khung được quy định tại khoản này. Các căn cứ bao gồm phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, lợi dụng chức vụ, quyền hạn; đạt ngưỡng số lượng hóa đơn, thu lợi bất chính hoặc gây thiệt hại ngân sách theo luật định; hoặc tái phạm nguy hiểm. Đây là hai hình phạt chính được quy định theo hướng lựa chọn, không phải cứ có nhiều hóa đơn là đương nhiên áp dụng khoản 2. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định đúng loại hóa đơn, số lượng và căn cứ định khung tương ứng.

6.3. Hình phạt bổ sung đối với người phạm tội

Ngoài hình phạt chính, khoản 3 Điều 203 BLHS còn quy định người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Đây là các hình phạt bổ sung, được xem xét bên cạnh hình phạt chính chứ không thay thế mức phạt tiền hoặc phạt tù tại khoản 1, khoản 2. Việc áp dụng cần căn cứ tính chất hành vi, vai trò của người phạm tội và các điều kiện luật định; không phải mọi trường hợp bị kết án theo Điều 203 đều mặc nhiên phải chịu toàn bộ các hình phạt bổ sung này.

Lưu ý về căn cứ: khoản 2 và khoản 3 Điều 203 trong Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH năm 2025

6.4. Những căn cứ cần xem xét khi quyết định hình phạt

Khi quyết định hình phạt đối với tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, Tòa án không chỉ căn cứ vào số lượng hóa đơn hoặc khoản thu lợi bất chính mà phải đánh giá toàn diện vụ án theo Điều 50 BLHS. Các yếu tố cần xem xét gồm tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi; vai trò và mức độ tham gia của từng bị cáo; nhân thân; tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; hậu quả và thiệt hại thực tế. Việc tự nguyện khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo hoặc tích cực hợp tác có thể được xem xét nếu đáp ứng điều kiện luật định.

6.5. Phân biệt khung hình phạt và mức hình phạt cụ thể

Khung hình phạt tại Điều 203 BLHS quy định giới hạn chế tài mà người phạm tội có thể phải chịu, không đồng nghĩa với mức án chắc chắn được áp dụng. Mức hình phạt cụ thể do Tòa án quyết định trên cơ sở tính chất, mức độ hành vi, nhân thân, chứng cứ và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo quy định chung. Vì vậy, không thể dự đoán mức án chỉ từ số lượng hóa đơn hoặc số tiền giao dịch.

Để xác định mức án tù có thể áp dụng đối với từng trường hợp, cần phân biệt khung hình phạt tại khoản 1 và khoản 2 với các căn cứ lượng hình cụ thể. Xem thêm [tội mua bán trái phép hóa đơn bị phạt bao nhiêu năm tù].

✅Phần 7. Doanh nghiệp có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép hóa đơn không?

7.1. Điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại

Theo Điều 75 BLHS, pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân, có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân và còn thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Các điều kiện này phải được xem xét đồng thời, không thể chỉ căn cứ vào việc hóa đơn được sử dụng trong hoạt động kinh doanh hoặc người thực hiện là nhân viên doanh nghiệp để kết luận pháp nhân phạm tội. Cần làm rõ chủ trương, cơ chế phê duyệt, mục đích giao dịch và lợi ích thực tế mà doanh nghiệp nhận được. Trách nhiệm của pháp nhân được xem xét độc lập với trách nhiệm hình sự của cá nhân có liên quan.

7.2. Các trường hợp pháp nhân thương mại bị xử lý theo khoản 4 Điều 203

Theo khoản 4 Điều 203 BLHS, pháp nhân thương mại phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng. Nếu hành vi thuộc các điểm a, b, d, đ, e và g khoản 2, mức phạt tiền tăng lên 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng. Ngoài ra, pháp nhân có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 BLHS. Đáng lưu ý, khoản 4 điểm b chỉ dẫn chiếu sáu điểm nêu trên, không bao gồm điểm c khoản 2 về lợi dụng chức vụ, quyền hạn. Vì vậy, không thể mặc nhiên áp dụng toàn bộ các tình tiết định khung tại khoản 2 đối với pháp nhân thương mại.

7.3. Hình phạt bổ sung đối với pháp nhân thương mại

Theo điểm d khoản 4 Điều 203 BLHS, ngoài hình phạt chính, pháp nhân thương mại phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm. Đây là các hình phạt bổ sung, được xem xét tùy tính chất, mức độ vi phạm và điều kiện áp dụng. Cần phân biệt với đình chỉ hoạt động vĩnh viễn theo điểm c khoản 4 Điều 203, là hình phạt áp dụng trong trường hợp thuộc Điều 79 BLHS.

