Công an triệu tập trái pháp luật phải làm gì?

Công an triệu tập trái pháp luật là trường hợp việc triệu tập có dấu hiệu không đúng thẩm quyền, căn cứ, đối tượng hoặc thủ tục tố tụng, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được triệu tập và có thể là đối tượng để khiếu nại theo quy định.

✅Phần 1. Mở đầu

Nhận được giấy triệu tập của Công an nhưng người dân nhận thấy văn bản không ghi rõ lý do, thông tin không đầy đủ, người ký không rõ thẩm quyền hoặc cách thức triệu tập có dấu hiệu bất thường thì không nên mặc nhiên kết luận đây là việc triệu tập trái pháp luật. Trước hết, cần xác định chính xác văn bản đang nhận là giấy mời, yêu cầu làm việc hay giấy triệu tập trong hoạt động tố tụng; đồng thời làm rõ người được yêu cầu tham gia với tư cách gì và cơ quan, người có thẩm quyền đang thực hiện hoạt động nào. Bộ luật Tố tụng hình sự hiện được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 104/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025, sau các sửa đổi có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

Khi nghi ngờ việc triệu tập trái pháp luật, cần kiểm tra căn cứ, thẩm quyền, đối tượng, nội dung và thủ tục; đồng thời lưu giữ giấy tờ, tài liệu liên quan và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải thích khi cần thiết. Nếu có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp, người có quyền có thể thực hiện khiếu nại theo cơ chế của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Bài viết này tập trung vào tính hợp pháp của việc triệu tập và cách bảo vệ quyền, không đi sâu vào câu hỏi không đến có bị bắt, phạt hay áp giải hay không; các vấn đề đó cần được phân tích theo tư cách tố tụng và trường hợp cụ thể.

✅Phần 2. Công an triệu tập trái pháp luật là gì?

2.1. “Triệu tập” và “mời làm việc” không phải lúc nào cũng giống nhau

Không phải mọi trường hợp Công an yêu cầu một người đến trụ sở đều là giấy triệu tập tố tụng. Trên thực tế, cơ quan Công an có thể gửi giấy mời, liên hệ để xác minh thông tin hoặc đề nghị cá nhân đến làm việc. Trong tố tụng hình sự, giấy triệu tập được sử dụng đối với những chủ thể có tư cách tố tụng nhất định và phải gắn với hoạt động, căn cứ, thẩm quyền theo quy định pháp luật. Vì vậy, muốn xác định giấy triệu tập công an không đúng quy định, trước hết phải làm rõ: văn bản người dân nhận được là giấy mời hay giấy triệu tập; ai ban hành; người được yêu cầu có tư cách gì và mục đích triệu tập là gì. Việc nhầm lẫn giữa hai khái niệm có thể dẫn đến đánh giá sai về quyền và nghĩa vụ của người được yêu cầu.

Nội dung phân biệt cần làm rõ

• Giấy mời

Thường được sử dụng để đề nghị cá nhân đến trao đổi, cung cấp thông tin hoặc phối hợp làm việc. Cần xem xét nội dung cụ thể thay vì mặc nhiên coi giấy mời là một quyết định tố tụng.

• Liên hệ để xác minh

Công an có thể liên hệ với cá nhân để làm rõ thông tin liên quan đến vụ việc. Khi đó, phải xác định mục đích và tư cách của người được liên hệ trước khi kết luận đây có phải hoạt động triệu tập tố tụng hay không.

• Yêu cầu làm việc

Cụm từ “mời lên làm việc” được sử dụng khá phổ biến nhưng không tự nó xác định tư cách tố tụng. Cần đọc chính xác nội dung văn bản hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

• Giấy triệu tập trong tố tụng

Đây là vấn đề phải được xem xét trong mối quan hệ với người được triệu tập, thẩm quyền của người ban hành, căn cứ và hoạt động tố tụng cụ thể.

• Tư cách của người được yêu cầu có mặt

Cùng một hành vi “được Công an gọi lên” nhưng người đó có thể là bị can, người làm chứng, bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan hoặc người được liên hệ để xác minh. Tư cách khác nhau dẫn đến quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý khác nhau.

Trường hợp người được Công an liên hệ là người chưa thành niên, cha mẹ hoặc người đại diện không nên chỉ dựa vào cách gọi “mời lên làm việc” để xác định nghĩa vụ của con. Cần làm rõ mục đích, tư cách tham gia và quyền của người dưới 18 tuổi. Xem thêm con bị mời lên Công an phải làm gì để biết cách xử lý phù hợp trong trường hợp này.

