Khi nào đương sự được lựa chọn Tòa án giải quyết vụ án?

Trịnh Văn Dũng
04/11/2025
211

Khi nào đương sự được quyền lựa chọn Tòa án giải quyết vụ án?

✅I. MỞ ĐẦU:

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp, không ít người dân rơi vào tình trạng nộp đơn khởi kiện nhưng bị trả lại do không đúng thẩm quyền của Tòa án. Điều này không chỉ gây mất thời gian, chi phí mà còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, đặc biệt trong các vụ việc có thời hiệu khởi kiện ngắn.

Trên thực tế, pháp luật tố tụng dân sự cho phép đương sự được lựa chọn Tòa án giải quyết vụ việc trong một số trường hợp nhất định, thay vì bị “bó buộc” vào nơi cư trú của bị đơn. Tuy nhiên, quyền này không phải lúc nào cũng được áp dụng và nếu hiểu sai, người khởi kiện có thể đối mặt với rủi ro pháp lý đáng tiếc.

Trong bài viết này, Luật sư Văn phòng Luật sư Dũng Trịnh sẽ phân tích toàn diện các trường hợp đương sự được quyền lựa chọn Tòa án theo quy định mới nhất của pháp luật, đồng thời chia sẻ những lưu ý quan trọng từ thực tiễn hành nghề.

✅II. CƠ SỞ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015
Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2025
Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan

✅III. QUY ĐỊNH CHUNG VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thẩm quyền của Tòa án được xác định dựa trên ba yếu tố chính:

Thẩm quyền theo loại việc (dân sự, hôn nhân – gia đình, kinh doanh – thương mại, lao động…);
Thẩm quyền theo cấp xét xử (Tòa án khu vực, Tòa án cấp tỉnh);
Thẩm quyền theo lãnh thổ (nơi cư trú, nơi có tài sản, nơi xảy ra sự kiện pháp lý).

Nguyên tắc chung là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc đặt trụ sở có thẩm quyền giải quyết. Tuy nhiên, để bảo đảm quyền lợi cho người khởi kiện, pháp luật cho phép đương sự được lựa chọn Tòa án trong một số trường hợp cụ thể.

✅IV. CÁC TRƯỜNG HỢP ĐƯƠNG SỰ ĐƯỢC QUYỀN LỰA CHỌN TÒA ÁN

1. Trường hợp không xác định được nơi cư trú, làm việc của bị đơn

Nếu không xác định được nơi cư trú hoặc nơi làm việc của bị đơn, nguyên đơn có quyền lựa chọn:

Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc cuối cùng; hoặc
Tòa án nơi bị đơn có tài sản.

Quy định này giúp tránh tình trạng vụ việc bị đình trệ do không xác định được địa chỉ của bị đơn.

2. Tranh chấp liên quan đến bất động sản

Đối với tranh chấp bất động sản, nguyên đơn có thể:

Khởi kiện tại Tòa án nơi có bất động sản; hoặc
Trường hợp có nhiều bất động sản ở nhiều địa phương, có thể lựa chọn một trong các Tòa án nơi có bất động sản.

Đây là quy định mang tính linh hoạt, tạo thuận lợi cho người khởi kiện trong quá trình thu thập chứng cứ và tham gia tố tụng.

3. Tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện

Trong trường hợp tranh chấp phát sinh từ hoạt động của chi nhánh, nguyên đơn được lựa chọn:

Tòa án nơi tổ chức có trụ sở chính; hoặc
Tòa án nơi chi nhánh hoạt động.

Quy định này đặc biệt quan trọng đối với tranh chấp thương mại, nơi doanh nghiệp có hệ thống chi nhánh rộng khắp.

4. Tranh chấp hợp đồng dân sự, kinh doanh – thương mại

Nguyên đơn có thể lựa chọn Tòa án trong các trường hợp sau:

Nơi hợp đồng được thực hiện;
Nơi xảy ra hành vi vi phạm nghĩa vụ;
Nơi cư trú hoặc trụ sở của bị đơn (theo nguyên tắc chung).