7.4. Trách nhiệm của doanh nghiệp và cá nhân có liên quan

Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại và cá nhân liên quan phải được xem xét độc lập trên cơ sở hành vi, lỗi và vai trò thực tế của từng chủ thể. Đối với doanh nghiệp, cần kiểm tra việc thực hiện hành vi nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân, có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận theo Điều 75 BLHS. Đối với giám đốc, kế toán hoặc người đại diện, không thể chỉ căn cứ chức danh để quy kết trách nhiệm; cần đối chiếu quyết định quản lý, phân công, phê duyệt giao dịch, chứng từ và dòng tiền. Doanh nghiệp bị truy cứu không loại trừ trách nhiệm cá nhân.

Trách nhiệm hình sự của doanh nghiệp phải được xem xét theo Điều 75, Điều 76 BLHS và các điều kiện cụ thể tại khoản 4 Điều 203. Nội dung chuyên sâu về vấn đề này được trình bày tại bài [doanh nghiệp mua bán trái phép hóa đơn có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không].

✅Phần 8. Phân biệt tội mua bán trái phép hóa đơn với vi phạm hành chính và tội trốn thuế

8.1. Phân biệt vi phạm hành chính về hóa đơn với tội phạm theo Điều 203

Không phải mọi hành vi lập, phát hành hoặc sử dụng hóa đơn không đúng quy định đều cấu thành tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn. Một số sai phạm về hóa đơn chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính nếu chưa có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Ngược lại, khi hành vi thỏa mãn các điều kiện truy cứu được quy định tại Điều 203 BLHS, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự, kể cả khi chưa phát sinh hậu quả thất thu thuế thực tế.

Việc phân định không thể chỉ căn cứ vào việc hóa đơn có sai sót hoặc giá trị giao dịch lớn hay nhỏ. Cần xác định đúng hành vi in, phát hành hay mua bán trái phép; loại và số lượng hóa đơn; khoản thu lợi bất chính; thiệt hại ngân sách và các tình tiết định khung khác. Đặc biệt, chưa đạt một ngưỡng định lượng không đồng nghĩa đương nhiên chỉ bị xử phạt hành chính, bởi vẫn phải kiểm tra các căn cứ truy cứu khác mà Điều 203 quy định. Vì vậy, cần đối chiếu toàn bộ hồ sơ và chứng cứ trước khi kết luận về tính chất pháp lý của hành vi.

Căn cứ Nghị định 125/2020/NĐ-CP theo văn bản đã được sửa đổi, bổ sung và đối chiếu Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-NĐ-BTC về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn.

Điều 22. Xử phạt hành vi cho, bán hóa đơn

2.Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi cho, bán hóa đơn

3. Biện pháp khắc phục hậu quả:

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính tại Điều này.

Điều 28. Xử phạt đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn

1. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn quy định tại Điều 4 Nghị định này, trừ trường hợp được quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 16 và điểm d khoản 1 Điều 17 Nghị định này.

8.2. Phân biệt tội mua bán trái phép hóa đơn với tội trốn thuế theo Điều 200 BLHS

Tội mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS tập trung xử lý hành vi in, phát hành hoặc mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước khi đạt các dấu hiệu và căn cứ truy cứu luật định. Trong khi đó, Điều 200 BLHS điều chỉnh hành vi trốn thuế, trong đó có việc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán đầu vào nhằm làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở hành vi và dấu hiệu pháp lý cần chứng minh: Điều 203 xem xét hoạt động in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn; Điều 200 đòi hỏi chứng minh hành vi trốn thuế và số tiền trốn thuế theo quy định. Một vụ việc có thể phát sinh dấu hiệu của cả hai tội danh, chẳng hạn vừa mua bán hóa đơn trái phép vừa sử dụng hóa đơn đó để trốn thuế. Tuy nhiên, không mặc nhiên kết luận người tham gia phạm đồng thời hai tội. Cần chứng minh độc lập các yếu tố cấu thành, lỗi và căn cứ truy cứu đối với từng tội danh.

Việc một hành vi vừa liên quan đến hóa đơn vừa có dấu hiệu làm giảm nghĩa vụ thuế không đồng nghĩa đương nhiên cấu thành cả hai tội. Có thể tham khảo bài [phân biệt tội mua bán trái phép hóa đơn và tội trốn thuế theo Điều 200, Điều 203 BLHS].

