Cha không nhận con có xét nghiệm ADN được không? Cách xác định quan hệ cha con

Khi cha không nhận con, người mẹ hoặc người con vẫn có quyền yêu cầu xác định quan hệ cha con theo quy định của pháp luật. Xét nghiệm ADN là chứng cứ có giá trị cao nhưng không phải là căn cứ duy nhất. Trong trường hợp người cha không hợp tác, Tòa án có thể xem xét tổng hợp các chứng cứ khác để giải quyết vụ việc theo đúng quy định.

Cha không nhận con là trường hợp người đàn ông phủ nhận hoặc không thừa nhận quan hệ huyết thống với người con. Khi phát sinh tranh chấp, việc xác định quan hệ cha con được thực hiện theo trình tự pháp luật, trong đó xét nghiệm ADN là một trong những phương thức chứng minh quan trọng.

✅Phần 1: Mở đầu

Cha không nhận con có phải cứ làm xét nghiệm ADN là giải quyết được mọi việc? Thực tế, đây là một trong những tình huống pháp lý phức tạp và nhạy cảm nhất liên quan đến quan hệ cha, mẹ, con. Nhiều người cho rằng chỉ cần có kết quả xét nghiệm ADN là đủ để buộc người cha phải thừa nhận con. Tuy nhiên, trên thực tế, việc xác định quan hệ cha con còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng kết quả xét nghiệm, quy trình thu thập mẫu, các chứng cứ liên quan và cách cơ quan có thẩm quyền đánh giá trong từng vụ việc cụ thể.

Đặc biệt, khi người cha không hợp tác, từ chối xét nghiệm ADN hoặc phủ nhận quan hệ huyết thống, người mẹ và người con vẫn có những quyền pháp lý để yêu cầu xác định cha cho con theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, lựa chọn phương án nào, chuẩn bị chứng cứ ra sao và thực hiện thủ tục như thế nào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người con.

Trong bài viết này, Luật Dũng Trịnh sẽ phân tích dưới góc độ pháp lý những quy định hiện hành về việc cha không nhận con có xét nghiệm ADN được không, các phương thức xác định quan hệ cha con khi phát sinh tranh chấp, giá trị của kết quả xét nghiệm ADN trong quá trình giải quyết vụ việc, đồng thời hướng dẫn các bước cần thực hiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người con theo đúng quy định pháp luật.

• Cha không nhận con không đồng nghĩa với việc người mẹ hoặc người con mất quyền yêu cầu xác định cha cho con.
• Xét nghiệm ADN là chứng cứ có độ tin cậy cao để chứng minh quan hệ huyết thống, nhưng không phải là chứng cứ duy nhất.
• Nếu người cha không hợp tác xét nghiệm ADN, Tòa án có thể đánh giá cùng các chứng cứ khác như tài liệu, tin nhắn, hình ảnh, lời khai hoặc kết quả xác minh.
• Người có quyền yêu cầu gồm người con, người mẹ, người cha hoặc người giám hộ theo quy định của pháp luật.
• Trường hợp không thể tự thỏa thuận, người yêu cầu có thể khởi kiện xác định cha cho con tại Tòa án có thẩm quyền.
• Sau khi quan hệ cha con được xác định hợp pháp, các quyền và nghĩa vụ về khai sinh, cấp dưỡng, chăm sóc, nuôi dưỡng và thừa kế sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật.

✅Phần 2.Cha không nhận con có xét nghiệm ADN được không?

Có, nhưng việc thực hiện xét nghiệm ADN phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Nếu là xét nghiệm ADN dân sự và có mẫu sinh phẩm hợp pháp, việc xét nghiệm có thể được thực hiện để tham khảo hoặc hỗ trợ giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, nếu mục đích là sử dụng kết quả trong thủ tục hành chính hoặc quá trình tố tụng tại Tòa án, việc lấy mẫu, xác minh danh tính và quy trình thực hiện phải tuân thủ các quy định pháp luật. Trường hợp người cha không hợp tác, Tòa án có thể xem xét toàn bộ chứng cứ của vụ việc và quyết định việc trưng cầu giám định hoặc đánh giá hậu quả pháp lý từ việc từ chối cung cấp chứng cứ theo quy định.

2.1 Có bắt buộc người cha đồng ý mới được xét nghiệm ADN?

Việc người cha có bắt buộc phải đồng ý xét nghiệm ADN hay không phụ thuộc vào mục đích sử dụng kết quả xét nghiệm, không thể áp dụng chung cho mọi trường hợp.

Đối với xét nghiệm ADN dân sự, các bên có thể chủ động thực hiện khi có đủ mẫu sinh phẩm hợp pháp để xác định quan hệ huyết thống. Kết quả thường được sử dụng để tham khảo, giải đáp nghi ngờ hoặc làm cơ sở ban đầu trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Nếu mục đích là thực hiện thủ tục hành chính như đăng ký nhận cha, mẹ, con hoặc bổ sung thông tin hộ tịch, việc xét nghiệm phải đáp ứng yêu cầu về xác minh danh tính, quy trình lấy mẫu và hồ sơ theo quy định của cơ quan có thẩm quyền. Trong nhiều trường hợp, sự phối hợp của các bên sẽ giúp thủ tục được thực hiện thuận lợi hơn.

Đối với vụ án đang được Tòa án giải quyết, khi phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con, Tòa án có thể xem xét việc trưng cầu giám định ADN hoặc đánh giá các chứng cứ khác theo quy định của pháp luật. Việc một bên không hợp tác hoặc từ chối tham gia giám định không đồng nghĩa với việc đương nhiên mất quyền hoặc đương nhiên bị xác định là cha, nhưng đây có thể là một trong những yếu tố được Tòa án cân nhắc khi đánh giá toàn bộ chứng cứ của vụ án.

Xem thêm: Để hiểu rõ khi nào kết quả xét nghiệm được cơ quan nhà nước hoặc Tòa án chấp nhận, bạn có thể tham khảo bài viết về giá trị pháp lý của kết quả xét nghiệm ADN.

2.2. Khi người cha từ chối xét nghiệm ADN thì phải làm gì?

Việc người cha không hợp tác, từ chối lấy mẫu ADN, không đến làm việc theo giấy mời hoặc không ký các hồ sơ liên quan là tình huống khá phổ biến trong các vụ việc tranh chấp xác định cha, mẹ, con. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người mẹ hoặc người con mất quyền yêu cầu xác định quan hệ cha con.

Trong thực tiễn, trước hết người có yêu cầu nên thu thập và lưu giữ đầy đủ các tài liệu, chứng cứ thể hiện mối quan hệ giữa các bên như tin nhắn, email, hình ảnh, video, giấy tờ chuyển tiền, giấy tờ chăm sóc con, lời khai của người làm chứng hoặc các tài liệu khác có liên quan. Đây đều có thể trở thành nguồn chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét cùng với các tài liệu khác trong hồ sơ vụ việc.

Nếu các bên không thể tự thỏa thuận, người mẹ hoặc người con có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha cho con theo quy định của pháp luật. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án sẽ đánh giá toàn diện các chứng cứ đã được cung cấp và, khi thấy cần thiết, có thể xem xét việc trưng cầu giám định ADN hoặc áp dụng các biện pháp tố tụng khác theo quy định. Việc một bên cố tình không hợp tác sẽ được Tòa án cân nhắc trong quá trình đánh giá chứng cứ, nhưng không có quy định nào mặc nhiên coi việc từ chối xét nghiệm ADN là sự thừa nhận hoặc phủ nhận quan hệ cha con.

Lưu ý: Xét nghiệm ADN là chứng cứ khoa học có giá trị cao, nhưng không phải là con đường duy nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người con. Trong nhiều trường hợp, việc kết hợp kết quả giám định (nếu có) với các chứng cứ khác và thực hiện đúng trình tự tố tụng sẽ giúp tăng khả năng chứng minh quan hệ cha, mẹ, con trước cơ quan có thẩm quyền.

