Hủy hoại tài sản bao nhiêu tiền thì bị truy cứu hình sự?

Theo Điều 178 Bộ luật Hình sự, người hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi đáp ứng các dấu hiệu luật định. Trường hợp tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc một trong các trường hợp đặc biệt được quy định tại khoản 1 Điều 178.

Ngưỡng truy cứu hình sự về hành vi hủy hoại tài sản là mức giá trị tài sản bị thiệt hại mà pháp luật dùng để xem xét trách nhiệm hình sự, kết hợp với hành vi cố ý và những điều kiện cụ thể theo Điều 178 Bộ luật Hình sự.

• Từ 2 triệu đồng: Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác có thể bị truy cứu theo Điều 178 BLHS nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.
• Dưới 2 triệu đồng: Vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc trường hợp luật định, chẳng hạn đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm; đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; hoặc tài sản là di vật, cổ vật.
• Không chỉ căn cứ vào số tiền: Cần xem xét hành vi thực tế, lỗi cố ý, giá trị thiệt hại, tình tiết liên quan và chứng cứ của vụ việc.
• Bồi thường không đồng nghĩa được miễn trách nhiệm hình sự: Việc khắc phục thiệt hại có thể được xem xét theo quy định pháp luật, nhưng không tự động loại trừ việc truy cứu.

✅Mở đầu

Khi xảy ra việc đập phá đồ đạc, làm hỏng xe máy, thiết bị hoặc tài sản của người khác, câu hỏi thường gặp là hủy hoại tài sản bao nhiêu tiền thì bị truy cứu hình sự. Tuy nhiên, không thể chỉ nhìn vào hóa đơn mua tài sản, chi phí sửa chữa hoặc con số do một bên tự đưa ra để kết luận có phạm tội hay không. Điều 178 BLHS quy định ngưỡng giá trị tài sản cùng những trường hợp đặc biệt mà tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu. Vì vậy, cần đối chiếu kết luận định giá, diễn biến hành vi, lỗi cố ý và các tình tiết pháp lý liên quan trước khi đánh giá trách nhiệm hình sự.

✅Phần 1. Hủy hoại tài sản bao nhiêu tiền thì bị truy cứu hình sự?

1.1. Ngưỡng 2 triệu đồng theo khoản 1 Điều 178 BLHS

Theo khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự (BLHS), người có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo luật định. Đây là ngưỡng giá trị tài sản thông thường để xem xét trách nhiệm hình sự đối với tội danh này.

Tuy nhiên, đạt ngưỡng 2 triệu đồng không đồng nghĩa đương nhiên phạm tội. Cơ quan tiến hành tố tụng còn phải làm rõ tài sản bị tác động có thuộc quyền sở hữu của người khác hay không, hành vi thực tế là hủy hoại hay cố ý làm hư hỏng, lỗi cố ý và các tình tiết liên quan. Giá trị thiệt hại cũng cần được xác định bằng căn cứ phù hợp, không chỉ dựa vào giá mua ban đầu hoặc số tiền một bên tự kê khai.

Vì vậy, khi xem xét một vụ việc, cần đối chiếu đồng thời giá trị tài sản, hành vi, lỗi và chứng cứ theo Điều 178 BLHS; không thể chỉ căn cứ vào con số thiệt hại để kết luận có tội hay không.

1.2. Tài sản dưới 2 triệu đồng có bị truy cứu không?

Tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 178 BLHS. Cụ thể, người thực hiện hành vi đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm; đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; hoặc tài sản là di vật, cổ vật.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào việc một người từng bị xử phạt hay từng vi phạm pháp luật để mặc nhiên kết luận đủ căn cứ truy cứu. Cần đối chiếu đúng điều kiện luật định, tính chất hành vi, giá trị tài sản và chứng cứ của vụ việc trước khi xác định trách nhiệm hình sự.

1.3. Giá trị tài sản và điều kiện truy cứu có phải là một?

Giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 178 Bộ luật Hình sự, nhưng không thể chỉ dựa vào giá trị tài sản để kết luận một người phạm tội. Với tài sản trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng, cần xem xét thêm hành vi thực tế, lỗi cố ý và các chứng cứ liên quan. Trường hợp thiệt hại dưới 2 triệu đồng, vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc một trong các trường hợp luật định, chẳng hạn đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ. Vì vậy, cần đối chiếu đầy đủ giá trị tài sản, tình tiết vụ việc và tài liệu chứng minh trước khi đưa ra kết luận pháp l

Để xác định đầy đủ các dấu hiệu pháp lý cần có, bạn có thể xem thêm bài cấu thành tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 BLHS.