8.3. Những tình huống dễ nhầm lẫn khi xác định tội danh

Trong thực tế, mua hóa đơn không có giao dịch hàng hóa, dịch vụ thật có thể là dấu hiệu của hành vi mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203 BLHS, nhưng cần chứng minh hành vi và căn cứ truy cứu luật định. Nếu hóa đơn được sử dụng để hạch toán chi phí, kê khai thuế nhằm làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được khấu trừ, hoàn thuế trái pháp luật, cần xem xét thêm dấu hiệu của tội trốn thuế theo Điều 200. Ngược lại, hóa đơn sai thông tin hoặc có sai sót nghiệp vụ không mặc nhiên cấu thành tội phạm. Đối với người nhận hóa đơn, phải làm rõ họ có biết nguồn gốc bất hợp pháp và cố ý tham gia hay không. Doanh nghiệp có sai phạm về thuế cũng không đương nhiên phạm tội theo Điều 203 nếu chưa đủ căn cứ chứng minh các dấu hiệu cấu thành.

Ranh giới giữa xử phạt hành chính và truy cứu hình sự cần được đánh giá trên căn cứ pháp luật và chứng cứ cụ thể. Xem thêm [mua bán trái phép hóa đơn bị xử phạt hành chính hay truy cứu hình sự].

✅Phần 9. Chứng cứ cần kiểm tra khi đánh giá hành vi mua bán trái phép hóa đơn

9.1. Kiểm tra hóa đơn và dữ liệu phát hành

Khi rà soát hồ sơ, cần đối chiếu bản giấy với dữ liệu hóa đơn điện tử để xác định thông tin người bán, người mua, thời điểm phát hành và tình trạng sử dụng của từng hóa đơn. Số lượng phôi và số lượng hóa đơn đã ghi nội dung phải được thống kê riêng, tránh nhầm lẫn khi xác định căn cứ định lượng theo Điều 203 BLHS. Ngoài ra, cần kiểm tra dữ liệu lập, ký, truyền nhận và điều chỉnh hóa đơn để làm rõ nguồn phát hành, quá trình lưu thông và mối liên hệ giữa các chủ thể.

9.2. Kiểm tra giao dịch và dòng tiền

Hợp đồng, đơn đặt hàng, biên bản giao nhận và chứng từ thanh toán cần được đối chiếu để xác định giao dịch hàng hóa, dịch vụ có thực tế hay không. Sao kê ngân hàng, phiếu thu và dữ liệu chuyển tiền giúp làm rõ dòng tiền giữa người mua, người bán và người trung gian, kể cả khoản tiền được chuyển qua tài khoản của người khác. Tuy nhiên, tổng số tiền nhận được không mặc nhiên là thu lợi bất chính. Cần xác định khoản tiền gắn với hành vi phạm tội, chi phí thực tế và vai trò của từng người trước khi đưa ra kết luận.

9.3. Kiểm tra vai trò và nhận thức của từng người

Khi đánh giá trách nhiệm của từng người, cần làm rõ ai là người đề xuất, thỏa thuận, tổ chức, thực hiện hoặc chỉ đạo việc in, phát hành, mua bán hóa đơn. Tin nhắn, email, ghi âm và dữ liệu trao đổi cần được đối chiếu với tài liệu phân công, phê duyệt và dòng tiền để xác định mức độ tham gia. Đặc biệt, phải làm rõ người đó có nhận thức về tính trái phép và cố ý tham gia hay không. Không thể chỉ căn cứ vào chức danh kế toán, giám đốc hoặc chữ ký trên chứng từ để kết luận trách nhiệm hình sự.

9.4. Bảng rà soát hồ sơ ban đầu

Để đánh giá khách quan dấu hiệu của tội phạm theo Điều 203 BLHS, cần đối chiếu đồng thời dữ liệu hóa đơn, giao dịch, dòng tiền và vai trò của từng người. Bảng dưới đây giúp hệ thống hóa những vấn đề cần xác minh trước khi đưa ra nhận định pháp lý:

Dữ kiện cần kiểm tra

Ý nghĩa pháp lý

Tài liệu cần đối chiếu

Loại và số lượng hóa đơn

Xác định căn cứ định lượng, phân biệt phôi hóa đơn với hóa đơn đã ghi nội dung

Hóa đơn, dữ liệu hóa đơn điện tử, tài liệu quản lý và giao nhận phôi

Tiền nhận từ giao dịch

Làm rõ khoản thu lợi bất chính, không đồng nhất với tổng tiền ghi trên hóa đơn hoặc doanh thu

