2025?

Trịnh Văn Dũng
05/11/2025
790

Quy định mới nhất về thẩm quyền của Tòa án khu vực sau ngày 01/7/2025

✅ 1. Bối cảnh pháp lý và ý nghĩa của việc thay đổi thẩm quyền Tòa án khu vực

Ngày 01/7/2025 đánh dấu thời điểm có hiệu lực của hàng loạt đạo luật và văn bản quy phạm pháp luật quan trọng liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy và thẩm quyền của Tòa án nhân dân, bao gồm:

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân;
Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản, Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án;
Nghị quyết số 225/2025/QH15 của Quốc hội;
Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao;
Thông tư số 03/2025/TT-TANDTC;
Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Việc hình thành mô hình Tòa án nhân dân khu vực thay thế một số thẩm quyền trước đây của TAND cấp huyện và sắp xếp lại thẩm quyền theo lãnh thổ là bước cải cách quan trọng, nhằm:

Tinh gọn bộ máy tư pháp;
Phân định rõ thẩm quyền theo cấp xét xử;
Hạn chế chồng chéo, xung đột thẩm quyền;
Nâng cao chất lượng xét xử và hiệu quả giải quyết án.

Trong bối cảnh đó, Công văn số 285/TANDTC-PC ngày 31/7/2025 của Tòa án nhân dân tối cao có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hướng dẫn thống nhất áp dụng pháp luật, nhất là đối với các vụ việc đang thụ lý dở dang trước thời điểm 01/7/2025.

✅ 2. Thẩm quyền của Tòa Phúc thẩm TAND tối cao sau ngày 01/7/2025

2.1. Nguyên tắc tiếp nhận và giải quyết các vụ việc phúc thẩm chuyển tiếp

Theo hướng dẫn của TAND tối cao, đối với các vụ án, vụ việc đã được TAND cấp cao thụ lý theo thủ tục phúc thẩm trước ngày 01/7/2025 nhưng chưa giải quyết xong, thì kể từ thời điểm luật mới có hiệu lực:

Tòa Phúc thẩm TAND tối cao có trách nhiệm tiếp nhận toàn bộ hồ sơ;
Tiếp tục giải quyết theo đúng trình tự phúc thẩm;
Không thực hiện việc chuyển hồ sơ giữa các Tòa Phúc thẩm khác nhau nếu không có căn cứ pháp luật.

Quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục của tố tụng, tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ án và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đương sự.

2.2. Trường hợp bản án bị hủy để xét xử lại

Trường hợp bản án sơ thẩm của TAND cấp tỉnh bị hủy để xét xử lại:

Hồ sơ vụ án được giao lại cho TAND cấp tỉnh đã xét xử sơ thẩm hoặc TAND cấp tỉnh có thẩm quyền kế thừa;
Nếu bản án sơ thẩm mới tiếp tục bị kháng cáo, kháng nghị thì Tòa Phúc thẩm TAND tối cao là cơ quan có thẩm quyền giải quyết phúc thẩm.

Quy định này bảo đảm sự thống nhất trong chuỗi xét xử và hạn chế phát sinh tranh chấp về thẩm quyền theo lãnh thổ.

✅ 3. Kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng trong các vụ án dân sự và hành chính

Một trong những vấn đề phức tạp nhất sau ngày 01/7/2025 là việc xác định chủ thể kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng, đặc biệt trong các vụ việc liên quan đến quản lý đất đai.

3.1. Vụ án dân sự, hành chính liên quan đến Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, nhiều thẩm quyền trước đây thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện được chuyển giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.

Do đó:

Đối với các vụ án đã thụ lý trước ngày 01/7/2025 nhưng chưa giải quyết xong, Tòa án phải xác định Chủ tịch UBND cấp xã là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của UBND cấp huyện;
Đối với các vụ án khởi kiện từ ngày 01/7/2025 trở đi, Tòa án trực tiếp đưa Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền vào tham gia tố tụng với tư cách đương sự.