Lưu ý pháp lý: Không nên kết luận một yêu cầu làm việc là “triệu tập trái pháp luật” chỉ vì văn bản được gọi là “giấy mời” hoặc được thông báo qua điện thoại. Muốn đánh giá đúng phải đối chiếu tư cách tố tụng, thẩm quyền, căn cứ và thủ tục áp dụng trong trường hợp cụ thể.

2.2 Khi nào có thể đặt vấn đề “trái pháp luật”?

Không phải cứ Công an yêu cầu một người đến làm việc là có thể kết luận việc triệu tập trái pháp luật. Việc đánh giá phải dựa trên bản chất của yêu cầu, tư cách tố tụng và quy định áp dụng trong từng trường hợp. Dấu hiệu cần kiểm tra gồm: sai thẩm quyền của người hoặc cơ quan thực hiện; sai căn cứ hoặc không xác định được cơ sở pháp lý của việc triệu tập; sai đối tượng hoặc xác định không đúng tư cách của người được triệu tập; sai thủ tục về trình tự, nội dung hoặc cách thức thực hiện; hoặc việc triệu tập dẫn đến xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan. Vì vậy, không nên mặc nhiên coi một giấy mời thông thường là trái pháp luật chỉ vì người nhận không muốn đến hoặc không đồng ý làm việc.

Lưu ý: Muốn kết luận có dấu hiệu trái pháp luật, cần đối chiếu đồng thời thẩm quyền → căn cứ → đối tượng → thủ tục → quyền lợi bị ảnh hưởng, thay vì chỉ dựa vào hình thức của giấy tờ.

2.3. Vì sao phải xác định tư cách của người được triệu tập?

Không thể xác định việc Công an triệu tập trái pháp luật chỉ dựa vào việc một người nhận giấy hoặc được yêu cầu có mặt. Trước hết phải xác định tư cách tố tụng, bởi mỗi chủ thể có quyền, nghĩa vụ và căn cứ triệu tập khác nhau. Bị can là người hoặc pháp nhân đã bị khởi tố về hình sự; người làm chứng là người biết những tình tiết liên quan đến nguồn tin về tội phạm hoặc vụ án; bị hại là cá nhân, cơ quan, tổ chức bị thiệt hại do tội phạm gây ra; còn người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Trường hợp người chưa thành niên hoặc người chỉ được mời đến để làm việc, xác minh càng cần được xác định riêng. Vì vậy, không nên dùng “bị triệu tập” như một cách gọi đồng nghĩa với “bị can”

Điều 60. Bị can

1. Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự. Quyền và nghĩa vụ của bị can là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của Bộ luật này.

2. Bị can có quyền:

a) Được biết lý do mình bị khởi tố;

b) Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này;

c) Nhận quyết định khởi tố bị can; quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can; quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; bản kết luận điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; bản cáo trạng, quyết định truy tố và các quyết định tố tụng khác theo quy định của Bộ luật này;

d) Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;

đ) Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;

e) Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;

g) Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;

h) Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;

i) Đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;

k) Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

3. Bị can có nghĩa vụ:

a) Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Trường hợp vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì có thể bị áp giải, nếu bỏ trốn thì bị truy nã;

b) Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.

4. Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết trình tự, thủ tục, thời hạn, địa điểm bị can đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa khi bị can có yêu cầu quy định tại điểm i khoản 2 Điều này.

✅Phần 3. Dấu hiệu nhận biết giấy triệu tập Công an sai quy định

3.1. Giấy triệu tập có dấu hiệu sai thẩm quyền

Một trong những dấu hiệu cần kiểm tra là giấy triệu tập công an sai thẩm quyền, tức người hoặc cơ quan ban hành, ký văn bản không đúng phạm vi thẩm quyền theo hoạt động tố tụng cụ thể. Người nhận nên xác định rõ ai ban hành, ai ký, người ký có phải là người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hay không và cơ quan đó đang thực hiện hoạt động điều tra, xác minh nào. Không nên chỉ căn cứ vào việc văn bản có đóng dấu của cơ quan Công an để kết luận hợp lệ. Cần phân biệt Cơ quan điều tra với cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, đồng thời xem xét tư cách của người ký, như Điều tra viên hoặc người có thẩm quyền khác, trong từng trường hợp cụ thể. Nếu có căn cứ cho rằng thẩm quyền ban hành không đúng, người được triệu tập nên lưu giữ văn bản và yêu cầu làm rõ trước khi thực hiện bước tiếp theo.

3.2. Triệu tập sai đối tượng hoặc không xác định rõ tư cách tố tụng

Một dấu hiệu cần kiểm tra khi cho rằng giấy triệu tập Công an không đúng quy định là người được yêu cầu không được xác định rõ tư cách tham gia tố tụng hoặc nội dung triệu tập không cho thấy căn cứ, mục đích làm việc. Chẳng hạn, người không liên quan trực tiếp đến vụ việc vẫn bị yêu cầu lên làm việc; họ tên, thông tin cá nhân bị ghi nhầm; hoặc giấy không thể hiện rõ người nhận được triệu tập với tư cách bị can, người làm chứng, bị hại hay người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào hình thức của giấy để kết luận Công an triệu tập sai thủ tục; cần đối chiếu hồ sơ, căn cứ triệu tập và tư cách pháp lý thực tế của người được yêu cầu.

3.3. Giấy triệu tập thiếu hoặc sai thông tin quan trọng

Một giấy triệu tập Công an không đúng quy định cần được kiểm tra kỹ về các thông tin thể hiện trên văn bản. Người nhận nên đối chiếu họ tên, địa chỉ, thời gian, địa điểm, mục đích và nội dung làm việc, đồng thời xác định rõ cơ quan hoặc người có thẩm quyền triệu tập. Nếu thông tin giữa các phần của văn bản không thống nhất, sai tên, sai địa chỉ hoặc không thể hiện rõ lý do triệu tập, cần yêu cầu cơ quan ban hành giải thích và làm rõ trước khi thực hiện các bước tiếp theo. Tuy nhiên, không phải mọi sai sót hình thức đều đương nhiên làm giấy triệu tập trở thành trái pháp luật; cần xem xét đồng thời tư cách tố tụng, căn cứ triệu tập, thẩm quyền và thủ tục áp dụng trong từng trường hợp.

3.4. Cách triệu tập có dấu hiệu không đúng thủ tục

Khi nhận thấy việc triệu tập có dấu hiệu bất thường, cần kiểm tra phương thức liên hệ, cách giao giấy, việc xác nhận đã nhận và thủ tục thay đổi thời gian làm việc. Không nên chỉ dựa vào việc Công an gọi điện hay gửi giấy qua một phương thức nhất định để kết luận ngay là trái pháp luật; trước hết phải xác định người được yêu cầu làm việc với tư cách gì và hoạt động tố tụng đang được thực hiện. Đối với bị can, Điều 182 Bộ luật Tố tụng hình sự quy định riêng về việc triệu tập, gửi giấy triệu tập và nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập. Vì vậy, không thể áp dụng máy móc một quy tắc chung cho mọi trường hợp Công an liên hệ, mời hoặc triệu tập người dân.

3.5. Chỉ nhận một cuộc điện thoại có thể kết luận là “triệu tập trái pháp luật” không?

Chỉ nhận một cuộc điện thoại từ Công an chưa đủ căn cứ để kết luận việc triệu tập là trái pháp luật. Cần xác định rõ cuộc gọi nhằm mời làm việc, xác minh thông tin, yêu cầu cung cấp tài liệu hay thực hiện một hoạt động tố tụng cụ thể. Đồng thời, phải xem xét người liên hệ, tư cách của người được yêu cầu, nội dung, mục đích và căn cứ của việc làm việc. Hình thức liên lạc qua điện thoại không tự động quyết định tính hợp pháp hay trái pháp luật của yêu cầu. Vì vậy, khi nhận cuộc gọi có nội dung bất thường, nên ghi nhận thông tin người liên hệ, cơ quan, thời gian và mục đích làm việc; đồng thời có thể yêu cầu cung cấp hoặc giải thích rõ căn cứ trước khi đưa ra kết luận về tính hợp pháp của việc triệu tập.

✅Phần 4. 5 trường hợp thường gặp khi nghi ngờ Công an triệu tập trái pháp luật

4.1. Giấy triệu tập không nêu rõ lý do

Khi nhận giấy triệu tập Công an nhưng văn bản không thể hiện rõ mục đích hoặc nội dung làm việc, người được triệu tập nên yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải thích và xác định rõ mình tham gia với tư cách nào. Không nên chỉ dựa vào việc giấy không ghi lý do để kết luận ngay là trái pháp luật, bởi tính hợp pháp còn phụ thuộc vào căn cứ, thẩm quyền và thủ tục áp dụng. BLTTHS quy định riêng về việc triệu tập theo từng tư cách tố tụng; do đó cần kiểm tra đúng căn cứ trước khi thực hiện quyền khiếu nại

4.2. Không rõ người ký giấy có thẩm quyền hay không

Khi nhận giấy triệu tập Công an, người được triệu tập cần kiểm tra thông tin về cơ quan ban hành, người ký, chức vụ và tư cách tiến hành tố tụng; không nên chỉ dựa vào tên hoặc chức danh để kết luận giấy triệu tập hợp pháp hay trái pháp luật. Với người ký giấy triệu tập, cần đối chiếu thẩm quyền theo loại hoạt động tố tụng và tư cách của người được triệu tập. Nếu chưa rõ, có thể yêu cầu cơ quan ban hành giải thích hoặc cung cấp căn cứ liên quan trước khi thực hiện quyền khiếu nại.

4.3. Triệu tập nhiều lần nhưng nội dung không rõ ràng

Việc Công an triệu tập nhiều lần không tự thân chứng minh việc triệu tập trái pháp luật. Vấn đề cần kiểm tra là mỗi lần yêu cầu có xác định rõ mục đích, nội dung, tư cách của người được triệu tập và căn cứ thực hiện hay không. Nếu nội dung thay đổi nhưng không được giải thích, người nhận nên lưu giữ các giấy tờ, thông báo trước đó và đề nghị cơ quan có thẩm quyền làm rõ căn cứ của từng lần triệu tập. Cách đánh giá này giúp phân biệt vấn đề tính minh bạch của việc triệu tập với câu hỏi về hậu quả khi vắng mặt.

4.4. Được yêu cầu cung cấp tài liệu nhưng không được giải thích mục đích

Cần phân biệt triệu tập, yêu cầu cung cấp tài liệu, xác minh và lấy lời khai, bởi đây không phải lúc nào cũng là cùng một hoạt động tố tụng. Khi được yêu cầu giao nộp tài liệu nhưng chưa rõ tài liệu phục vụ việc gì, người liên quan có thể đề nghị làm rõ mục đích, vụ việc và tư cách tham gia trước khi cung cấp. Việc thiếu thông tin cần được đánh giá cùng căn cứ, thẩm quyền và hoàn cảnh cụ thể; không nên mặc nhiên kết luận rằng mọi yêu cầu cung cấp tài liệu đều là giấy triệu tập Công an trái pháp luật.

4.5. Người chưa thành niên được yêu cầu lên Công an

Khi người chưa thành niên được Công an yêu cầu làm việc, cần xác định rõ mục đích, tư cách tham gia và các quyền tố tụng dành riêng cho người dưới 18 tuổi. Không nên áp dụng máy móc quy định đối với người trưởng thành hoặc chỉ dựa vào cách gọi “mời” hay “triệu tập” để kết luận tính hợp pháp. Đồng thời, cần lưu ý vai trò của cha mẹ, người đại diện và các chủ thể bảo vệ quyền của người chưa thành niên theo từng trường hợp. Nếu người được Công an yêu cầu làm việc là người chưa thành niên, cách xử lý cần đặt trong bối cảnh riêng về quyền của người dưới 18 tuổi và vai trò của người đại diện. Xem [con bị mời lên Công an phải làm gì] để tránh áp dụng máy móc quy định dành cho người trưởng thành.

✅Phần 5. Công an triệu tập không đúng quy định phải làm gì?

5.1. Bước 1: Giữ lại bản gốc và chụp toàn bộ giấy triệu tập

Khi nhận thấy giấy triệu tập Công an không đúng quy định, trước hết không nên tự ý sửa, làm mất hoặc chỉ lưu một phần giấy tờ. Hãy giữ nguyên bản gốc và chụp/scan đầy đủ để đối chiếu về sau. Đây là nguồn tài liệu quan trọng khi xác định giấy triệu tập Công an sai thẩm quyền, sai nội dung hoặc có vấn đề về thủ tục. Người được triệu tập nên lưu cả tài liệu đi kèm, thông tin giao nhận và thời điểm thực tế nhận giấy.

Checklist cần lưu giữ:

• Mặt trước của giấy triệu tập.
• Mặt sau hoặc phần có ghi chú.
• Phong bì và dấu bưu chính nếu được gửi qua bưu điện.
• Tài liệu, phụ lục hoặc giấy tờ được giao kèm.
• Ngày, giờ thực tế nhận giấy.
• Họ tên, chức vụ hoặc thông tin của người giao giấy.
• Tin nhắn, cuộc gọi hoặc thông báo liên quan đến việc triệu tập.

Lưu ý: Việc bảo toàn bản gốc giúp xác định chính xác nội dung văn bản tại thời điểm được giao, tránh tình trạng chỉ dựa vào trí nhớ hoặc ảnh chụp thiếu thông tin khi cần yêu cầu giải thích, phản ánh hoặc khiếu nại giấy triệu tập của Công an.

5.2. Bước 2: Xác định tư cách và mục đích triệu tập

Trước khi phản hồi, cần xác định rõ mình được Công an triệu tập với tư cách gì và văn bản nhằm phục vụ hoạt động nào. Không nên mặc nhiên cho rằng mọi yêu cầu lên làm việc đều là triệu tập tố tụng. Hãy kiểm tra người ban hành, căn cứ, mục đích và nội dung để đánh giá công an triệu tập sai thủ tục hay chỉ là yêu cầu làm việc, xác minh thông thường. Tư cách tố tụng khác nhau sẽ kéo theo quyền, nghĩa vụ và cách xử lý khác nhau.

Checklist cần kiểm tra:

Tôi được gọi với tư cách gì?
Mục đích triệu tập để làm gì?
Văn bản nào làm căn cứ?
Ai là người/cơ quan ban hành?
Nội dung có liên quan trực tiếp đến tôi không?

Chú ý: Việc xác định đúng tư cách là bước nền tảng để tránh áp dụng nhầm quy định. Chẳng hạn, quy định về triệu tập bị can, người làm chứng hoặc chủ thể tham gia tố tụng khác không hoàn toàn giống nhau. Nếu chưa rõ tư cách, nên yêu cầu cơ quan triệu tập giải thích trước khi đánh giá văn bản có hợp pháp hay không.

5.3. Bước 3: Kiểm tra thẩm quyền, căn cứ và thủ tục

Trước khi kết luận công an triệu tập sai thủ tục, cần kiểm tra theo 3 tầng: thẩm quyền → căn cứ pháp lý → thủ tục thực hiện. Đồng thời phải xác định rõ tư cách của người được triệu tập và mục đích làm việc, bởi quy định về triệu tập không giống nhau đối với bị can, người làm chứng và các chủ thể tố tụng khác. Chỉ khi có đủ căn cứ mới nên đánh giá việc triệu tập là không đúng quy định.

Thực tiễn: Không nên chỉ nhìn vào tên gọi “giấy triệu tập” để kết luận văn bản hợp pháp hay trái pháp luật. Phải đối chiếu người thực hiện – căn cứ pháp lý – tư cách tố tụng – nội dung – thủ tục. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xác định có đủ căn cứ thực hiện quyền khiếu nại đối với quyết định hoặc hành vi tố tụng hay không.

5.4. Bước 4: Yêu cầu Công an giải thích hoặc làm rõ bằng văn bản

Khi nhận thấy công an triệu tập không đúng quy định phải làm gì, người được triệu tập nên ưu tiên xác minh trước khi khiếu nại hoặc đối đầu trực tiếp. Có thể yêu cầu cơ quan/người triệu tập làm rõ tư cách tố tụng, mục đích, căn cứ, người có thẩm quyền thực hiện và những nội dung chưa rõ trong giấy triệu tập. Nên thực hiện bằng hình thức có thể lưu lại để làm căn cứ đối chiếu khi cần thiết. Việc sửa đổi BLTTHS năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, vì vậy nội dung bài cần đối chiếu văn bản hiện hành tại thời điểm áp dụng.

5.5. Bước 5: Lập văn bản phản ánh hoặc khiếu nại khi có căn cứ

Nếu sau khi xác minh có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi tố tụng là trái pháp luật và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp, người liên quan có thể khiếu nại giấy triệu tập của Công an theo cơ chế khiếu nại tố tụng hình sự. Cần phân biệt rõ: phản ánh/yêu cầu giải thích nhằm làm rõ thông tin; khiếu nại nhằm yêu cầu xem xét quyết định, hành vi tố tụng bị cho là trái pháp luật; còn tố cáo hướng đến việc báo cho cơ quan có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật của người có thẩm quyền.

Lưu ý pháp lý: Không nên hiểu theo hướng “cứ thấy giấy triệu tập bất hợp lý là được khiếu nại”. Khi bị triệu tập không đúng cần xác định đúng đối tượng khiếu nại, chủ thể thực hiện hành vi và quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trước khi hướng dẫn thủ tục. Đồng thời, vận dụng BLTTHS hiện hành bởi Luật số 99/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung Bộ luật Tố tụng hình sự và có hiệu lực từ ngày 01/07/2025

Điều 469. Người có quyền khiếu nại

1. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

2. Đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật, bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, cáo trạng hoặc quyết định truy tố, quyết định áp dụng thủ tục rút gọn, quyết định của Hội đồng xét xử sơ thẩm, Hội đồng xét xử phúc thẩm, Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm, Hội đồng xét giảm thời hạn hoặc miễn chấp hành hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện nếu có khiếu nại, kháng cáo, kháng nghị thì giải quyết theo quy định tại các chương XXI, XXII, XXIV, XXV, XXVI và XXXI của Bộ luật này.

5.6. Bước 6: Cân nhắc luật sư nếu có rủi ro hình sự hoặc tranh chấp về quyền

Không phải mọi trường hợp nhận giấy triệu tập đều cần luật sư. Tuy nhiên, nên cân nhắc tư vấn pháp lý khi vụ việc đã có quyết định khởi tố, người được làm việc có tư cách bị can, nội dung liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hình sự hoặc phát sinh tranh chấp về quyết định, hành vi tố tụng. Đặc biệt, nếu việc triệu tập có dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, luật sư có thể giúp kiểm tra hồ sơ, xác định vấn đề pháp lý và lựa chọn cách xử lý phù hợp.

✅Phần 6. Khiếu nại giấy triệu tập của Công an thực hiện thế nào?

6.1. Khi nào có quyền khiếu nại?

Người bị ảnh hưởng có thể thực hiện quyền khiếu nại giấy triệu tập của Công an khi xác định quyết định hoặc hành vi tố tụng liên quan có dấu hiệu trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, khiếu nại trong tố tụng hình sự hướng đến việc xem xét lại quyết định, hành vi tố tụng mà người khiếu nại cho rằng không đúng quy định pháp luật. Vì vậy, trước khi khiếu nại cần làm rõ văn bản đang nhận là giấy triệu tập trong tố tụng hay chỉ là yêu cầu, giấy mời làm việc; đồng thời xác định người ban hành, căn cứ, đối tượng và thủ tục thực hiện. Không phải mọi giấy triệu tập đều mặc nhiên là đối tượng khiếu nại theo cùng một thủ tục.

6.2. Khiếu nại quyết định và khiếu nại hành vi khác nhau thế nào?

Trong tố tụng hình sự, cần phân biệt khiếu nại quyết định với khiếu nại hành vi vì đối tượng bị khiếu nại và cách xác định vi phạm không giống nhau. Nếu vấn đề nằm ở một văn bản hoặc quyết định tố tụng, người có quyền có thể khiếu nại chính quyết định đó. Nếu vấn đề phát sinh từ cách cơ quan hoặc người có thẩm quyền thực hiện hoạt động tố tụng, đối tượng khiếu nại là hành vi tố tụng. Bộ Tư pháp xác định khiếu nại tố tụng hình sự là việc đề nghị xem xét lại quyết định, hành vi tố tụng hoặc quyết định giải quyết khiếu nại khi có căn cứ cho rằng trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp.

Không phải cứ có sai sót trong quá trình làm việc đều mặc nhiên là “khiếu nại giấy triệu tập”; trước hết phải xác định chính xác quyết định hay hành vi tố tụng đang bị phản đối.

6.3. Công an triệu tập trái pháp luật khiếu nại ở đâu?

Khi công an triệu tập trái pháp luật khiếu nại ở đâu, trước hết phải xác định người ban hành quyết định hoặc thực hiện hành vi tố tụng để xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Theo khoản 1 Điều 475 Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành, khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra được Thủ trưởng Cơ quan điều tra xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày; nếu không đồng ý với kết quả, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 03 ngày kể từ khi nhận quyết định giải quyết. Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp giải quyết trong thời hạn 07 ngày.

Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp đều khiếu nại lên Công an cấp tỉnh. Thẩm quyền còn phụ thuộc vào người thực hiện quyết định, hành vi bị khiếu nại và loại hoạt động tố tụng cụ thể.

6.4. Thời hạn khiếu nại và giải quyết khiếu nại

Theo Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH năm 2025 về Bộ luật Tố tụng hình sự, thời hiệu khiếu nại là 15 ngày kể từ ngày người khiếu nại nhận được hoặc biết được quyết định, hành vi tố tụng mà mình cho rằng vi phạm pháp luật. Trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, khoảng thời gian này không tính vào thời hiệu. Thời hạn giải quyết phụ thuộc vào chủ thể có quyết định, hành vi bị khiếu nại; đối với quyết định, hành vi của Điều tra viên, Cán bộ điều tra hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Thủ trưởng Cơ quan điều tra giải quyết trong 07 ngày. Nếu không đồng ý, người khiếu nại có 03 ngày để khiếu nại tiếp theo quy định.

Lưu ý: Không nên ghi chung rằng mọi khiếu nại đều được giải quyết trong 07 ngày. Điều 475 quy định thời hạn khác nhau tùy chủ thể bị khiếu nại và cấp giải quyết; một số trường hợp đặc biệt còn có thời hạn riêng.

Căn cứ pháp lý nên dẫn: Điều 471 và Điều 475 BLTTHS tại Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025

Điều 475. Thẩm quyền và thời hạn giải quyết khiếu nại đối với Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Phó Thủ trưởng và Thủ trưởng Cơ quan điều tra, người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

1.[223] Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra trừ khiếu nại về việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam do Thủ trưởng Cơ quan điều tra xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của Thủ trưởng Cơ quan điều tra thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của Thủ trưởng Cơ quan điều tra và các quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra đã được Viện kiểm sát phê chuẩn do Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là quyết định có hiệu lực pháp luật.

2. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của cấp phó, cán bộ điều tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trừ việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ do cấp trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra xem xét, giải quyết trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của cấp trưởng thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của cấp trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra do Viện trưởng Viện kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra xem xét, giải quyết. Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát phải xem xét, giải quyết. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện kiểm sát là quyết định có hiệu lực pháp luật.

6.5. Khiếu nại không có nghĩa là mặc nhiên được bỏ qua mọi yêu cầu tố tụng

Việc cho rằng quyết định hoặc hành vi triệu tập có dấu hiệu trái pháp luật không đồng nghĩa người được triệu tập đương nhiên có quyền bỏ qua mọi yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng. Quyền khiếu nại và nghĩa vụ có mặt là hai vấn đề cần được xem xét riêng, dựa trên tư cách tố tụng, căn cứ triệu tập và quy định áp dụng trong từng trường hợp. Vì vậy, trước khi quyết định không thực hiện một yêu cầu tố tụng, cần kiểm tra chính xác quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý có thể phát sinh.

Để hiểu riêng khi nào có nghĩa vụ có mặt và việc không đến có thể dẫn đến hậu quả gì, xem thêm bài [Công an triệu tập không đến có được không?].

✅Phần 7. Hồ sơ khiếu nại cần chuẩn bị những gì?

7.1. Giấy tờ và chứng cứ nên lưu giữ

Khi cho rằng việc triệu tập có dấu hiệu trái pháp luật, người khiếu nại nên bảo quản đầy đủ tài liệu thể hiện việc triệu tập và quá trình làm việc, thay vì chỉ trình bày bằng lời nói. Nên lưu bản giấy hoặc bản sao rõ nét của giấy triệu tập, giấy mời, tin nhắn, lịch sử liên hệ, biên bản làm việc, tài liệu giao nhận và các giấy tờ chứng minh quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Việc lưu giữ theo trình tự thời gian giúp cơ quan có thẩm quyền dễ xác định sự việc và phạm vi khiếu nại.

Checklist thực tiễn:

• Giấy triệu tập;
• Giấy mời;
• Tin nhắn, email hoặc nội dung liên hệ liên quan;
• Lịch sử cuộc gọi khi có giá trị chứng minh;
• Biên bản làm việc;
• Tài liệu chứng minh việc giao, nhận;
• Giấy tờ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng;
• Tài liệu khác liên quan trực tiếp đến quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại.

7.2. Nội dung đơn khiếu nại nên thể hiện gì?

Đơn khiếu nại nên trình bày ngắn gọn, xác định đúng đối tượng và yêu cầu, tránh đưa quá nhiều tình tiết không liên quan. Về cơ bản, người khiếu nại cần ghi rõ: người khiếu nại; người hoặc cơ quan bị khiếu nại; quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại; lý do cho rằng có vi phạm; căn cứ pháp lý hoặc tình tiết làm cơ sở; yêu cầu giải quyết; danh mục tài liệu gửi kèm. Hồ sơ nên đánh số phụ lục để cơ quan tiếp nhận dễ đối chiếu. Không cần biến phần này thành một mẫu đơn hoàn chỉnh nếu website đã có bài riêng về mẫu đơn khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng.

7.3. Có nên ghi âm, ghi hình hoặc lập vi bằng?

Việc ghi âm, ghi hình hoặc lập vi bằng không nên được xem là điều kiện bắt buộc để thực hiện quyền khiếu nại. Người dân cần ưu tiên lưu giữ các tài liệu được cung cấp hợp pháp, giấy tờ giao nhận, biên bản và thông tin thể hiện quá trình làm việc. Nếu sử dụng hình ảnh, âm thanh hoặc vi bằng để chứng minh sự việc, cần bảo đảm cách thu thập và sử dụng không vi phạm quy định pháp luật và không làm ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng hoặc quyền của người khác.

✅Phần 8. Khi nào nên nhờ luật sư?

8.1. Không phải mọi trường hợp triệu tập đều cần luật sư

Không phải mọi trường hợp được Công an mời hoặc triệu tập đều bắt buộc phải có luật sư. Với vụ việc đơn giản, người được yêu cầu làm việc có thể tự tìm hiểu nội dung, xác định tư cách và chuẩn bị tài liệu cần thiết. Tuy nhiên, khi vụ việc có dấu hiệu hình sự hoặc liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ tố tụng, việc được luật sư tư vấn trước có thể giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi đúng quy định.

8.2. 05 tình huống nên được tư vấn trước khi làm việc

Nên cân nhắc trao đổi với luật sư trước khi làm việc nếu thuộc một trong 5 trường hợp: (1) đã có quyết định khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can; (2) được xác định với tư cách bị can; (3) vụ việc có dấu hiệu liên quan đến trách nhiệm hình sự; (4) giấy triệu tập có dấu hiệu bất thường về thẩm quyền, nội dung hoặc thủ tục; (5) đã thực hiện khiếu nại nhưng quyền, lợi ích hợp pháp vẫn tiếp tục bị ảnh hưởng. Khi đó, luật sư có thể hỗ trợ xác định tư cách tố tụng, đánh giá căn cứ triệu tập và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Nếu việc triệu tập liên quan trực tiếp đến trách nhiệm hình sự hoặc đã phát sinh tranh chấp về quyết định, hành vi tố tụng, việc trao đổi với luật sư hình sự trước buổi làm việc có thể giúp xác định tư cách tố tụng, quyền và hướng xử lý phù hợp.

✅Phần 9. Câu hỏi thường gặp

❓ Giấy triệu tập Công an không đúng quy định có phải là giấy triệu tập trái pháp luật không?

Không mặc nhiên. Một giấy triệu tập có thông tin thiếu, chưa rõ hoặc có điểm bất thường chưa đủ để kết luận trái pháp luật. Cần xác định bản chất văn bản, tư cách của người được triệu tập, người có thẩm quyền ban hành, căn cứ và trình tự thực hiện. Chỉ khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp thì mới đặt vấn đề khiếu nại theo quy định.

❓ Giấy triệu tập Công an sai thẩm quyền xử lý thế nào?

Trước hết, nên kiểm tra người ký, cơ quan ban hành, tư cách tố tụng của người được triệu tập và căn cứ pháp lý của việc triệu tập. Không nên tự ý kết luận hoặc bỏ qua yêu cầu chỉ dựa trên nghi ngờ. Có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải thích, làm rõ; nếu xác định quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp thì xem xét thực hiện quyền khiếu nại.

❓ Có được khiếu nại giấy triệu tập của Công an không?

Có thể, nhưng cần xác định đây là quyết định hoặc hành vi tố tụng thuộc phạm vi khiếu nại và người khiếu nại có căn cứ cho rằng nội dung đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Vì vậy, không phải mọi giấy mời hoặc mọi yêu cầu làm việc đều mặc nhiên được xử lý theo cùng một thủ tục khiếu nại tố tụng hình sự.

❓ Công an triệu tập trái pháp luật khiếu nại ở đâu?

Cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phụ thuộc vào người ra quyết định hoặc thực hiện hành vi tố tụng bị khiếu nại. Vì vậy, cần xác định chính xác chủ thể, chức danh và hành vi bị khiếu nại trước khi lựa chọn nơi nộp đơn. Trong tố tụng hình sự, pháp luật quy định thẩm quyền giải quyết khác nhau đối với từng chủ thể tiến hành tố tụng; trường hợp không đồng ý với kết quả giải quyết lần đầu có thể phát sinh quyền khiếu nại tiếp theo theo quy định.

❓ Khiếu nại việc triệu tập có đồng nghĩa với không phải đến Công an không?

Không. Quyền khiếu nại đối với quyết định hoặc hành vi tố tụng là một vấn đề; nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập và hậu quả của việc vắng mặt là vấn đề khác. Cách xử lý phải căn cứ vào tư cách tố tụng và quy định áp dụng cho từng trường hợp. Do đó, người nhận giấy triệu tập không nên mặc nhiên cho rằng việc nộp khiếu nại đồng nghĩa với được tự động bỏ qua yêu cầu có mặt.

✅Phần 10. Kết luận

Khi cho rằng Công an triệu tập trái pháp luật, người dân không nên chỉ dựa vào hình thức của giấy triệu tập để tự kết luận việc triệu tập là hợp pháp hay trái pháp luật. Cần xác minh tư cách của người được triệu tập, cơ quan và người có thẩm quyền, căn cứ pháp lý, mục đích cũng như trình tự, thủ tục được áp dụng. Đây là những yếu tố quan trọng để đánh giá quyết định hoặc hành vi tố tụng có ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình hay không.

Tiếp theo, cần ghi nhận đầy đủ giấy triệu tập, thông báo, nội dung làm việc, thời điểm nhận và các tài liệu liên quan. Khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật, người có quyền có thể thực hiện khiếu nại đúng cơ quan, đúng thẩm quyền và đúng trình tự theo Bộ luật Tố tụng hình sự.

Đặc biệt, khiếu nại việc triệu tập không đồng nghĩa với việc đương nhiên được bỏ qua yêu cầu có mặt. Nghĩa vụ có mặt và hậu quả của việc vắng mặt phải được xem xét độc lập theo tư cách tố tụng và quy định pháp luật áp dụng trong từng trường hợp.

“Nếu chưa xác định được việc triệu tập có đúng thẩm quyền, căn cứ và thủ tục hay không, hãy kiểm tra hồ sơ trước khi lựa chọn cách xử lý. Trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích trong vụ án hình sự, nên được luật sư rà soát cụ thể.”

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|