✅Phần 2. Điều kiện truy cứu hình sự tội hủy hoại tài sản

2.1. Phải có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác

Để xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 178 Bộ luật Hình sự, trước hết cần xác định người bị xem xét đã thực hiện hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thuộc quyền sở hữu của người khác hay không. Hủy hoại tài sản thường thể hiện ở việc làm tài sản bị phá hủy, mất giá trị sử dụng; còn cố ý làm hư hỏng tài sản có thể khiến tài sản giảm giá trị, suy giảm công năng hoặc cần sửa chữa để khôi phục tình trạng ban đầu.

Việc đánh giá không chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài như đập vỡ, làm móp, cào xước hay tháo rời bộ phận. Cần kiểm tra chủ sở hữu, người quản lý tài sản, tình trạng tài sản trước khi xảy ra sự việc, mức độ hư hỏng và mối liên hệ giữa hành vi với thiệt hại thực tế. Các tài liệu như hình ảnh trước và sau sự việc, camera, lời khai nhân chứng, hồ sơ sửa chữa hoặc kết luận định giá có thể giúp làm rõ những vấn đề này.

Không phải mọi hành vi làm hỏng tài sản đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền còn phải xem xét yếu tố lỗi, giá trị thiệt hại và các điều kiện truy cứu theo Điều 178 BLHS.

2.2. Phải làm rõ lỗi cố ý và diễn biến thực tế

Lỗi cố ý là dấu hiệu cần làm rõ khi xem xét trách nhiệm hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 BLHS. Cơ quan tiến hành tố tụng cần phân biệt hành vi chủ động phá hoại hoặc làm hư hỏng tài sản với thiệt hại phát sinh do sơ suất, tai nạn hoặc nguyên nhân khách quan. Việc tài sản bị hỏng không tự động chứng minh người thực hiện có lỗi cố ý.

Để đánh giá đúng bản chất sự việc, cần đối chiếu lời khai với tin nhắn, video camera, cách thức tác động lên tài sản và diễn biến trước, trong, sau khi xảy ra vụ việc. Chẳng hạn, cần làm rõ người đó có chủ động đập phá, tiếp tục thực hiện sau khi nhận biết hậu quả hay có hành động cho thấy mục đích khác. Khi xem xét điều kiện truy cứu hình sự tội hủy hoại tài sản, kết luận về lỗi phải dựa trên tổng thể chứng cứ, không chỉ dựa vào mức độ thiệt hại hoặc lời trình bày đơn phương của một bên.

2.3. Xác định giá trị tài sản và các điều kiện đặc biệt

Để xác định giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng, cần đối chiếu chứng từ mua bán, hồ sơ sở hữu, thời điểm sử dụng, tình trạng thực tế của tài sản và kết luận định giá trong hồ sơ vụ việc. Giá mua ban đầu hoặc chi phí sửa chữa không mặc nhiên là giá trị dùng để xác định trách nhiệm hình sự; việc đánh giá phải dựa trên tài liệu và căn cứ pháp luật phù hợp.

Nếu giá trị thiệt hại dưới 2 triệu đồng, cần kiểm tra người thực hiện hành vi có thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 178 BLHS hay không, chẳng hạn đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc là di vật, cổ vật.

Trường hợp nhiều tài sản bị ảnh hưởng, cần xác định riêng từng tài sản, mức độ hư hỏng và căn cứ tính giá trị thiệt hại, tránh tự cộng cơ học khi chưa làm rõ mối liên hệ giữa các thiệt hại.

2.4. Chứng cứ phải được đánh giá trong tổng thể

Chứng cứ trong vụ án hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản phải được đánh giá trong mối liên hệ tổng thể, trên cơ sở tính hợp pháp, tính xác thực, tính liên quan và sự thống nhất giữa các nguồn tài liệu. Cần phân biệt chứng cứ xác định tài sản bị thiệt hại, mức độ thiệt hại với chứng cứ xác định người thực hiện hành vi và lỗi cố ý của họ.

Chẳng hạn, kết luận định giá có thể làm rõ giá trị tài sản bị thiệt hại nhưng không tự chứng minh ai là người gây ra thiệt hại hoặc người đó có ý thức cố ý hay không. Đơn tố giác, lời khai đơn lẻ hoặc kết quả định giá không đương nhiên đủ căn cứ kết luận một người phạm tội. Việc đánh giá phải dựa trên toàn bộ chứng cứ và các tình tiết khách quan của vụ việc.

Bên cạnh thiệt hại, việc chứng minh hành vi và người thực hiện cũng rất quan trọng. Bạn có thể tham khảo bài chứng cứ chứng minh hành vi hủy hoại tài sản.

✅Phần 3. Những trường hợp hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu

3.1. Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm

Theo điểm a khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc tài sản bị thiệt hại có giá trị thấp để kết luận rằng hành vi không bị xử lý hình sự.

Khi xem xét trường hợp này, cần kiểm tra quyết định xử phạt trước đó có thực sự liên quan đến hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản thuộc Điều 178 hay không; quyết định được ban hành vào thời điểm nào, có hiệu lực pháp luật hay không và tình trạng pháp lý của quyết định ra sao. Đồng thời, phải xác định hành vi mới có dấu hiệu hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác và có đủ căn cứ pháp luật để xem xét trách nhiệm hình sự hay không.

Không phải mọi tiền phạt hành chính trong quá khứ đều đáp ứng điều kiện này. Chẳng hạn, một người từng bị xử phạt vì vi phạm giao thông không vì thế mà đương nhiên thuộc trường hợp nêu trên khi làm hỏng tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng. Cơ quan có thẩm quyền phải đối chiếu đúng hành vi vi phạm trước đó, hồ sơ xử phạt và hành vi mới, thay vì suy luận chỉ từ việc người đó từng bị phạt hành chính.

Lưu ý, khi áp dụng điểm a khoản 1 Điều 178 BLHS, cần đối chiếu thêm quy định về thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính theo pháp luật xử lý vi phạm hành chính, không chỉ kiểm tra ngày ban hành quyết định xử phạt.

Trường hợp thiệt hại dưới 2 triệu đồng cần được xem xét theo từng điều kiện cụ thể tại khoản 1 Điều 178, thay vì mặc định không thể bị truy cứu. Xem thêm bài hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng có bị truy cứu hình sự không.

3.2. Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm

Theo điểm b khoản 1 Điều 178 BLHS, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người thực hiện đã bị kết án về chính tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Quy định này không áp dụng một cách máy móc cho mọi trường hợp người vi phạm từng có tiền án.

Khi đánh giá điều kiện này, cần kiểm tra bản án trước đó có xác định người đó phạm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản hay không; bản án đã có hiệu lực pháp luật chưa; và tại thời điểm thực hiện hành vi mới, người đó đã được xóa án tích hay chưa. Hồ sơ cần đối chiếu gồm bản án, tài liệu xác định thời điểm bản án có hiệu lực và giấy tờ hoặc dữ liệu pháp lý liên quan đến tình trạng án tích.

Không thể chỉ dựa vào việc người đó từng bị kết án để kết luận đủ điều kiện áp dụng điểm b. Cần xác định đúng tội danh trong bản án trước, tình trạng án tích tại thời điểm xảy ra hành vi mới và các dấu hiệu cấu thành tội phạm hiện tại. Việc tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng không tự động loại trừ trách nhiệm hình sự nếu các điều kiện luật định được đáp ứng; ngược lại, tiền án về tội khác không đương nhiên thay thế điều kiện cụ thể tại điểm b khoản 1 Điều 178.

3.3. Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Trường hợp hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội theo điểm c khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào việc xảy ra tranh cãi, xô xát hoặc có nhiều người chứng kiến để mặc nhiên xác định điều kiện này.

Việc đánh giá cần đặt hành vi trong bối cảnh cụ thể, xem xét diễn biến vụ việc, phạm vi tác động, mức độ ảnh hưởng thực tế và các tài liệu có thể kiểm chứng. Chẳng hạn, cần làm rõ hành vi phá hoại có gây xáo trộn đáng kể tại khu dân cư, nơi công cộng hoặc ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cộng đồng hay không; đồng thời đối chiếu lời khai, video camera, biên bản ghi nhận sự việc và tài liệu liên quan.

Điểm mấu chốt là phải phân biệt nhận định chủ quan với dữ kiện được chứng minh. Không nên suy luận rằng cứ có phản ứng của đám đông hoặc phát sinh mâu thuẫn là đủ căn cứ áp dụng tình tiết này.

3.4. Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình

Theo điểm d khoản 1 Điều 178 BLHS, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu tài sản đó là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình. Khi đánh giá trường hợp này, không chỉ căn cứ vào giá trị tài sản bị thiệt hại mà cần xem xét vai trò thực tế của tài sản đối với sinh kế.

Các yếu tố cần làm rõ gồm nghề nghiệp của người bị hại, nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình, mức độ phụ thuộc vào tài sản và khả năng duy trì công việc nếu tài sản bị phá hủy hoặc hư hỏng. Chẳng hạn, một chiếc xe được sử dụng thường xuyên để vận chuyển hàng hóa kiếm thu nhập hoặc công cụ lao động thiết yếu của hộ gia đình có thể thuộc trường hợp này nếu đáp ứng điều kiện thực tế.

Tuy nhiên, không phải mọi tài sản phục vụ công việc đều mặc nhiên là phương tiện kiếm sống chính. Cần đối chiếu hoàn cảnh cụ thể và chứng cứ như giấy tờ nghề nghiệp, dữ liệu thu nhập, hoạt động kinh doanh hoặc tài liệu chứng minh mức độ phụ thuộc vào tài sản. Việc xác định dấu hiệu này cũng không thay thế yêu cầu chứng minh hành vi, lỗi và các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự khác theo Điều 178 BLHS.

3.5. Tài sản là di vật, cổ vật

Theo điểm đ khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là di vật, cổ vật vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự dù giá trị tài sản dưới 2 triệu đồng. Tuy nhiên, để áp dụng trường hợp này, cần xác minh tài sản thực tế có thuộc loại di vật hoặc cổ vật theo quy định pháp luật hay không, thay vì chỉ dựa vào nhận định chủ quan của người sở hữu.

Việc xác minh có thể dựa trên hồ sơ nguồn gốc, tài liệu lưu giữ, thông tin về quá trình phát hiện hoặc sưu tầm, kết luận chuyên môn và các chứng cứ nhận diện có liên quan. Không thể chỉ căn cứ vào tuổi đời, vẻ ngoài cổ kính hoặc giá trị sưu tầm để kết luận tài sản là di vật, cổ vật.

Cần phân biệt với bảo vật quốc gia: đây là tình tiết định khung tăng nặng tại điểm c khoản 2 Điều 178, không đồng nhất với di vật, cổ vật thuộc điểm đ khoản 1. Việc xác định trách nhiệm hình sự vẫn phải xem xét hành vi, lỗi cố ý và các căn cứ pháp lý liên quan.

Nếu tài sản bị hủy hoại có giá trị lịch sử hoặc văn hóa, cần xác minh chính xác phân loại pháp lý của tài sản. Tham khảo bài hủy hoại di vật, cổ vật hoặc bảo vật quốc gia bị xử lý thế nào.

✅Phần 4. Hủy hoại tài sản từ 2 triệu đồng có bị khởi tố không?

4.1. Không phải cứ tài sản từ 2 triệu đồng là đương nhiên phạm tội

Theo Điều 178 Bộ luật Hình sự, giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng từ 2 triệu đồng trở lên là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào giá trị thiệt hại để kết luận một người phạm tội.

Cơ quan có thẩm quyền cần làm rõ tài sản có thuộc sở hữu của người khác hay không, hành vi thực tế có phải là hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không, người thực hiện có lỗi cố ý và có đủ chứng cứ chứng minh các dấu hiệu pháp lý liên quan hay không.

Đồng thời, cần phân biệt việc tiếp nhận, kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm với kết luận một người phải chịu trách nhiệm hình sự. Ngưỡng giá trị tài sản không thay thế việc chứng minh đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

4.2. Tài sản trị giá từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng

Theo khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi giá trị tài sản bị thiệt hại từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng, nếu đáp ứng các dấu hiệu pháp lý của tội phạm. Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào con số định giá để mặc nhiên kết luận một người phạm tội; cần xem xét hành vi thực tế, lỗi cố ý và các chứng cứ liên quan.

Khi xác định giá trị tài sản, cần làm rõ tài sản nào bị tác động, hiện trạng trước và sau khi xảy ra sự việc, mức độ hư hỏng và kết luận định giá có thẩm quyền. Hóa đơn mua bán, hình ảnh, video, tài liệu sửa chữa và lời khai có thể giúp đối chiếu, nhưng không phải tài liệu nào cũng tự nó quyết định giá trị thiệt hại.

Nếu các bên không thống nhất về hiện trạng, giá trị tài sản hoặc nguyên nhân hư hỏng, cần kiểm tra hồ sơ, phương pháp định giá và mối liên hệ giữa hành vi bị phản ánh với thiệt hại thực tế trước khi đưa ra kết luận pháp lý.

4.3. Khi nào cần xem xét các tình tiết định khung khác?

Ngoài giá trị tài sản, cần xem xét các tình tiết định khung tại khoản 2 Điều 178 BLHS, như phạm tội có tổ chức, tài sản bị hủy hoại là bảo vật quốc gia, sử dụng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác. Khoản này cũng quy định trường hợp thiệt hại từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng và một số tình tiết khác. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào lời trình bày hoặc suy đoán để áp dụng tình tiết tăng nặng định khung; phải có chứng cứ chứng minh từng dấu hiệu tương ứng.

4.4. Phân biệt khởi tố vụ án với kết luận có tội

Khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và kết luận một người có tội là những vấn đề pháp lý khác nhau. Việc vụ án được khởi tố không đồng nghĩa người liên quan đã bị xác định có tội; việc khởi tố bị can cũng không thay thế kết luận cuối cùng của cơ quan xét xử. Trách nhiệm hình sự phải được xác định trên cơ sở chứng cứ hợp pháp, kết quả điều tra, truy tố và xét xử theo quy định pháp luật.

Nếu cần tra cứu mức hình phạt tương ứng với từng khoản Điều 178, xem bài tội hủy hoại tài sản bị phạt bao nhiêu năm tù.

✅Phần 5. Giá trị tài sản bị hủy hoại được xác định như thế nào?

5.1. Không đồng nhất giá mua ban đầu với giá trị dùng để xác định trách nhiệm hình sự

Khi xác định giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng, không thể mặc nhiên lấy giá mua ban đầu làm căn cứ kết luận. Cần xem xét thời điểm mua, thời gian đã sử dụng, tình trạng thực tế, đặc điểm và mức độ hao mòn của tài sản tại thời điểm có liên quan. Giá mua mới trên thị trường cũng không đương nhiên phản ánh đúng giá trị của tài sản đã qua sử dụng. Đồng thời, cần phân biệt giá trị tài sản được xác định phục vụ giải quyết vụ án với chi phí sửa chữa, thay thế hoặc khắc phục hư hỏng; các khoản này có thể liên quan nhưng không mặc nhiên đồng nhất. Báo giá sửa chữa hoặc hóa đơn mua hàng chỉ là tài liệu tham khảo, không tự thay thế kết luận định giá có thẩm quyền. Việc xác định giá trị cần căn cứ hồ sơ, tài liệu và kết quả định giá theo quy định pháp luật.

5.2. Những tài liệu cần thu thập khi xác định giá trị tài sản

Để xác định giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng, cần thu thập tài liệu phản ánh nguồn gốc, đặc điểm và tình trạng thực tế của tài sản tại thời điểm xảy ra vụ việc. Hóa đơn, hợp đồng mua bán, giấy tờ sở hữu giúp xác định chủng loại, nguồn gốc và giá mua ban đầu. Hình ảnh, video trước và sau sự việc có thể làm rõ mức độ hư hỏng; báo giá sửa chữa, hồ sơ kỹ thuật và tài liệu về tuổi đời, tình trạng sử dụng hỗ trợ đánh giá hiện trạng tài sản.

Đặc biệt, cần lưu giữ quyết định trưng cầu và kết luận định giá tài sản, cùng tài liệu chuyên môn liên quan nếu có. Tuy nhiên, không tài liệu riêng lẻ nào mặc nhiên quyết định giá trị dùng làm căn cứ xử lý hình sự; cần xem xét tổng thể hồ sơ và kết luận định giá theo quy định pháp luật.

5.3. Khi không đồng ý với kết quả định giá cần làm gì?

Khi không đồng ý với kết quả định giá tài sản bị hủy hoại, cần xác định rõ nội dung chưa thống nhất thay vì chỉ cho rằng mức giá quá cao hoặc quá thấp. Những vấn đề cần kiểm tra có thể gồm đặc điểm, chất lượng, tình trạng sử dụng của tài sản trước khi bị hư hỏng; hiện trạng thiệt hại; phương pháp định giá hoặc dữ liệu được sử dụng để xác định giá trị.

Người có quyền lợi liên quan nên chuẩn bị tài liệu đối chiếu như hóa đơn mua bán, hồ sơ kỹ thuật, hình ảnh hiện trạng, chứng từ sửa chữa hoặc tài liệu thể hiện giá thị trường tại thời điểm phù hợp. Nội dung trình bày cần chỉ rõ điểm chưa hợp lý và lý do cần xem xét lại. Tùy tư cách tố tụng và giai đoạn giải quyết vụ việc, người liên quan có thể thực hiện quyền đề nghị, yêu cầu theo quy định pháp luật tố tụng áp dụng.

Không phải cứ không đồng ý là đương nhiên được định giá lại, và việc định giá lại cũng không bảo đảm kết quả sẽ thay đổi. Cần đánh giá căn cứ cụ thể của yêu cầu và hồ sơ định giá hiện có.

Để hiểu rõ hơn về căn cứ, trình tự và cách xem xét kết quả định giá, bạn có thể tham khảo bài [định giá tài sản bị hủy hoại trong vụ án hình sự].

✅Phần 6. Ví dụ thực tế: Những tình huống nào có thể bị truy cứu?

6.1. Làm hỏng tài sản trị giá 1,5 triệu đồng, chưa có tiền sử xử lý

Một người cố ý làm hỏng tài sản của người khác, với giá trị thiệt hại được xác định là 1,5 triệu đồng. Hiện chưa có dữ kiện cho thấy người này từng bị xử phạt hành chính về hành vi thuộc Điều 178 BLHS, từng bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích, hoặc hành vi thuộc trường hợp đặc biệt khác do luật quy định.

Trong tình huống này, giá trị tài sản dưới 2 triệu đồng chưa đủ để kết luận người thực hiện được miễn trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền cần xác minh đầy đủ các điều kiện tại khoản 1 Điều 178 BLHS, bao gồm tiền sử xử lý, tính chất tài sản và ảnh hưởng của hành vi đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Chỉ khi đối chiếu đầy đủ các dữ kiện với quy định pháp luật mới có thể đưa ra kết luận phù hợp.

6.2. Làm hỏng tài sản trị giá 1,5 triệu đồng nhưng có tình tiết luật định

Giả sử một người cố ý làm hỏng tài sản của người khác trị giá 1,5 triệu đồng và hành vi mới thuộc một trong các trường hợp quy định tại điểm a, b, c, d hoặc đ khoản 1 Điều 178 BLHS. Khi đó, dù giá trị thiệt hại dưới 2 triệu đồng, người này vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định. Tuy nhiên, cần xác minh cụ thể tình tiết được viện dẫn, chẳng hạn tiền sử xử phạt hành chính, án tích chưa được xóa hoặc tính chất của tài sản. Không thể chỉ dựa vào giá trị tài sản hoặc suy đoán từ một vụ việc khác để kết luận có tội.

6.3. Làm hỏng tài sản trị giá 8 triệu đồng nhưng các bên tranh cãi về nguyên nhân

Tài sản bị hư hỏng trị giá 8 triệu đồng đã đạt ngưỡng định lượng tại khoản 1 Điều 178 BLHS, nhưng chưa đủ để kết luận một người phạm tội. Cần làm rõ ai thực hiện hành vi, lỗi cố ý và diễn biến gây hư hỏng. Camera, lời khai, hiện trạng tài sản và tài liệu chuyên môn cần được đối chiếu thống nhất. Không thể chỉ dựa vào giá trị thiệt hại để quy kết trách nhiệm hình sự.

6.4. Làm hỏng phương tiện kiếm sống chính có giá trị thấp

Tài sản có giá trị dưới 2 triệu đồng vẫn có thể thuộc trường hợp bị truy cứu nếu là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình, theo điểm d khoản 1 Điều 178 BLHS. Cần xác minh công dụng thực tế, mức độ phụ thuộc vào tài sản để tạo thu nhập và hoàn cảnh kinh tế của gia đình. Không phải mọi công cụ hoặc phương tiện phục vụ công việc đều mặc nhiên đáp ứng điều kiện này; kết luận phải dựa trên chứng cứ cụ thể.

✅Phần 7. Cần làm gì khi bị tố giác hoặc bị thiệt hại do hủy hoại tài sản?

7.1. Nếu là người bị thiệt hại

Khi tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng, người bị thiệt hại nên bảo quản ảnh, video, dữ liệu camera, tin nhắn và hiện trạng tài sản để phục vụ việc xác minh. Đồng thời, cần thu thập giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, nguồn gốc và giá trị tài sản; ghi lại thời gian, địa điểm xảy ra sự việc, người chứng kiến và diễn biến liên quan. Nếu tài sản đã được sửa chữa hoặc khắc phục, nên lưu giữ hóa đơn, chứng từ và hình ảnh trước khi sửa chữa. Khi trình báo cơ quan có thẩm quyền, cần trình bày trung thực, khách quan, cung cấp tài liệu hiện có và tránh tự kết luận hành vi cấu thành tội phạm khi chưa đủ căn cứ.

Khi có căn cứ cho rằng tài sản bị cố ý phá hoại, người bị thiệt hại có thể tìm hiểu cách tố giác hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản để chuẩn bị thông tin và tài liệu liên quan.

7.2. Nếu là người bị tố giác

Nếu là người bị tố giác về hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, cần bảo quản tin nhắn, hình ảnh, video và tài liệu liên quan để làm rõ diễn biến sự việc. Khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền, nên trình bày trung thực, phân biệt rõ tình tiết trực tiếp chứng kiến với thông tin nghe kể. Đồng thời, cần kiểm tra căn cứ xác định giá trị tài sản, nguyên nhân hư hỏng và các tình tiết được viện dẫn để xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 178 BLHS. Người bị tố giác cần thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ theo tư cách tố tụng của mình, không gây sức ép với người làm chứng hoặc tiêu hủy, sửa chữa chứng cứ.

Người đang bị tố giác cần xác định rõ nội dung bị phản ánh và tài liệu chứng minh trước khi đưa ra quan điểm. Tham khảo bài bị tố giác tội hủy hoại tài sản cần làm gì.

7.3. Khi nào nên rà soát hồ sơ pháp lý?

Nên xem xét hồ sơ khi có tranh chấp về giá trị tài sản, tình tiết dưới 2 triệu đồng, lỗi cố ý hoặc tính xác thực của chứng cứ. Việc rà soát giúp xác định vấn đề cần chứng minh, không thay thế quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

✅Phần 8. Câu hỏi thường gặp

❓Hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng có bị đi tù không?

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 178 BLHS. Tuy nhiên, cần kiểm tra đầy đủ tình tiết luật định và chứng cứ của vụ việc. Không phải mọi trường hợp hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng đều bị truy cứu hình sự.

❓Hủy hoại tài sản từ 2 triệu đồng có bị khởi tố ngay không?

Không. Giá trị tài sản từ 2 triệu đồng là ngưỡng định lượng được quy định tại khoản 1 Điều 178 BLHS, nhưng không đồng nghĩa cứ đạt ngưỡng là đương nhiên bị khởi tố. Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét hành vi, lỗi, các dấu hiệu cấu thành tội phạm và căn cứ tố tụng liên quan.

❓Đã bồi thường toàn bộ thiệt hại thì có bị truy cứu không?

Có thể vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc bồi thường, khắc phục hậu quả không tự động loại trừ trách nhiệm hình sự đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. Tuy nhiên, đây có thể là tình tiết được xem xét khi giải quyết vụ án; cần phân biệt trách nhiệm hình sự với nghĩa vụ bồi thường dân sự.

❓Không có camera có đủ căn cứ xử lý không?

Có thể, nếu hồ sơ có những chứng cứ hợp pháp khác đủ căn cứ xác định hành vi phạm tội. Camera không phải nguồn chứng cứ duy nhất. Tin nhắn, lời khai, người làm chứng, hình ảnh, dấu vết tại hiện trường và kết luận định giá có thể được xem xét trong mối liên hệ tổng thể, thay vì đánh giá riêng lẻ từng tài liệu.

❓Giá trị tài sản do ai xác định?

Trong vụ án hình sự, giá trị tài sản được xác định theo quy định pháp luật về định giá tài sản trong tố tụng hình sự. Hóa đơn mua bán, tài liệu sở hữu, báo giá và hồ sơ sửa chữa có thể hỗ trợ việc xác minh, nhưng không mặc nhiên thay thế kết quả định giá được thực hiện theo thủ tục pháp luật áp dụng.

✅Phần 9. Những nhầm lẫn thường gặp khi xác định ngưỡng truy cứu

9.1. Cho rằng dưới 2 triệu đồng thì không thể phạm tội

Không thể kết luận hủy hoại tài sản dưới 2 triệu đồng thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ dựa vào giá trị thiệt hại. Theo khoản 1 Điều 178 BLHS, hành vi vẫn có thể cấu thành tội phạm nếu thuộc một trong các trường hợp luật định, chẳng hạn người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ. Tuy nhiên, không phải cứ từng vi phạm hoặc bị xử phạt trước đây là đương nhiên đủ căn cứ truy cứu. Cần xác minh chính xác tiền sử xử lý, loại hành vi, tình trạng án tích và các điều kiện tương ứng của điều luật trước khi đưa ra kết luận.

9.2. Cho rằng tài sản từ 2 triệu đồng thì chắc chắn bị kết án

Tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng có giá trị từ 2 triệu đồng là ngưỡng định lượng cơ bản để xem xét trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 178 BLHS, nhưng không đồng nghĩa người thực hiện hành vi chắc chắn bị kết án. Cơ quan tiến hành tố tụng còn phải làm rõ hành vi, lỗi cố ý, giá trị thiệt hại và các dấu hiệu cấu thành tội phạm khác. Cần phân biệt việc xác định có dấu hiệu tội phạm, khởi tố vụ án hoặc bị can, truy tố và kết án; mỗi giai đoạn có căn cứ, điều kiện pháp lý riêng. Kết luận phải dựa trên chứng cứ và kết quả giải quyết vụ án.

9.3. Đồng nhất chi phí sửa chữa với giá trị tài sản bị thiệt hại

Chi phí sửa chữa không mặc nhiên bằng giá trị tài sản bị thiệt hại để xác định ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự. Hóa đơn sửa chữa, báo giá thay thế linh kiện hoặc chi phí mua tài sản mới là những dữ liệu có thể hỗ trợ việc đánh giá, nhưng không thể tự động dùng thay cho kết luận định giá. Cần xem xét tình trạng tài sản trước và sau khi bị tác động, mức độ hư hỏng, khả năng khôi phục, bộ phận bị ảnh hưởng và nội dung cần định giá theo quy định pháp luật áp dụng. Nếu có tranh chấp về giá trị, cần kiểm tra hồ sơ định giá và căn cứ chuyên môn, thay vì chỉ dựa vào một hóa đơn hoặc báo giá riêng lẻ

9.4. Cho rằng bồi thường là đương nhiên được miễn truy cứu

Bồi thường thiệt hại do hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không đồng nghĩa với việc đương nhiên được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 178 BLHS, việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi thực tế, giá trị tài sản bị thiệt hại và các điều kiện luật định. Nếu hành vi đã đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, việc người gây thiệt hại tự nguyện bồi thường hoặc khắc phục hậu quả không tự động loại trừ trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, đây có thể là tình tiết được xem xét khi giải quyết vụ án và quyết định hình phạt theo quy định pháp luật. Vì vậy, cần phân biệt rõ khắc phục hậu quả với căn cứ miễn trách nhiệm hình sự hoặc căn cứ chấm dứt việc xử lý vụ án; không nên mặc nhiên cho rằng đã bồi thường đầy đủ thì sẽ không bị truy cứu.

✅Phần 10. Kết luận và hướng xử lý hồ sơ

Theo khoản 1 Điều 178 BLHS, ngưỡng giá trị tài sản bị hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo trường hợp thông thường là từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng. Tuy nhiên, tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu thuộc trường hợp luật định. Giá trị tài sản không phải căn cứ duy nhất; cần xác minh hành vi, lỗi cố ý, các tình tiết pháp lý liên quan và chứng cứ của vụ việc. Vì vậy, trước khi đưa ra quan điểm xử lý, cần rà soát hồ sơ, tài liệu định giá, tình trạng tài sản và chứng cứ về hành vi để làm rõ căn cứ áp dụng Điều 178 BLHS.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|