Sao kê ngân hàng, phiếu thu, thỏa thuận thanh toán, sổ kế toán

Giao dịch hàng hóa, dịch vụ

Kiểm tra giao dịch có thực tế phát sinh hay chỉ lập hóa đơn trên danh nghĩa

Hợp đồng, đơn đặt hàng, biên bản giao nhận, phiếu xuất kho, chứng từ vận chuyển

Vai trò từng người

Xác định hành vi, mức độ tham gia, nhận thức và trách nhiệm của từng cá nhân

Tin nhắn, email, dữ liệu trao đổi, tài liệu phân công và phê duyệt

Thiệt hại ngân sách

Kiểm tra dấu hiệu định khung tại điểm e khoản 2 Điều 203

Hồ sơ kê khai thuế, tài liệu kế toán, kết luận hoặc tài liệu xác định thiệt hại

Lưu ý khi đánh giá hồ sơ: Một tài liệu riêng lẻ thường chưa đủ để phản ánh toàn bộ bản chất vụ việc. Chẳng hạn, việc có hóa đơn và chứng từ chuyển tiền chưa tự chứng minh giao dịch mua bán hóa đơn trái phép; tương tự, việc hóa đơn không gắn với giao dịch thực tế cũng chưa tự xác định được vai trò và lỗi của từng người. Cần đối chiếu các nguồn chứng cứ trong mối liên hệ với nhau, đồng thời kiểm tra tính hợp pháp, tính xác thực và giá trị chứng minh của từng tài liệu.

Khi có dấu hiệu bị điều tra về hành vi liên quan đến hóa đơn, cần rà soát toàn bộ dữ liệu hóa đơn, giao dịch, dòng tiền và vai trò của từng người trước khi đưa ra nhận định về tội danh. Việc đánh giá hồ sơ phải dựa trên chứng cứ cụ thể, không chỉ dựa vào kết luận ban đầu hoặc một tài liệu riêng lẻ.

✅Phần 10. Câu hỏi thường gặp về tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn

❓ Mua bán hóa đơn bao nhiêu số thì bị truy cứu hình sự?

Theo khoản 1 Điều 203 BLHS, người thực hiện hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn có thể bị truy cứu khi có từ 50 số đến dưới 100 số phôi hóa đơn hoặc từ 10 số đến dưới 30 số hóa đơn đã ghi nội dung, nếu đáp ứng các điều kiện luật định. Trường hợp có từ 100 số phôi hoặc 30 số hóa đơn đã ghi nội dung trở lên có thể thuộc khung hình phạt tại khoản 2. Hai loại số lượng này được xác định riêng, không cộng gộp tùy tiện.

❓ Thu lợi bất chính dưới 30 triệu đồng có bị truy cứu không?

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Thu lợi bất chính dưới 30 triệu đồng không đồng nghĩa đương nhiên được loại trừ trách nhiệm theo Điều 203 BLHS. Cần kiểm tra thêm số lượng phôi, số lượng hóa đơn đã ghi nội dung và các trường hợp định khung khác tại điều luật. Nếu không có căn cứ truy cứu hình sự, hành vi vẫn có thể bị xem xét xử phạt hành chính tùy tính chất vi phạm. Vì vậy, phải đánh giá toàn bộ giao dịch và chứng cứ, không chỉ căn cứ vào số tiền thu được.

❓ Mua hóa đơn khống có bị đi tù không?

Có thể bị phạt tù nếu hành vi thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội phạm và căn cứ truy cứu theo Điều 203 BLHS. Tuy nhiên, không phải cứ mua hóa đơn không có giao dịch hàng hóa, dịch vụ thực tế là đương nhiên bị phạt tù. Cần làm rõ mục đích mua, nhận thức của người mua, số lượng hóa đơn, khoản thu lợi bất chính và vai trò của từng người. Nếu có dấu hiệu trốn thuế, cần xem xét độc lập Điều 200 BLHS.

❓ Kế toán làm theo chỉ đạo của giám đốc có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Không đương nhiên được miễn trách nhiệm, nhưng cũng không mặc nhiên phạm tội. Cần xác định kế toán có biết tính trái pháp luật của giao dịch hay không, có cố ý tham gia thực hiện hành vi phạm tội không, đã thực hiện công việc gì và giữ vai trò nào trong vụ việc. Chỉ đạo của giám đốc là một dữ kiện cần đánh giá cùng các chứng cứ khác, không tự động loại trừ hoặc xác lập trách nhiệm hình sự. Việc kết luận phải căn cứ vào nhận thức, lỗi và hành vi thực tế của kế toán.