Cách xử lý này bảo đảm tính phù hợp với cơ cấu quản lý hành chính mới, đồng thời tránh việc đình chỉ hoặc trả hồ sơ do sai tư cách tham gia tố tụng.

3.2. Vụ án hành chính về quyết định giải quyết tranh chấp đất đai

Đối với các vụ án khiếu kiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND cấp huyện:

Nếu vụ án đã được thụ lý trước ngày 01/7/2025, thì kể từ thời điểm luật mới có hiệu lực, Chủ tịch UBND cấp xã là người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng;
Nếu vụ án được thụ lý sau ngày 01/7/2025, Tòa án phải xác định đúng chủ thể có thẩm quyền hiện hành để đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người bị kiện.

Việc xác định đúng chủ thể ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực bản án hành chính.

✅ 4. Thẩm quyền xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án khu vực

Sau ngày 01/7/2025, khi Tòa án tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ, thành phần tham gia được xác định rõ:

Đại diện Ủy ban nhân dân cấp xã là Chủ tịch UBND cấp xã hoặc người được ủy quyền hợp pháp;
Đại diện Công an cấp xã là Trưởng Công an cấp xã hoặc cán bộ được phân công.

Tòa án có trách nhiệm gửi văn bản đề nghị các chủ thể trên tham gia trước khi tiến hành hoạt động tố tụng. Đây là điểm mới nhằm bảo đảm tính hợp pháp của biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ và tránh khiếu nại về thủ tục tố tụng sau này.

✅ 5. Thành lập Hội đồng định giá tài sản theo mô hình mới

5.1. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực

TAND khu vực thành lập Hội đồng định giá tài sản gồm:

Chủ tịch Hội đồng định giá: đại diện cơ quan tài chính;
Thành viên Hội đồng: đại diện các cơ quan chuyên môn liên quan thuộc UBND cấp xã theo quy định tại Nghị định số 150/2025/NĐ-CP.

5.2. Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

TAND cấp tỉnh thành lập Hội đồng định giá với cơ cấu tương tự, nhưng thành viên là đại diện các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh.

Trong trường hợp gặp khó khăn trong việc cử thành viên Hội đồng định giá, Tòa án có quyền đề nghị UBND cùng cấp chỉ đạo, phối hợp để bảo đảm hoạt động tố tụng không bị đình trệ.

✅ 6. Đánh giá tác động thực tiễn đối với người dân và doanh nghiệp

Việc thay đổi thẩm quyền của Tòa án khu vực sau ngày 01/7/2025 có tác động sâu rộng:

Người dân cần xác định đúng Tòa án có thẩm quyền để tránh bị trả đơn khởi kiện;
Doanh nghiệp cần rà soát các vụ án đang theo đuổi để kịp thời điều chỉnh chiến lược tố tụng;
Luật sư cần cập nhật đầy đủ hệ thống văn bản mới nhằm bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

✅ 7. Khuyến nghị từ góc độ luật sư

Từ thực tiễn áp dụng, chúng tôi khuyến nghị:

Rà soát toàn bộ hồ sơ vụ việc đang giải quyết qua thời điểm 01/7/2025;
Xác định lại thẩm quyền Tòa án và tư cách tố tụng của các cơ quan hành chính;
Chủ động kiến nghị Tòa án điều chỉnh nếu phát hiện sai sót về thẩm quyền.

✅ 8. Kết luận

Quy định mới về thẩm quyền của Tòa án khu vực sau ngày 01/7/2025 là bước cải cách lớn trong tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân. Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác các quy định chuyển tiếp không chỉ giúp quá trình tố tụng diễn ra thông suốt mà còn là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

Thông tin liên hệ Luật sư Trịnh Văn Dũng:

☎️Hotline/Telegram/Zalo: 0969 566 766 | 0338 919 686 |

Website: https://luatdungtrinh.vn |

Email: luatdungtrinh@gmail.com |