Giám định thương tích là gì?

Trịnh Văn Dũng
16/10/2025
153

GIÁM ĐỊNH THƯƠNG TÍCH LÀ GÌ?

Quy định pháp luật và những điều người dân cần biết

Giám định thương tích là một trong những hoạt động tố tụng đặc biệt quan trọng trong các vụ án hình sự, dân sự và hành chính. Kết luận giám định không chỉ là căn cứ để xác định hành vi phạm tội, mức độ trách nhiệm hình sự mà còn là cơ sở để giải quyết bồi thường thiệt hại, trách nhiệm dân sự và quyền lợi hợp pháp của người bị xâm hại.

Trên thực tế, rất nhiều vụ việc phát sinh tranh chấp, khiếu nại, thậm chí oan sai chỉ vì kết luận giám định thương tích không chính xác, không đầy đủ hoặc không khách quan. Do đó, việc hiểu đúng bản chất pháp lý của giám định thương tích, quyền yêu cầu giám định và quy trình thực hiện là điều đặc biệt quan trọng đối với người dân.

Bài viết dưới đây được Luật sư Văn phòng Luật sư Dũng Trịnh phân tích chuyên sâu, dựa trên kinh nghiệm thực tiễn giải quyết nhiều vụ án hình sự – dân sự, nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ bản chất pháp lý của hoạt động giám định thương tích và cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

✅1. Giám định thương tích là gì?

Theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam, giám định thương tích là hoạt động chuyên môn nhằm xác định mức độ tổn thương cơ thể của một người do hành vi phạm tội, tai nạn hoặc các sự kiện khác gây ra.

Kết luận giám định thương tích có vai trò:

Là căn cứ xác định có hay không dấu hiệu tội phạm;
Là cơ sở xác định tội danh, khung hình phạt;
Là căn cứ để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại;
Là cơ sở giải quyết các tranh chấp dân sự, bảo hiểm, lao động.

Trong thực tiễn tố tụng, chỉ cần sai lệch vài phần trăm tỷ lệ tổn thương cơ thể, hậu quả pháp lý có thể hoàn toàn khác nhau: từ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự sang bị xử lý hình sự với mức án nghiêm trọng.

✅2. Căn cứ pháp lý về giám định thương tích

2.1. Quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015

Căn cứ Điều 206 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, việc giám định là bắt buộc trong các trường hợp sau:

Xác định tình trạng tâm thần của người bị buộc tội, người làm chứng hoặc bị hại khi có nghi ngờ về năng lực nhận thức, điều khiển hành vi;
Xác định tuổi của bị can, bị cáo, bị hại khi không có tài liệu hoặc có nghi ngờ về độ chính xác;
Xác định nguyên nhân chết người;
Xác định tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khỏe hoặc khả năng lao động;
Xác định chất ma túy, vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, chất cháy, chất độc, tiền giả, kim khí quý, đá quý;
Xác định mức độ ô nhiễm môi trường.

Như vậy, giám định thương tích là trường hợp bắt buộc trong tố tụng hình sự khi cần xác định mức độ tổn hại sức khỏe.

✅3. Ai có quyền yêu cầu giám định thương tích?

Căn cứ Điều 207 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, những người sau có quyền yêu cầu giám định:

Đương sự trong vụ án;
Người đại diện hợp pháp của đương sự;
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

⚠️ Lưu ý quan trọng:

Đương sự không được tự ý yêu cầu giám định nếu nội dung giám định liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hình sự của người bị buộc tội.
Trường hợp này, phải thông qua cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án).

Trong thời hạn 07 ngày, kể từ khi nhận được văn bản đề nghị, cơ quan có thẩm quyền phải:

Ra quyết định trưng cầu giám định; hoặc
Từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Hết thời hạn trên mà không được giải quyết, người yêu cầu có quyền tự mình yêu cầu giám định theo quy định pháp luật.

✅4. Thời hạn giám định thương tích là bao lâu?