❓ Doanh nghiệp mua bán hóa đơn trái phép có bị truy cứu không?

Có, nếu doanh nghiệp là pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 75, Điều 76 BLHS, đồng thời thuộc trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 203. Tùy trường hợp, pháp nhân có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động theo quy định. Trách nhiệm của doanh nghiệp phải được xem xét riêng với trách nhiệm của giám đốc, kế toán và cá nhân tham gia. Không phải mọi vi phạm của nhân viên đều làm phát sinh trách nhiệm hình sự cho pháp nhân.

❓ Bị truy cứu theo Điều 203 có thể bị phạt tù bao nhiêu năm?

Theo Điều 203 BLHS, cá nhân phạm tội thuộc khoản 1 có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; trường hợp thuộc khoản 2 có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Ngoài hình phạt tù, khoản 1 còn quy định phạt tiền hoặc cải tạo không giam giữ; khoản 2 quy định hình phạt tiền theo hướng lựa chọn. Người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung nếu có căn cứ. Mức hình phạt cụ thể phụ thuộc vào tính chất, mức độ hành vi, vai trò và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

✅Phần 11. Kết luận: Xác định đúng hành vi và căn cứ truy cứu theo Điều 203 BLHS

Điều 203 BLHS điều chỉnh hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi cụ thể, số lượng hóa đơn, khoản thu lợi bất chính, thiệt hại ngân sách và các tình tiết định khung. Cá nhân và pháp nhân thương mại có điều kiện chịu trách nhiệm, phạm vi xử lý và hình phạt riêng. Vì vậy, không thể đồng nhất vi phạm hành chính về hóa đơn với tội phạm theo Điều 203 hoặc tội trốn thuế. Rà soát hồ sơ cần tập trung đối chiếu hóa đơn, giao dịch, dòng tiền và vai trò thực tế của từng người để xác định đúng bản chất vụ việc và căn cứ pháp lý áp dụng.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|

  • Tags
  • ★★★★★ ★★★★★

Tin liên quan

Dấu hiệu nhận biết tội cưỡng bức lao động trong thực tế: Phân biệt với vi phạm lao động
Tội cưỡng bức lao động (Cưỡng bức lao động) là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để ép buộc người lao động phải làm việc trái ý muốn của họ.
Tội vi phạm quy định về xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 298 BLHS)
Điều 298 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về xây dựng khi gây hậu quả nghiêm trọng. Chỉ khi có thiệt hại lớn về người, tài sản hoặc an toàn công trình và vượt ngưỡng xử phạt hành chính thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tội vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động, về an toàn ở nơi đông người (Điều 295 BLHS)
Là hành vi vi phạm quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động và an toàn ở nơi đông người. Cụ thể là hành vi không chấp hành các quy định của nhà nước trong việc đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh lao động và an toàn ở nơi đông người dẫn đến gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoė, tài sản của người khác.
Khi nào hành vi thu thập, mua bán thông tin tài khoản ngân hàng bị truy cứu hình sự?
Tội thu thập tàng trữ trao đổi mua bán công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng là hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng của người khác nhằm mục đích thu lợi bất chính
Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (Điều 290 BLHS)
Lừa đảo qua mạng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu giá trị tài sản chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên theo Điều 290 BLHS. Trường hợp dưới 2 triệu vẫn có thể bị xử lý nếu tái phạm, có tổ chức hoặc gây ảnh hưởng xấu. Mức phạt tù phụ thuộc vào số tiền và mức độ vi phạm.
Tội xâm nhập trái phép vào mạng máy tính mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác (Điều 289 BLHS)
Hành vi hack Facebook người khác có thể bị xử lý hình sự theo Điều 289 Bộ luật Hình sự Việt Nam nếu có yếu tố xâm nhập trái phép hệ thống mạng, chiếm quyền truy cập hoặc can thiệp dữ liệu. Tùy mức độ vi phạm, người thực hiện có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù.
Hình fanpage
tvpl
Thông tin luật sư
Đoàn luật sư
Thành phố Hà Nội

Luật sư: TRỊNH VĂN DŨNG

Điện thoại: 0969566766

Zalo: 0338919686

Liên hệ Luật sư qua: youtube
Liên hệ Luật sư qua: tiktok
Liên hệ Luật sư qua: email
Khách hàng đặt câu hỏi tư vấn