Đối với hợp đồng có thỏa thuận lựa chọn Tòa án, nếu thỏa thuận đó hợp pháp thì Tòa án được lựa chọn sẽ có thẩm quyền giải quyết.

5. Tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Nguyên đơn có quyền lựa chọn:

Tòa án nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại; hoặc
Tòa án nơi cư trú, làm việc của bị đơn.

Đây là quy định giúp người bị thiệt hại thuận lợi hơn trong việc khởi kiện bảo vệ quyền lợi của mình.

6. Tranh chấp lao động

Người lao động có thể lựa chọn:

Tòa án nơi mình cư trú hoặc làm việc;
Tòa án nơi người sử dụng lao động có trụ sở.

Quy định này thể hiện rõ chính sách bảo vệ người lao động của pháp luật.

✅V. NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG TRONG THỰC TIỄN

Không phải mọi vụ việc đều được tự do lựa chọn Tòa án.
Việc lựa chọn sai thẩm quyền có thể dẫn đến trả lại đơn khởi kiện.
Trong một số trường hợp, Tòa án vẫn có quyền chuyển vụ án nếu xác định không đúng thẩm quyền.
Việc thỏa thuận chọn Tòa án chỉ có giá trị khi phù hợp quy định pháp luật.

✅VI. KHI NÀO TÒA ÁN PHẢI CHUYỂN VỤ ÁN?

Tòa án phải chuyển vụ án khi:

Vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết;
Phát sinh yếu tố nước ngoài làm thay đổi thẩm quyền;
Có căn cứ cho rằng việc giải quyết tại Tòa án khác là phù hợp hơn.

Quyết định chuyển vụ án phải được thông báo cho các đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp theo đúng trình tự pháp luật.

✅VII. NHẬN ĐỊNH TỪ THỰC TIỄN HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ

Từ thực tiễn tư vấn và tham gia tố tụng, chúng tôi nhận thấy rằng rất nhiều vụ án bị kéo dài chỉ vì xác định sai thẩm quyền ngay từ đầu. Không ít trường hợp, đương sự mất quyền khởi kiện do hết thời hiệu trong quá trình sửa đổi, nộp lại hồ sơ.

Việc tham vấn luật sư ngay từ giai đoạn chuẩn bị khởi kiện không chỉ giúp xác định đúng Tòa án có thẩm quyền mà còn giúp xây dựng chiến lược tố tụng phù hợp, tiết kiệm thời gian và chi phí.

✅VIII. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

❓ Có thể nộp đơn khởi kiện tại nhiều Tòa án cùng lúc không?

Không. Người khởi kiện chỉ được nộp đơn tại một Tòa án có thẩm quyền.

❓ Nếu Tòa án trả lại đơn vì không đúng thẩm quyền thì có mất thời hiệu không?

Trong một số trường hợp, thời hiệu vẫn được bảo lưu, nhưng không phải lúc nào cũng được chấp nhận. Cần xem xét cụ thể từng vụ việc.

❓ Có bắt buộc thuê luật sư khi khởi kiện không?

Pháp luật không bắt buộc, nhưng việc có luật sư hỗ trợ sẽ giúp hạn chế rủi ro và tăng hiệu quả bảo vệ quyền lợi.

✅ KẾT LUẬN

Việc xác định đúng Tòa án có thẩm quyền là bước khởi đầu quan trọng quyết định hiệu quả giải quyết vụ việc. Hiểu đúng và áp dụng đúng quy định pháp luật sẽ giúp đương sự bảo vệ quyền lợi một cách nhanh chóng, hợp pháp và hiệu quả.

✅ LIÊN HỆ TƯ VẤN – HỖ TRỢ PHÁP LÝ

Nếu Quý khách đang gặp vướng mắc liên quan đến việc lựa chọn Tòa án giải quyết vụ án, hãy liên hệ Văn phòng Luật sư Dũng Trịnh để được tư vấn chuyên sâu, đúng pháp luật và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.