Tài sản vụ án dân sự bị tẩu tán phải làm thế nào?

Trịnh Văn Dũng
05/11/2025
610

Tài sản bị tẩu tán trong vụ án dân sự: Cách ngăn chặn & kê biên theo luật

Luật sư phân tích biện pháp khẩn cấp tạm thời để bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án dân sự, đặc biệt là tranh chấp hợp đồng, tranh chấp đất đai, thừa kế, ly hôn có yếu tố tài sản, không ít trường hợp bên đang quản lý tài sản đã cố tình tẩu tán, chuyển nhượng, che giấu hoặc làm thay đổi hiện trạng tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ với bên còn lại.

Khi vụ án chưa có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, việc để tài sản bị chuyển dịch hoặc tiêu hủy có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: bản án tuyên thắng nhưng không thể thi hành trên thực tế. Để ngăn chặn rủi ro này, pháp luật tố tụng dân sự cho phép Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm bảo toàn tài sản, bảo vệ chứng cứ và bảo đảm thi hành án.

Vậy, khi phát hiện tài sản trong vụ án dân sự có dấu hiệu bị tẩu tán, đương sự cần làm gì? Tòa án được áp dụng những biện pháp nào và trong những trường hợp nào? Bài viết dưới đây phân tích chi tiết dưới góc nhìn của luật sư tố tụng dân sự.

✅ 1. Tài sản bị tẩu tán trong vụ án dân sự là gì?

Tẩu tán tài sản trong tố tụng dân sự được hiểu là hành vi cố ý chuyển dịch, che giấu, tiêu hủy hoặc làm giảm giá trị tài sản đang có liên quan trực tiếp đến vụ án, nhằm trốn tránh nghĩa vụ hoặc gây khó khăn cho việc thi hành án sau này.

Các hành vi tẩu tán tài sản thường gặp trong thực tế bao gồm:

Chuyển nhượng, tặng cho tài sản cho người thân ngay trước hoặc trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án.
Thế chấp, cầm cố tài sản để tạo ra nghĩa vụ giả tạo.
Rút tiền khỏi tài khoản ngân hàng, chuyển tiền cho bên thứ ba.
Tháo dỡ, hủy hoại, thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp.
Bán tài sản với giá thấp bất thường để tránh nghĩa vụ.

Những hành vi này nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ làm mất ý nghĩa thực tế của việc khởi kiện, xâm phạm nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của bên còn lại.

✅ 2. Biện pháp khẩn cấp tạm thời là gì?

Biện pháp khẩn cấp tạm thời là các biện pháp tố tụng đặc biệt do Tòa án áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, nhằm giải quyết yêu cầu cấp bách, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tài sản hoặc bảo đảm cho việc thi hành án.

Khác với các quyết định giải quyết nội dung vụ án, biện pháp khẩn cấp tạm thời:

Được áp dụng trước hoặc trong khi xét xử
Mang tính phòng ngừa và bảo vệ
Không làm thay đổi bản chất tranh chấp
Có thể được thay đổi hoặc hủy bỏ nếu không còn căn cứ

✅ 3. Khi nào Tòa án được áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi có một trong các căn cứ sau:

3.1. Có tình thế khẩn cấp

Khi nếu không áp dụng ngay thì quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự sẽ bị xâm hại nghiêm trọng và không thể khắc phục được.

3.2. Có nguy cơ tẩu tán hoặc hủy hoại tài sản

Đây là căn cứ phổ biến nhất trong các vụ án tranh chấp tài sản. Chỉ cần có dấu hiệu hợp lý cho thấy tài sản có thể bị chuyển dịch, không yêu cầu phải chứng minh hành vi tẩu tán đã hoàn thành.

3.3. Để bảo vệ chứng cứ

Áp dụng khi có nguy cơ chứng cứ bị tiêu hủy, bị thay đổi hoặc không còn khả năng thu thập.

3.4. Để bảo đảm thi hành án

Trong nhiều vụ việc, nếu không kịp thời phong tỏa, kê biên tài sản thì dù bản án có hiệu lực cũng không còn tài sản để thi hành.

✅ 4. Đương sự phải làm gì khi phát hiện tài sản có dấu hiệu bị tẩu tán?

Khi phát hiện hoặc có căn cứ cho rằng tài sản trong vụ án dân sự đang bị tẩu tán, đương sự cần thực hiện các bước sau:

4.1. Chuẩn bị đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Đơn phải nêu rõ:

Thông tin vụ án
Tài sản cần áp dụng biện pháp
Dấu hiệu, căn cứ cho thấy tài sản có nguy cơ bị tẩu tán
Biện pháp cụ thể đề nghị Tòa án áp dụng

4.2. Gửi đơn đến Tòa án có thẩm quyền

Đơn có thể được nộp:

Cùng thời điểm nộp đơn khởi kiện
Trong quá trình Tòa án đang giải quyết vụ án

Trong trường hợp đặc biệt khẩn cấp, Tòa án có thể xem xét và ra quyết định trong thời gian rất ngắn.

4.3. Thực hiện nghĩa vụ bảo đảm

Người yêu cầu có thể phải nộp tiền hoặc tài sản bảo đảm để bồi thường thiệt hại nếu yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng.

