Tòa án triệu tập không đến có sao không?

TÒA ÁN TRIỆU TẬP KHÔNG ĐẾN CÓ SAO KHÔNG?

NGƯỜI LÀM CHỨNG, GIÁM ĐỊNH, PHIÊN DỊCH VẮNG MẶT BỊ XỬ LÝ THẾ NÀO? (CẬP NHẬT 2025)

Gần đây Luật sư Dũng Trịnh nhận được câu hỏi từ bạn đọc nội dung khi nhận được giấy triệu tập của Tòa án thường rơi vào tâm lý lo lắng, thậm chí né tránh với suy nghĩ: “Không đến thì cùng lắm Tòa xử vắng mặt” hoặc “Chưa sẵn sàng hồ sơ thì cứ không đi đã”. Tuy nhiên, trong thực tiễn hành nghề, tôi đã gặp rất nhiều trường hợp chỉ vì không chấp hành giấy triệu tập, đương sự tự đẩy mình vào thế bất lợi, mất quyền trình bày, mất cơ hội bảo vệ chứng cứ, thậm chí phát sinh trách nhiệm pháp lý ngoài dự liệu.

Pháp luật tố tụng không coi việc Tòa án triệu tập là hình thức, mà đó là nghĩa vụ tố tụng bắt buộc đối với người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Việc không đến Tòa theo giấy triệu tập – dù là nguyên đơn, bị đơn hay người làm chứng – đều có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý khác nhau, tùy từng lần triệu tập và từng tư cách tham gia tố tụng.

Vậy Tòa án triệu tập không đến có sao không? Khi nào được vắng mặt hợp pháp? Khi nào bị xử vắng mặt, áp giải hoặc xử phạt? Và người dân cần làm gì để không bị thiệt quyền lợi khi không thể tham gia phiên làm việc theo giấy triệu tập? Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ từng trường hợp, dựa trên quy định pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn từ các vụ việc tôi trực tiếp tham gia giải quyết.

✅1. Tòa án triệu tập không đến có sao không? – Trả lời ngắn gọn, đúng bản chất pháp lý

Không.
Khi đã được Tòa án triệu tập hợp lệ, cá nhân có liên quan bắt buộc phải có mặt, trừ trường hợp có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan được pháp luật công nhận.

Việc không đến Tòa không đơn thuần là “vắng mặt”, mà có thể bị xem là vi phạm nghĩa vụ tố tụng, dẫn đến:

• Bị xử phạt hành chính;

• Bị dẫn giải đến Tòa;

• Trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý khác.

Trên thực tế, rất nhiều người nhầm lẫn rằng “không liên quan nhiều thì không cần đi” – đây là hiểu sai nghiêm trọng và tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

✅2. Những ai bắt buộc phải có mặt khi Tòa án triệu tập?

Theo Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 và các văn bản liên quan, các chủ thể sau bắt buộc phải có mặt khi được triệu tập hợp lệ:

• Người làm chứng

• Người giám định

• Người phiên dịch / người dịch thuật

• Bị can, bị cáo

• Người bị hại

• Nguyên đơn, bị đơn

• Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

➡️ Việc vắng mặt chỉ được chấp nhận trong những trường hợp đặc biệt, không phải do ý chí chủ quan.

✅3. Khi nào được phép vắng mặt theo quy định pháp luật?

3.1. Trường hợp được coi là có lý do chính đáng

Pháp luật cho phép vắng mặt nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

✔ Lý do bất khả kháng, như:

• Tai nạn đột ngột;

• Ốm nặng, cấp cứu;

• Thiên tai, hỏa hoạn.

✔ Trở ngại khách quan, ví dụ:

• Bị cách ly y tế theo yêu cầu cơ quan có thẩm quyền;

• Đang điều trị nội trú có xác nhận của cơ sở y tế;

• Giao thông bị phong tỏa, thiên tai nghiêm trọng.

⚠️ Lưu ý quan trọng: Người vắng mặt phải chứng minh được lý do bằng giấy tờ hợp lệ. Nếu không chứng minh được, vẫn bị coi là không chấp hành triệu tập.

✅4. Khi nào bị xem là cố ý không chấp hành giấy triệu tập?

Các trường hợp sau thường bị xác định là cố ý vắng mặt:

• Biết rõ thời gian, địa điểm nhưng không đến;

• Tránh né, không nhận giấy triệu tập;

• Không phản hồi, không thông báo lý do;

• Đưa ra lý do không có căn cứ chứng minh.

Hành vi này không chỉ làm kéo dài quá trình giải quyết vụ án mà còn xâm phạm hoạt động tố tụng, nên bị xử lý nghiêm.

✅5. Không đến Tòa có bị dẫn giải không?

5.1. Dẫn giải là gì?

Dẫn giải là biện pháp cưỡng chế tố tụng, buộc người có nghĩa vụ phải có mặt theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.

5.2. Trường hợp bị dẫn giải

Theo Điều 66 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người làm chứng có thể bị dẫn giải nếu:

• Đã được triệu tập hợp lệ;

• Không có lý do chính đáng;

• Việc vắng mặt gây cản trở cho quá trình giải quyết vụ án.

Người bị hại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan cũng có thể bị áp dụng biện pháp này nếu hành vi vắng mặt làm ảnh hưởng đến việc xét xử.

✅6. Người giám định, người phiên dịch vắng mặt có bị xử lý không?

6.1. Vì sao vai trò của họ đặc biệt quan trọng?

• Kết luận giám định là nguồn chứng cứ quan trọng;

• Phiên dịch sai hoặc vắng mặt có thể làm sai lệch bản chất vụ án.

Do đó, pháp luật yêu cầu họ phải có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp bất khả kháng.

6.2. Hậu quả khi vắng mặt

• Phiên tòa có thể bị hoãn;

• Gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án;

• Có thể bị xử phạt hành chính;

• Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xem xét trách nhiệm khác theo luật.

✅7. Mức phạt khi cố ý không đến theo giấy triệu tập

7.1. Căn cứ pháp lý

Theo Pháp lệnh số 02/2022/UBTVQH15 (hiệu lực từ 01/9/2022).

7.2. Mức xử phạt

Đối với người làm chứng, người giám định, người phiên dịch:

• Phạt cảnh cáo, hoặc

• Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 1.000.000 đồng

⚠️ Lưu ý: Việc xử phạt không loại trừ khả năng bị dẫn giải.

✅8. Có được xin xét xử vắng mặt không?

8.1. Đối với người làm chứng

Có thể xin xét xử vắng mặt nếu:

• Đã khai báo đầy đủ trong hồ sơ;

• Việc vắng mặt không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án;

• Có lý do chính đáng.

Việc chấp thuận hay không phụ thuộc hoàn toàn vào Hội đồng xét xử.

8.2. Đối với đương sự (nguyên đơn, bị đơn…)

• Vụ án dân sự: Có thể xét xử vắng mặt theo điều kiện luật định.

• Vụ án hình sự: Việc vắng mặt bị hạn chế chặt chẽ hơn, đặc biệt với bị cáo.

✅9. Không nhận được giấy triệu tập thì có bị xử phạt không?

Không.

Chỉ xử phạt khi đáp ứng đủ 3 điều kiện:

1. Đã được triệu tập hợp lệ;

2. Biết rõ nội dung triệu tập;

3. Cố ý không chấp hành.

Nếu việc tống đạt không hợp lệ hoặc không nhận được giấy, thì không bị xử phạt.

✅10. Câu hỏi thường gặp❓

1. Người làm chứng có bị cưỡng chế dẫn giải không❓

➡ Có, nếu cố ý vắng mặt và gây cản trở tố tụng.

2. Có thể nhờ người khác đi thay không❓

➡ Không. Nghĩa vụ tham gia tố tụng là nghĩa vụ cá nhân.

3. Vắng mặt thì Tòa có bắt buộc hoãn phiên tòa không❓

➡ Không bắt buộc, tùy vai trò của người vắng mặt.

4. Mức phạt cao nhất là bao nhiêu❓

➡ 1.000.000 đồng theo Pháp lệnh 02/2022/UBTVQH15.

✅11. Kết luận – Lời khuyên pháp lý thực tiễn

✔ Nhận được giấy triệu tập của Tòa án không nên chủ quan.
✔ Chỉ được vắng mặt khi có lý do chính đáng và có chứng cứ chứng minh.
✔ Cố tình không chấp hành có thể bị phạt tiền, dẫn giải, thậm chí phát sinh hậu quả pháp lý khác.
✔ Trong trường hợp không thể tham gia, nên chủ động liên hệ hoặc xin tư vấn luật sư để tránh rủi ro.

12. Liên hệ tư vấn pháp lý

Luật sư Trịnh Văn Dũng: Tư vấn tố tụng – Hình sự – Dân sự – Bảo vệ quyền lợi hợp pháp

☎️ Hotline/Telegram/Zalo: 0969 566 766|0338 919 686|

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|