Người chưa thành niên tham gia giao dịch dân sự?

Người chưa thành niên được làm gì khi tham gia giao dịch dân sự? Quy định mới 2025

Vì sao giao dịch dân sự của người chưa thành niên cần được nhìn nhận đúng?

Trong đời sống hiện đại, người chưa thành niên ngày càng sớm tham gia vào các quan hệ dân sự: mua bán tài sản, nhận tặng cho, thừa kế, ký hợp đồng học tập – đào tạo, tham gia giao dịch trực tuyến, thậm chí đứng tên tài sản có giá trị. Tuy nhiên, do năng lực hành vi dân sự chưa hoàn thiện, mọi giao dịch của nhóm đối tượng này đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý nếu không được xác lập đúng quy định.

Thực tiễn xét xử cho thấy không ít hợp đồng bị tuyên vô hiệu, quyền lợi của trẻ vị thành niên bị ảnh hưởng hoặc tranh chấp kéo dài chỉ vì xác định sai độ tuổi, phạm vi năng lực hành vi dân sự và vai trò của người đại diện.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ, hệ thống và cập nhật nhất về:

• Khái niệm người chưa thành niên theo pháp luật năm 2025;

• Năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự theo từng độ tuổi;

• Người chưa thành niên được làm gì khi tham gia giao dịch dân sự;

• Những giao dịch bắt buộc phải có cha mẹ, người giám hộ;

• Cách phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi pháp lý cho trẻ vị thành niên.

✅ I. Người chưa thành niên là gì theo pháp luật?

1. Khái niệm người chưa thành niên

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi. Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng từ trẻ em sang người trưởng thành, trong đó khả năng nhận thức, làm chủ hành vi và chịu trách nhiệm pháp lý chưa hoàn thiện.

Pháp luật không coi tất cả người chưa thành niên là một nhóm đồng nhất mà phân chia theo từng mốc độ tuổi, tương ứng với mức độ năng lực hành vi dân sự khác nhau.

2. Phân loại người chưa thành niên theo độ tuổi

• Người chưa đủ 6 tuổi;

• Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi;

• Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Mỗi nhóm tuổi có phạm vi tham gia giao dịch dân sự khác nhau, nhằm bảo đảm cân bằng giữa việc tôn trọng quyền cá nhân và bảo vệ nhóm người yếu thế.

✅ II. Năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên

1. Năng lực pháp luật dân sự

Người chưa thành niên có năng lực pháp luật dân sự đầy đủ từ khi sinh ra, giống như mọi cá nhân khác. Điều này có nghĩa là họ:

• Có quyền nhân thân (được khai sinh, có họ tên, được bảo vệ danh dự, nhân phẩm);

• Có quyền tài sản (được sở hữu, nhận tặng cho, thừa kế);

• Có nghĩa vụ dân sự theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, năng lực pháp luật dân sự không đồng nghĩa với khả năng tự mình xác lập giao dịch.

2. Năng lực hành vi dân sự – yếu tố quyết định hiệu lực giao dịch

Khác với năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên bị giới hạn theo độ tuổi và khả năng nhận thức. Đây là căn cứ trực tiếp để xác định:

• Ai được ký hợp đồng;

• Giao dịch nào cần người đại diện;

• Giao dịch nào có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.

✅ III. Năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên theo từng độ tuổi

1. Người chưa đủ 6 tuổi – Không có năng lực hành vi dân sự

Đặc điểm pháp lý:

• Không có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi;

• Không được tự mình xác lập bất kỳ giao dịch dân sự nào.

Nguyên tắc áp dụng:

• Mọi giao dịch dân sự của người chưa đủ 6 tuổi phải do người đại diện theo pháp luật (cha mẹ, người giám hộ) xác lập và thực hiện;

• Giao dịch do trẻ tự thực hiện sẽ không có giá trị pháp lý.

Quy định này nhằm bảo vệ tuyệt đối quyền và lợi ích của trẻ nhỏ, tránh mọi rủi ro pháp lý.

2. Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi – Năng lực hành vi dân sự chưa đầy đủ

Ở độ tuổi này, người chưa thành niên đã bắt đầu hình thành nhận thức xã hội nhưng chưa đủ khả năng chịu trách nhiệm pháp lý độc lập.

Phạm vi được phép giao dịch:

• Được tự mình thực hiện các giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, phù hợp với lứa tuổi (mua sách vở, đồ dùng học tập, quần áo thông thường);

• Các giao dịch khác (vay mượn, mua bán tài sản có giá trị) phải được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

Nếu không có sự đồng ý hợp pháp, giao dịch có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu khi phát sinh tranh chấp.

3. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi – Năng lực hành vi dân sự chưa đầy đủ nhưng mở rộng

Đây là nhóm tuổi có phạm vi năng lực hành vi dân sự rộng nhất trong số người chưa thành niên.

Quyền giao dịch:

• Có thể tự mình ký kết hầu hết các giao dịch dân sự;

• Được tự chịu trách nhiệm về giao dịch bằng tài sản riêng của mình.

Những giao dịch vẫn cần người đại diện đồng ý:

• Giao dịch liên quan đến bất động sản;

• Giao dịch về tài sản phải đăng ký quyền sở hữu (xe máy, ô tô…);

• Giao dịch có giá trị lớn, vượt quá khả năng nhận thức và kiểm soát rủi ro.

Việc yêu cầu sự đồng ý của người đại diện giúp bảo đảm an toàn pháp lý và tài sản cho người chưa đủ 18 tuổi.

✅ IV. Người chưa thành niên có được tự thực hiện giao dịch dân sự không?

Câu trả lời là có, nhưng trong phạm vi pháp luật cho phép.

Pháp luật dân sự Việt Nam không cấm người chưa thành niên tham gia giao dịch, mà thiết lập cơ chế kiểm soát theo độ tuổi nhằm:

• Tôn trọng sự phát triển tự nhiên của cá nhân;

• Hạn chế rủi ro pháp lý;

• Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ vị thành niên.

Việc xác định đúng độ tuổi tại thời điểm giao dịch là yếu tố then chốt để đánh giá hiệu lực pháp lý.

✅ V. Vì sao phải xác định chính xác độ tuổi người chưa thành niên?

Việc xác định độ tuổi không chỉ mang ý nghĩa hành chính mà còn có giá trị pháp lý quyết định:

• Xác định phạm vi năng lực hành vi dân sự;

• Phân định trách nhiệm dân sự, hành chính, hình sự;

• Xác định giao dịch nào cần người đại diện;

• Bảo vệ người chưa thành niên trước các giao dịch bất lợi;

• Bảo đảm trật tự, an toàn pháp lý trong xã hội.

Trong xét xử, Tòa án luôn ưu tiên bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên khi có nghi ngờ về năng lực hành vi.

✅ VI. Những lưu ý quan trọng khi người chưa thành niên tham gia giao dịch dân sự

• Luôn xác minh độ tuổi của người tham gia giao dịch;

• Với tài sản có giá trị lớn, bắt buộc phải có cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý bằng văn bản;

• Không nên chỉ dựa vào sự tự nguyện của trẻ vị thành niên;

• Lưu giữ đầy đủ giấy tờ, chứng cứ về sự đồng ý của người đại diện;

• Tham vấn luật sư trước khi ký kết các hợp đồng có yếu tố người chưa thành niên.

✅ VIII. Căn cứ pháp lý

• Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015;

• Hiến pháp 2013 (quyền con người, quyền công dân);

• Thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân các cấp.

✅ VIII. Câu hỏi thường gặp❓

1. Người chưa thành niên là gì theo pháp luật năm 2025❓

Người chưa thành niên là cá nhân chưa đủ 18 tuổi theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm các nhóm tuổi dưới 6, từ 6–15 và từ 15–18 tuổi.

2. Người chưa thành niên có năng lực pháp luật dân sự không❓

Có. Người chưa thành niên có năng lực pháp luật dân sự đầy đủ từ khi sinh ra, nhưng năng lực hành vi dân sự bị giới hạn theo độ tuổi.

3. Người chưa thành niên được ký những giao dịch nào❓

Tùy theo độ tuổi:

• Dưới 6 tuổi: không được ký;

• Từ 6–15 tuổi: chỉ giao dịch phục vụ sinh hoạt hằng ngày;

• Từ 15–18 tuổi: được ký hầu hết giao dịch, trừ giao dịch về bất động sản, tài sản đăng ký hoặc giao dịch giá trị lớn.

4. Giao dịch do người chưa thành niên ký có thể bị vô hiệu không❓

Có. Nếu giao dịch vượt quá phạm vi năng lực hành vi dân sự và không có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp, Tòa án có thể tuyên vô hiệu.

5. Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi pháp lý cho người chưa thành niên❓

Cách tốt nhất là tham vấn luật sư, bảo đảm người đại diện theo pháp luật tham gia đầy đủ và đúng quy định trong các giao dịch quan trọng.

✅ IX. Đánh giá của khách hàng đã được Luật Dũng Trịnh tư vấn

⭐⭐⭐⭐⭐ Chị N.T.H – Phụ huynh học sinh (Hà Nội)
“Con tôi 16 tuổi đứng tên nhận tặng cho tài sản từ ông bà, gia đình rất lo về thủ tục pháp lý. Luật sư Dũng Trịnh tư vấn rõ ràng từng bước, giải thích đúng quy định về năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên nên hồ sơ được thực hiện an toàn, không phát sinh tranh chấp.”

⭐⭐⭐⭐⭐ Anh P.V.M – Khách hàng giao dịch dân sự (TP. Hồ Chí Minh)
“Tôi ký hợp đồng mua bán tài sản với người chưa đủ 18 tuổi nên khá băn khoăn về hiệu lực pháp lý. Luật sư Dũng Trịnh phân tích rất chi tiết từng độ tuổi, yêu cầu đúng người đại diện tham gia ký kết nên giao dịch được bảo đảm, không lo vô hiệu.”

⭐⭐⭐⭐⭐ Chị L.T.Q – Phụ huynh (Bình Dương)
“Gia đình có tranh chấp liên quan đến tài sản đứng tên con chưa thành niên. Luật sư hỗ trợ đánh giá năng lực hành vi dân sự, hướng dẫn hồ sơ và làm việc với Tòa án rất chuyên nghiệp. Tôi cảm thấy yên tâm vì quyền lợi của con được bảo vệ đúng pháp luật.”

⭐⭐⭐⭐⭐ Anh T.H.N – Khách hàng tư vấn hợp đồng
“Điểm tôi hài lòng nhất là luật sư không chỉ tư vấn lý thuyết mà còn cảnh báo trước rủi ro nếu giao dịch vượt quá phạm vi của người chưa thành niên. Nhờ vậy, tôi tránh được một hợp đồng có nguy cơ vô hiệu.”

✅ X. Cam kết từ Luật Dũng Trịnh

• Tư vấn đúng quy định pháp luật – đúng thực tiễn xét xử;

• Luôn đặt quyền lợi của người chưa thành niên và gia đình lên hàng đầu;

• Bảo mật tuyệt đối thông tin khách hàng;

• Chi phí minh bạch, tư vấn rõ ràng ngay từ đầu.

✅ Liên hệ tư vấn pháp lý

Luật sư Trịnh Văn Dũng hỗ trợ:

• Đánh giá năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên;

• Tư vấn giao dịch dân sự an toàn;

• Hướng dẫn ký hợp đồng, chuyển nhượng tài sản;

• Đại diện giải quyết tranh chấp tại Tòa án.

Hotline-Telegram-Viber-Zalo: 0969 566 766 | 0338 919 686 | – Gọi ngay để được tư vấn trực tiếp

Luật Dũng Trịnh – Bảo vệ quyền lợi pháp lý cho người chưa thành niên bằng giải pháp đúng luật và thực tiễn.