Theo Điều 208 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021):

⏱ Thời hạn giám định bắt buộc:

Không quá 03 tháng: đối với các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 206;
Không quá 01 tháng: đối với khoản 3 và khoản 6 Điều 206;
Không quá 09 ngày: đối với các trường hợp còn lại (trong đó có giám định thương tích thông thường).

Trường hợp không thể thực hiện đúng thời hạn, tổ chức giám định phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do.

➡️Thời hạn này cũng áp dụng cho giám định bổ sung và giám định lại.

✅5. Hồ sơ yêu cầu giám định thương tích gồm những gì?

Căn cứ Điều 26 Luật Giám định tư pháp 2012 (sửa đổi 2020), hồ sơ gồm:

Văn bản yêu cầu giám định;
Đối tượng giám định (người bị thương tích);
Tài liệu, chứng cứ liên quan (bệnh án, hồ sơ y tế, hình ảnh, video…);
Bản sao giấy tờ chứng minh tư cách tham gia tố tụng.

Nội dung bắt buộc trong văn bản yêu cầu giám định:

Thông tin người yêu cầu;
Nội dung cần giám định;
Đặc điểm đối tượng giám định;
Danh mục tài liệu gửi kèm;
Thời hạn đề nghị trả kết quả;
Chữ ký người yêu cầu.

✅6. Trình tự, thủ tục giám định thương tích

Bước 1: Trưng cầu hoặc yêu cầu giám định

Cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định trưng cầu giám định hoặc người có quyền gửi yêu cầu giám định theo đúng trình tự pháp luật.

Bước 2: Tiếp nhận và thực hiện giám định

Cơ quan giám định thực hiện theo:

Điều 209 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015;
Thông tư 22/2019/TT-BYT của Bộ Y tế.

Việc giám định có thể thực hiện:

Tại cơ sở giám định;
Hoặc tại nơi xảy ra vụ việc (nếu cần thiết).

Bước 3: Trả kết luận giám định

Trong vòng 24 giờ kể từ khi có kết luận;
Gửi cho cơ quan trưng cầu và Viện kiểm sát.

✅7. Nguyên tắc và phương pháp giám định thương tích

Việc giám định phải tuân thủ:

Nguyên tắc khách quan – trung thực – khoa học;
Xác định đúng cơ chế hình thành thương tích;
Áp dụng đúng Bảng tỷ lệ tổn thương cơ thể theo Thông tư 22/2019/TT-BYT;
Không suy đoán, không suy diễn.

Sai sót trong bất kỳ khâu nào đều có thể làm sai lệch bản chất vụ việc.

✅8. Khi nào cần giám định lại thương tích?

Giám định lại được đặt ra khi:

Có căn cứ cho rằng kết luận trước không khách quan, không chính xác;
Có mâu thuẫn giữa các kết luận giám định;
Xuất hiện tình tiết, tài liệu mới;
Có dấu hiệu vi phạm quy trình chuyên môn.

Giám định lại là công cụ pháp lý rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi người bị hại hoặc người bị buộc tội.

✅Câu hỏi thường gặp?

❓ Giám định thương tích là gì?

Giám định thương tích là hoạt động chuyên môn do cơ quan giám định tư pháp thực hiện nhằm xác định mức độ tổn thương cơ thể của một người do bị xâm hại, tai nạn hoặc sự kiện khác gây ra. Kết luận giám định là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự, dân sự và mức bồi thường thiệt hại.

❓ Giám định thương tích có bắt buộc không?

Giám định thương tích bắt buộc trong các trường hợp được quy định tại Điều 206 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, như:

Xác định tính chất, mức độ thương tích;
Xác định nguyên nhân chết người;
Xác định khả năng lao động, năng lực hành vi;
Khi có dấu hiệu tội phạm hình sự liên quan đến sức khỏe, tính mạng.

❓ Ai có quyền yêu cầu giám định thương tích?

Các chủ thể sau có quyền yêu cầu giám định:

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án;
Người bị hại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan;
Người đại diện hợp pháp của các bên.

Trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng không chấp nhận yêu cầu, người dân có quyền tự mình yêu cầu giám định theo quy định pháp luật.

❓ Giám định thương tích bao lâu có kết quả?

Theo Điều 208 Bộ luật Tố tụng hình sự:

Tối đa 09 ngày đối với giám định thông thường;
Trường hợp phức tạp có thể kéo dài nhưng phải thông báo lý do bằng văn bản;
Kết luận giám định phải được gửi trong vòng 24 giờ kể từ khi có kết quả.

❓ Không đồng ý kết luận giám định thì phải làm sao?

Người tham gia tố tụng có quyền đề nghị giám định lại nếu:

Có căn cứ cho rằng kết luận chưa chính xác;
Có mâu thuẫn giữa các kết luận giám định;
Có dấu hiệu vi phạm quy trình giám định.

Việc giám định lại phải do người giám định khác thực hiện theo đúng quy định pháp luật.

❓ Giám định thương tích ở đâu?

Việc giám định chỉ có giá trị pháp lý khi được thực hiện tại:

Trung tâm giám định pháp y cấp tỉnh;
Viện Pháp y quốc gia – Bộ Y tế;
Viện Khoa học hình sự – Bộ Công an;
Cơ quan giám định được Nhà nước công nhận.

✅9. Vai trò của luật sư trong các vụ giám định thương tích

Luật sư không chỉ tham gia bào chữa hay bảo vệ quyền lợi, mà còn:

Phân tích tính hợp pháp của kết luận giám định;
Phát hiện sai sót chuyên môn;
Kiến nghị giám định bổ sung, giám định lại;
Hỗ trợ thu thập chứng cứ y khoa;
Bảo vệ quyền lợi hợp pháp tại mọi giai đoạn tố tụng.

Trên thực tế, rất nhiều vụ án được thay đổi bản chất nhờ can thiệp kịp thời của luật sư trong giai đoạn giám định thương tích.

✅10. Kết luận

Giám định thương tích là một khâu then chốt trong tố tụng hình sự. Việc hiểu đúng, áp dụng đúng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình giám định là yếu tố quyết định đến kết quả vụ án. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp vướng mắc liên quan đến:

Giám định thương tích;
Kết luận giám định không chính xác;
Cần giám định lại;
Hoặc đang bị xâm phạm quyền lợi trong tố tụng,

➡️ Hãy liên hệ Văn phòng Luật sư Dũng Trịnh để được tư vấn chuyên sâu, kịp thời và đúng pháp luật.

❤️ ĐÁNH GIÁ KHÁCH HÀNG

⭐⭐⭐⭐⭐ Nguyễn Văn H. – Hà Nội

“Tôi được luật sư Dũng hỗ trợ vụ việc liên quan đến giám định thương tích. Luật sư tư vấn rất rõ ràng, chỉ ra đúng hướng cần làm, giúp tôi bảo vệ được quyền lợi hợp pháp.”

⭐⭐⭐⭐⭐ Trần Thị M. – Bắc Ninh

“Ban đầu tôi rất lo lắng vì không hiểu thủ tục giám định. Nhờ luật sư hướng dẫn cụ thể từng bước nên vụ việc được giải quyết nhanh chóng.”

⭐⭐⭐⭐⭐ Lê Văn T. – TP.HCM

“Luật sư có chuyên môn sâu, tư vấn rõ ràng, không vòng vo. Tôi đánh giá cao sự tận tâm và trách nhiệm.”

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về giám định thương tích, bị kéo dài thời gian hoặc có dấu hiệu kết luận chưa khách quan, hãy liên hệ Luật sư Trịnh Văn Dũng để được tư vấn hướng xử lý đúng pháp luật, bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của mình.

Liên hệ Văn phòng Luật sư Dũng Trịnh