✅ 5. Các biện pháp khẩn cấp tạm thời thường áp dụng khi tài sản bị tẩu tán

Theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các biện pháp thường được áp dụng trong trường hợp tài sản có nguy cơ bị tẩu tán bao gồm:

5.1. Kê biên tài sản đang tranh chấp

Áp dụng khi có căn cứ cho rằng người đang quản lý tài sản có hành vi tẩu tán hoặc hủy hoại tài sản.

5.2. Cấm chuyển dịch quyền về tài sản

Ngăn chặn việc mua bán, tặng cho, thế chấp, chuyển nhượng tài sản trong thời gian giải quyết vụ án.

5.3. Cấm thay đổi hiện trạng tài sản

Áp dụng đối với nhà đất, công trình xây dựng, tài sản gắn liền với đất.

5.4. Phong tỏa tài khoản ngân hàng

Ngăn chặn việc rút hoặc chuyển tiền khỏi tài khoản của người có nghĩa vụ.

5.5. Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ

Áp dụng đối với tài sản đang gửi tại ngân hàng, kho bạc hoặc tổ chức, cá nhân khác.

✅ 6. Khi nào tài sản tranh chấp trong vụ án dân sự bị kê biên?

Theo Điều 120 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tài sản đang tranh chấp có thể bị kê biên khi:

Có căn cứ cho thấy người giữ tài sản đang có hành vi tẩu tán hoặc hủy hoại tài sản
Việc kê biên là cần thiết để bảo đảm giải quyết vụ án hoặc thi hành án

Việc kê biên có thể được thực hiện:

Trong quá trình Tòa án giải quyết vụ án
Không phụ thuộc vào việc đã xét xử hay chưa

Sau khi kê biên, tài sản có thể được:

Thu giữ và bảo quản tại cơ quan thi hành án
Giao cho đương sự hoặc bên thứ ba quản lý theo quyết định của Tòa án

✅ 7. Cơ quan nào có thẩm quyền kê biên tài sản đang tranh chấp?

Cần phân biệt rõ thẩm quyền kê biên trong hai giai đoạn:

7.1. Trong quá trình tố tụng

Thẩm quyền kê biên thuộc về Tòa án với tư cách là biện pháp khẩn cấp tạm thời.

7.2. Trong giai đoạn thi hành án

Sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, việc kê biên tài sản để thi hành án thuộc thẩm quyền của Cơ quan Thi hành án dân sự.

Việc nhầm lẫn hai giai đoạn này là sai lầm phổ biến, khiến nhiều đương sự bỏ lỡ thời điểm vàng để bảo toàn tài sản.

✅ 8. Rủi ro pháp lý nếu không kịp thời yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Trong thực tiễn, rất nhiều vụ việc đương sự thắng kiện nhưng vẫn chịu thiệt hại vì:

Tài sản đã bị chuyển nhượng cho người thứ ba
Không còn tài sản để thi hành án
Phải khởi kiện vụ án mới để yêu cầu hủy giao dịch

Việc không kịp thời yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời có thể dẫn đến:

Mất khả năng thu hồi tài sản
Kéo dài thời gian tố tụng
Phát sinh chi phí và rủi ro pháp lý nghiêm trọng

✅ 9. Câu hỏi thường gặp❓

Có cần phải chứng minh chắc chắn việc tẩu tán tài sản không❓
Không. Chỉ cần có căn cứ hợp lý cho thấy nguy cơ tẩu tán.

Tòa án có tự áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không❓
Có, trong trường hợp xét thấy cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên.

Phong tỏa tài khoản có áp dụng với toàn bộ số tiền không❓
Tùy từng vụ việc, Tòa án có thể phong tỏa toàn bộ hoặc một phần.

Nếu yêu cầu áp dụng sai thì có bị trách nhiệm không❓
Có thể phải bồi thường thiệt hại nếu gây thiệt hại cho bên kia.

Biện pháp khẩn cấp tạm thời có kéo dài đến khi nào❓
Cho đến khi có quyết định hủy bỏ hoặc bản án có hiệu lực pháp luật.

✅ 10. Ý kiến khách hàng đã sử dụng dịch vụ tư vấn tố tụng dân sự ❤️

⭐⭐⭐⭐⭐
“Tôi được luật sư tư vấn kịp thời áp dụng phong tỏa tài khoản, nhờ đó tránh được việc bên kia rút hết tiền trước khi xét xử.”

⭐⭐⭐⭐⭐
“Luật sư phân tích rõ rủi ro và giúp tôi làm đơn kê biên tài sản rất nhanh, Tòa án chấp nhận ngay.”

⭐⭐⭐⭐⭐
“Dịch vụ tư vấn rõ ràng, đúng trọng tâm, không hứa hẹn nhưng rất thực tế.”

✅ 11. Luật sư tư vấn biện pháp khẩn cấp tạm thời

Việc phát hiện và xử lý kịp thời hành vi tẩu tán tài sản quyết định trực tiếp hiệu quả của vụ kiện dân sự. Trong nhiều trường hợp, chỉ chậm vài ngày có thể dẫn đến mất hoàn toàn khả năng bảo vệ quyền lợi.

Nếu Quý khách cần tư vấn về: