Hành vi lừa dối tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để trục lợi bị xử lý như thế nào?

Hành vi lừa dối tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để trục lợi là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm trong hoạt động khám, chữa bệnh. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân hoặc cơ sở y tế có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tước giấy phép hành nghề hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Hành vi lừa dối tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để trục lợi là việc người hành nghề hoặc cơ sở khám chữa bệnh cố ý cung cấp thông tin sai sự thật, tạo dựng hoặc làm sai lệch tình trạng bệnh nhằm thu lợi bất chính từ người bệnh.

✅Phần 1: Hành vi lừa dối tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để trục lợi bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật?

Những ngày gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến thông tin về một phòng khám đa khoa tại Nghệ An bị phản ánh có dấu hiệu dàn dựng tình trạng bệnh lý nhằm trục lợi từ người bệnh. Theo các thông tin được chia sẻ trên mạng xã hội, cơ sở này bị cho là đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như bơm sữa đậu nành vào niệu đạo rồi hút ngược trở lại để tạo hiện tượng giống dịch mủ, hoặc thực hiện các biện pháp can thiệp khác nhằm khiến bệnh nhân tin rằng mình đang mắc bệnh nghiêm trọng.

Sau khi tạo tâm lý hoang mang, lo sợ, phòng khám tiếp tục chỉ định các gói xét nghiệm, thủ thuật và điều trị với chi phí lớn để thu lợi bất chính.

Nếu các thông tin này được cơ quan có thẩm quyền xác minh là có thật thì đây không chỉ là hành vi vi phạm nghiêm trọng y đức, xâm phạm trực tiếp đến quyền được khám chữa bệnh trung thực của người dân mà còn có dấu hiệu vi phạm nhiều quy định của pháp luật, thậm chí có thể bị xử lý hình sự.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Trịnh Văn Dũng - Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng hành vi lợi dụng tình trạng bệnh lý, cố ý tạo dựng kết quả khám bệnh giả để buộc bệnh nhân sử dụng dịch vụ y tế là hành vi đặc biệt nguy hiểm, cần được điều tra và xử lý nghiêm minh nhằm bảo đảm sự minh bạch trong hoạt động khám, chữa bệnh cũng như bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bệnh.

Dùng thủ đoạn tạo bệnh giả để ép bệnh nhân điều trị: Hành vi không chỉ vi phạm đạo đức mà còn có thể bị xử lý hình sự?

• Hành vi lừa dối tình trạng sức khỏe của bệnh nhân để trục lợi bị Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 nghiêm cấm.
• Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề theo quy định.
• Nếu sử dụng thủ đoạn gian dối để thu tiền điều trị, người vi phạm có thể bị xem xét về Tội lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.
• Người bệnh có quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ khám chữa bệnh, khiếu nại, tố cáo và yêu cầu bồi thường nếu quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.
• Cơ sở khám chữa bệnh vi phạm còn có thể phải chịu các biện pháp xử lý bổ sung theo quy định của pháp luật.

✅Phần 2. Có thể bị xử phạt vi phạm hành chính

Theo Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, pháp luật nghiêm cấm người hành nghề thực hiện các hành vi:

• Kê đơn thuốc;
• Chỉ định dịch vụ kỹ thuật;
• Chỉ định sử dụng thiết bị y tế;
• Hoặc thực hiện các hành vi khác nhằm mục đích trục lợi.

Quy định này được đặt ra nhằm bảo đảm việc khám chữa bệnh phải dựa trên nhu cầu điều trị thực tế của người bệnh, tuyệt đối không được lợi dụng chuyên môn để thu lợi bất chính.

Bên cạnh đó, Điều 38 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh cũng quy định rõ:

Người hành nghề có hành vi kê đơn thuốc, chỉ định dịch vụ khám chữa bệnh không cần thiết nhằm mục đích trục lợi có thể bị phạt tiền đến 10 triệu đồng.

Ngoài hình thức xử phạt chính, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là:

• Tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề hoặc chứng chỉ hành nghề từ 01 đến 03 tháng.

Trong trường hợp hành vi vi phạm được thực hiện có tổ chức, kéo dài, ảnh hưởng đến nhiều người bệnh hoặc gây hậu quả nghiêm trọng thì đây còn có thể là căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự.

✅Phần 3. Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa dối khách hàng

Không phải mọi sai sót trong hoạt động khám chữa bệnh đều cấu thành tội phạm. Tuy nhiên, nếu người hành nghề cố ý sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm tạo dựng tình trạng bệnh giả để buộc bệnh nhân sử dụng dịch vụ y tế, từ đó chiếm đoạt khoản tiền điều trị thì hành vi này có thể có dấu hiệu của Tội lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Về bản chất, lừa dối khách hàng là hành vi của người bán hàng hoặc người cung cấp dịch vụ cố ý đưa ra thông tin sai sự thật, sử dụng thủ đoạn gian dối trong quá trình cung cấp dịch vụ nhằm thu lợi bất chính, gây thiệt hại cho khách hàng.

Đối với vụ việc nêu trên, nếu cơ quan điều tra xác định có việc:

• Cố ý tạo ra biểu hiện bệnh lý giả;
• Đưa ra kết quả khám bệnh không đúng sự thật;
• Làm cho bệnh nhân tin rằng mình mắc bệnh nặng;
• Sau đó chỉ định điều trị hoặc bán các gói dịch vụ y tế không cần thiết nhằm thu tiền,

thì đây là những tình tiết có thể được xem xét dưới góc độ thủ đoạn gian dối trong hoạt động cung cấp dịch vụ y tế.

Theo quy định tại Điều 198 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể phải đối mặt với một trong các hình phạt:

• Phạt cảnh cáo;
• Phạt tiền lên đến 500 triệu đồng;
• Hoặc phạt tù đến 05 năm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và số tiền thu lợi bất chính.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm theo quy định của pháp luật.

Trong thực tiễn giải quyết vụ án, việc xác định tội danh sẽ còn phụ thuộc vào phương thức thực hiện hành vi, giá trị tài sản thu lợi, số lượng người bị hại, hậu quả xảy ra cũng như kết quả điều tra của cơ quan tiến hành tố tụng. Vì vậy, việc áp dụng trách nhiệm hình sự cần được xem xét trên cơ sở toàn bộ chứng cứ thu thập được.

✅Phần 4. Lời khuyên của Luật sư khi khám chữa bệnh tại phòng khám tư

Khám chữa bệnh tại các phòng khám tư nhân giúp tiết kiệm thời gian và tạo thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, người bệnh nên lưu ý một số vấn đề sau:

4.1.Lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh được cấp phép

Chỉ nên khám tại các cơ sở đã được cấp giấy phép hoạt động; công khai phạm vi chuyên môn, danh sách bác sĩ và thời gian làm việc. Đồng thời, nên kiểm tra người trực tiếp khám, điều trị có chứng chỉ hành nghề phù hợp hay không.

4.2.Yêu cầu công khai toàn bộ chi phí điều trị

Trước khi đồng ý thực hiện bất kỳ xét nghiệm, thủ thuật hoặc dịch vụ nào, người bệnh nên yêu cầu phòng khám thông báo đầy đủ:

• Chi phí khám;
• Chi phí xét nghiệm;
• Tiền thuốc;
• Chi phí thủ thuật;
• Các khoản phát sinh (nếu có).

Việc minh bạch chi phí ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế nguy cơ bị chỉ định dịch vụ không cần thiết.

4.3.Đề nghị bác sĩ giải thích rõ tình trạng bệnh

Người bệnh có quyền được biết:

• Kết quả khám;
• Chẩn đoán bệnh;
• Phương pháp điều trị;
• Lợi ích và rủi ro của từng phương án;
• Chi phí điều trị dự kiến.

Đối với những chỉ định điều trị có chi phí lớn hoặc có tính xâm lấn, người bệnh hoàn toàn có thể xin ý kiến chuyên môn từ cơ sở y tế khác trước khi quyết định.

4.4.Lưu giữ đầy đủ hồ sơ khám chữa bệnh

Sau mỗi lần khám, cần lưu giữ:

• Phiếu khám bệnh;
• Đơn thuốc;
• Kết quả xét nghiệm;
• Phim chụp;
• Hóa đơn thanh toán;
• Phiếu thu.

Đây là những chứng cứ rất quan trọng nếu phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại.

4.5.Khai báo trung thực tình trạng sức khỏe

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ tiền sử bệnh, bệnh nền, dị ứng thuốc và các loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ có căn cứ đưa ra phương án điều trị phù hợp, hạn chế các rủi ro y khoa.

4.6.Không ký giấy tờ khi chưa hiểu rõ nội dung

Đối với các thủ thuật hoặc phẫu thuật, người bệnh cần đọc kỹ toàn bộ giấy cam kết, yêu cầu giải thích những nội dung chưa rõ và chỉ ký khi đã hiểu đầy đủ quyền lợi, nghĩa vụ cũng như các rủi ro có thể xảy ra.

4.7.Theo dõi sức khỏe sau điều trị

Nếu sau khi khám hoặc thực hiện thủ thuật xuất hiện các dấu hiệu như:

• Sốt cao;
• Đau nhiều;
• Chảy máu kéo dài;
• Khó thở;
• Phản ứng với thuốc,

người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc đến bệnh viện gần nhất để được xử trí kịp thời.

4.8.Chủ động bảo vệ quyền lợi khi phát hiện dấu hiệu vi phạm

Khi phát hiện phòng khám có dấu hiệu:

• Thu phí không minh bạch;
• Chỉ định dịch vụ không cần thiết;
• Quảng cáo sai sự thật;
• Gian dối về kết quả khám bệnh;
• Có sai sót chuyên môn gây ảnh hưởng đến sức khỏe,

người bệnh có quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ khám chữa bệnh, giải thích về quá trình điều trị và phản ánh vụ việc đến Sở Y tế, Thanh tra Y tế, cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

✅Phần 5. Khuyến nghị từ Luật sư

Thực tiễn cho thấy, không phải mọi cơ sở khám chữa bệnh tư nhân đều có vi phạm. Tuy nhiên, người bệnh cần tỉnh táo trước những trường hợp bác sĩ liên tục chỉ định nhiều xét nghiệm, thủ thuật hoặc gói điều trị với chi phí cao nhưng không giải thích rõ căn cứ chuyên môn.

Trong quá trình khám chữa bệnh, người dân có quyền được biết đầy đủ tình trạng sức khỏe, phương án điều trị, chi phí dự kiến và các rủi ro có thể phát sinh. Đồng thời, cần lưu giữ toàn bộ hồ sơ khám chữa bệnh, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và chứng từ thanh toán để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi của mình khi cần thiết.

Trường hợp phát hiện cơ sở khám chữa bệnh có dấu hiệu lợi dụng bệnh lý để trục lợi, cố ý tạo dựng tình trạng bệnh giả, thu phí không minh bạch, quảng cáo sai sự thật hoặc có sai sót chuyên môn gây ảnh hưởng đến sức khỏe, người bệnh nên kịp thời phản ánh đến cơ quan quản lý y tế hoặc cơ quan tiến hành tố tụng để được xem xét, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Theo Luật sư Trịnh Văn Dũng, việc xử lý nghiêm các hành vi gian dối trong hoạt động khám chữa bệnh không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bệnh mà còn góp phần giữ gìn uy tín của đội ngũ y, bác sĩ chân chính, bảo đảm môi trường hành nghề y minh bạch, đúng pháp luật và đúng y đức.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|