Xem thêm: Nếu vụ việc cần giải quyết bằng con đường tố tụng, bạn nên tìm hiểu thủ tục xác định cha mẹ cho con để chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và phương án chứng minh phù hợp.

✅Phần 3. Người mẹ có quyền yêu cầu xác định cha cho con trong những trường hợp nào?

3.1. Căn cứ pháp luật về quyền xác định cha cho con

Việc yêu cầu xác định cha cho con không chỉ nhằm làm rõ quan hệ huyết thống mà còn là cơ sở để bảo vệ các quyền nhân thân và quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam. Khi người cha không tự nguyện thừa nhận con hoặc phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con, người mẹ hoặc người con có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xác định quan hệ cha con theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Trẻ em năm 2016.

Về nguyên tắc, mỗi cá nhân đều có quyền được xác định cha, mẹ của mình, đồng thời trẻ em có quyền được nhận cha, mẹ và được bảo đảm các quyền về họ, quốc tịch, cấp dưỡng, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cũng như các quyền về thừa kế theo quy định của pháp luật. Vì vậy, việc người cha không thừa nhận con không làm mất đi quyền yêu cầu xác định quan hệ cha con của người mẹ hoặc người con.

Trên thực tế, để được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận yêu cầu, người yêu cầu cần cung cấp căn cứ và chứng cứ phù hợp. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc người cha không hợp tác, kết quả xét nghiệm ADN chỉ là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng, bên cạnh các tài liệu, lời khai và chứng cứ khác mà Tòa án sẽ xem xét, đánh giá theo từng vụ việc cụ thể.

Trước khi thực hiện yêu cầu xác định cha cho con, bạn nên tìm hiểu giá trị pháp lý của kết quả xét nghiệm ADN ể lựa chọn đúng loại xét nghiệm phù hợp với mục đích sử dụng trong hồ sơ hoặc quá trình giải quyết tranh chấp.

3.2. Những trường hợp thường phát sinh tranh chấp

Trên thực tế, tranh chấp xác định cha cho con thường phát sinh khi một trong các bên không thừa nhận hoặc không hợp tác trong việc xác lập quan hệ huyết thống. Mỗi trường hợp sẽ có đặc điểm riêng về chứng cứ, trình tự giải quyết và mức độ phức tạp, do đó không thể áp dụng một cách xử lý chung cho mọi vụ việc.

Một trong những trường hợp phổ biến nhất là người cha phủ nhận quan hệ cha con, dù người mẹ khẳng định giữa hai bên có quan hệ tình cảm hoặc có căn cứ cho rằng đứa trẻ là con chung. Khi đó, nếu không đạt được sự thỏa thuận, việc xác định quan hệ cha con có thể phải thông qua cơ quan có thẩm quyền và quá trình thu thập chứng cứ theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, nhiều vụ việc xảy ra khi người cha bỏ đi, cắt đứt liên lạc hoặc cố tình né tránh trách nhiệm, khiến người mẹ không thể thực hiện thủ tục nhận cha cho con theo con đường hành chính. Đây cũng là trường hợp thường phát sinh yêu cầu giải quyết tại Tòa án.

Một tình huống khác khá phổ biến là cha mẹ không đăng ký kết hôn nhưng có con chung. Việc không có quan hệ hôn nhân hợp pháp không đồng nghĩa với việc đứa trẻ mất quyền được xác định cha. Tuy nhiên, nếu người cha không tự nguyện thừa nhận con thì người mẹ cần thực hiện đúng trình tự pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ.

Bên cạnh đó, tranh chấp cũng thường xuất hiện khi người cha có quan hệ với người thứ ba, hoặc đã kết hôn với người khác và không muốn công khai hoặc thừa nhận quan hệ cha con. Những vụ việc này thường liên quan đồng thời đến quyền nhân thân, nghĩa vụ cấp dưỡng và các quyền tài sản của người con, nên việc thu thập chứng cứ cần được thực hiện cẩn trọng, khách quan và đúng quy định.

Từ thực tiễn giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình, nhiều trường hợp ban đầu chỉ là mâu thuẫn về việc thừa nhận con, nhưng do chậm thu thập chứng cứ hoặc lựa chọn sai phương thức giải quyết nên thời gian xử lý kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền được khai sinh, cấp dưỡng và các quyền dân sự khác của trẻ. Vì vậy, ngay khi phát sinh tranh chấp, người yêu cầu nên chuẩn bị đầy đủ tài liệu và lựa chọn đúng thủ tục để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, bạn nên tham khảo bài viết Không đăng ký kết hôn nhưng có con chung phải làm thế nào? để hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và các thủ tục pháp lý liên quan đến việc xác định cha cho con.

✅Phần 4. Nếu cha không hợp tác thì có thể xác định quan hệ cha con bằng cách nào?

4.1 Thu thập các chứng cứ khác ngoài ADN

Trong thực tế, người cha không hợp tác xét nghiệm ADN không đồng nghĩa với việc người mẹ hoặc người con mất quyền yêu cầu xác định cha cho con. Theo quy định về tố tụng dân sự, Tòa án sẽ xem xét, đánh giá toàn diện các chứng cứ hợp pháp do các bên cung cấp để làm rõ quan hệ huyết thống. Vì vậy, ngoài kết quả giám định ADN, việc chủ động thu thập và lưu giữ các tài liệu liên quan có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Một số nguồn chứng cứ thường được sử dụng gồm:

• Tin nhắn, email, nhật ký trò chuyện thể hiện việc người cha thừa nhận mối quan hệ tình cảm, việc mang thai hoặc con chung.
• Hình ảnh, video ghi nhận quá trình hai bên chung sống, chăm sóc con hoặc tham gia các sự kiện gia đình.
• Giấy chuyển tiền, sao kê ngân hàng, biên nhận chứng minh người cha từng hỗ trợ chi phí sinh hoạt, khám thai, sinh con hoặc nuôi dưỡng trẻ.
• Lời khai của người làm chứng như người thân, hàng xóm, bạn bè hoặc đồng nghiệp biết rõ quá trình chung sống và mối quan hệ giữa các bên.
• Các tài liệu, giấy tờ khác như giấy khám thai, hồ sơ bệnh viện, thư từ hoặc tài liệu có liên quan đến việc xác lập quan hệ cha con.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không có một loại chứng cứ nào mặc nhiên quyết định kết quả vụ việc. Trong từng trường hợp cụ thể, Tòa án sẽ đánh giá giá trị chứng minh của từng tài liệu cũng như sự thống nhất giữa các chứng cứ để đưa ra phán quyết. Do đó, người yêu cầu nên thu thập chứng cứ một cách hợp pháp, đầy đủ và bảo quản nguyên trạng nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Kinh nghiệm xử lý hồ sơ: Trong quá trình hỗ trợ khách hàng, chúng tôi nhận thấy nhiều trường hợp chỉ tập trung tìm cách lấy mẫu ADN mà bỏ qua việc lưu giữ các chứng cứ điện tử. Thực tế, tin nhắn trên các ứng dụng, lịch sử chuyển khoản hoặc hình ảnh chụp trong thời gian mang thai nếu được thu thập đúng cách và còn nguyên vẹn có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng để Tòa án xem xét, đặc biệt khi người cha cố tình né tránh việc giám định.

Tình huống thực tế (đã ẩn danh): Chị A. (TP. Hà Nội) khởi kiện yêu cầu xác định cha cho con nhưng người cha nhiều lần từ chối xét nghiệm ADN và không hợp tác trong quá trình giải quyết vụ án. Ngoài giấy khai sinh của trẻ, chị A. đã cung cấp các tin nhắn thể hiện người cha từng thừa nhận việc mang thai, sao kê chuyển khoản chi phí khám thai và nhiều hình ảnh hai bên cùng chăm sóc em bé sau khi sinh. Trên cơ sở tổng hợp các chứng cứ này cùng các tài liệu được thu thập trong quá trình tố tụng, Tòa án tiếp tục thực hiện các bước xác minh theo quy định để giải quyết vụ việc. Tình huống trên cho thấy, việc chuẩn bị đầy đủ và hợp pháp nhiều nguồn chứng cứ ngay từ đầu sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích của người con tốt hơn, ngay cả khi kết quả giám định ADN chưa thể thực hiện ngay hoặc người cha không hợp tác.

Xem thêm: Nếu cần biết khi nào kết quả giám định được cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án chấp nhận, bạn có thể tham khảo bài viết giá trị pháp lý của kết quả xét nghiệm ADN để biết thêm chi tiết.

4.2. Tòa án có quyền yêu cầu giám định ADN không?

Khi phát sinh tranh chấp xác định cha cho con, kết quả xét nghiệm ADN thường là một trong những chứng cứ có giá trị chứng minh cao về quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, nếu người cha không hợp tác xét nghiệm ADN, Tòa án không mặc nhiên bác bỏ yêu cầu của người mẹ hoặc người con. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án có quyền yêu cầu các bên giao nộp chứng cứ, giải trình về các tình tiết liên quan và, khi cần thiết theo quy định của pháp luật tố tụng, có thể trưng cầu giám định hoặc tạo điều kiện để việc giám định ADN được thực hiện nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ việc.

Cần lưu ý rằng, trưng cầu giám định ADN không đồng nghĩa với việc một bên sẽ bị cưỡng chế phải cung cấp mẫu sinh phẩm trong mọi trường hợp. Nếu một bên từ chối hoặc không hợp tác, Tòa án sẽ xem xét nguyên nhân của việc từ chối cùng toàn bộ tài liệu, chứng cứ đã được thu thập để đánh giá vụ án một cách khách quan, toàn diện.

Về hậu quả pháp lý, việc không hợp tác xét nghiệm ADN không tự động được hiểu là thừa nhận hoặc phủ nhận quan hệ cha con. Tuy nhiên, nếu hành vi từ chối không có lý do hợp lý và mâu thuẫn với các chứng cứ khác trong hồ sơ, đây có thể trở thành một yếu tố để Tòa án cân nhắc khi đánh giá chứng cứ theo quy định của pháp luật. Vì vậy, các bên nên chủ động hợp tác trong quá trình giải quyết vụ việc nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời giúp Tòa án có đủ căn cứ đưa ra phán quyết chính xác.

Minh họa tình huống thực tế (đã ẩn danh)

Chị A khởi kiện yêu cầu xác định cha cho con sau khi người cha chấm dứt quan hệ và phủ nhận việc có con chung. Trong quá trình giải quyết vụ án, người cha nhiều lần không có mặt theo giấy triệu tập và từ chối thực hiện xét nghiệm ADN. Bên cạnh yêu cầu giám định, chị A cung cấp thêm tin nhắn, hình ảnh hai bên chung sống, chứng từ chuyển tiền trong thời gian mang thai và lời khai của người làm chứng. Trên cơ sở đánh giá tổng thể các chứng cứ hợp pháp thu thập được, Tòa án xem xét toàn diện các tình tiết của vụ án để đưa ra phán quyết theo quy định của pháp luật.

Kinh nghiệm xử lý hồ sơ

Qua thực tiễn giải quyết các vụ việc xác định cha, mẹ, con, việc không nên chỉ phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm ADN là yếu tố rất quan trọng. Ngay từ đầu, người yêu cầu nên chủ động lưu giữ tin nhắn, hình ảnh, sao kê chuyển khoản, hồ sơ khám thai, giấy tờ liên quan và thông tin của người làm chứng. Việc chuẩn bị hồ sơ chứng cứ đầy đủ, hợp pháp và có tính liên kết sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền có cơ sở đánh giá khách quan hơn, đặc biệt trong trường hợp người cha cố tình né tránh hoặc không hợp tác trong quá trình giải quyết tranh chấp.

4.3. Người cha từ chối giám định ADN có ảnh hưởng gì?

Việc người cha từ chối giám định ADN không đồng nghĩa với việc pháp luật mặc nhiên xác định người đó là cha của đứa trẻ hoặc xem như đã thừa nhận quan hệ huyết thống. Đây là điểm rất quan trọng mà nhiều người thường hiểu chưa đúng. Trong quá trình giải quyết tranh chấp xác định cha, mẹ, con, Tòa án sẽ đánh giá toàn diện toàn bộ chứng cứ của vụ việc, thay vì chỉ dựa vào việc một bên đồng ý hoặc từ chối giám định ADN.

Nếu người cha không hợp tác, Tòa án có thể xem xét nhiều nguồn chứng cứ khác như thư từ, tin nhắn, hình ảnh, video, lời khai của các bên, lời khai của người làm chứng, tài liệu thể hiện quá trình chăm sóc, cấp dưỡng hoặc các chứng cứ hợp pháp khác có liên quan. Trường hợp có căn cứ cho thấy việc từ chối giám định nhằm cản trở quá trình giải quyết vụ án, thái độ không hợp tác này cũng có thể được Tòa án cân nhắc khi đánh giá chứng cứ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tuy nhiên, việc từ chối giám định ADN không tự động làm phát sinh hoặc phủ nhận quan hệ cha con, mà chỉ là một trong nhiều yếu tố được xem xét cùng với toàn bộ tài liệu, chứng cứ của vụ án.

Do đó, trong các tranh chấp xác định cha cho con, người yêu cầu nên chuẩn bị đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu và có phương án pháp lý phù hợp, thay vì chỉ trông chờ vào kết quả xét nghiệm ADN.

Tình huống thực tế (đã ẩn danh):

Chị A khởi kiện yêu cầu xác định cha cho con sau khi người cha phủ nhận quan hệ huyết thống và liên tục từ chối tham gia giám định ADN theo yêu cầu của Tòa án. Trong quá trình giải quyết, chị A cung cấp nhiều chứng cứ như tin nhắn thể hiện việc hai bên có quan hệ tình cảm, hình ảnh chung trong thời gian mang thai, chứng từ chuyển tiền hỗ trợ sinh hoạt và lời khai của người thân. Sau khi đánh giá tổng hợp toàn bộ chứng cứ, đồng thời xem xét thái độ không hợp tác của bị đơn, Tòa án đã đưa ra phán quyết trên cơ sở các tài liệu hợp pháp thu thập được theo quy định của pháp luật, thay vì chỉ dựa vào việc bị đơn từ chối giám định ADN.

Kinh nghiệm xử lý hồ sơ

Qua thực tiễn hỗ trợ các vụ việc tranh chấp xác định cha, mẹ, con, kinh nghiệm cho thấy không nên chờ đến khi phát sinh tranh chấp mới bắt đầu thu thập chứng cứ. Ngay từ khi người cha có dấu hiệu phủ nhận quan hệ cha con hoặc né tránh trách nhiệm, người yêu cầu nên lưu giữ đầy đủ các tài liệu liên quan như tin nhắn, email, hình ảnh, ghi âm (nếu được thu thập hợp pháp), chứng từ chuyển khoản, giấy tờ khám thai hoặc các tài liệu khác có giá trị chứng minh. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp Tòa án có cơ sở đánh giá khách quan và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Mặc dù xét nghiệm ADN là nguồn chứng cứ có giá trị cao trong việc xác định quan hệ huyết thống, nhưng không phải mọi kết quả xét nghiệm đều được sử dụng theo cùng một cách trong thủ tục hành chính hoặc tố tụng. Bạn nên tìm hiểu thêm về Xét nghiệm ADN có giá trị pháp lý không? Khi nào được cơ quan Nhà nước chấp nhận? để biết điều kiện, phạm vi sử dụng và những yêu cầu cần đáp ứng khi sử dụng kết quả ADN làm chứng cứ trước cơ quan có thẩm quyền.

✅Phần 5.Thủ tục khởi kiện yêu cầu xác định cha cho con

5.1. Ai có quyền khởi kiện?

Không phải bất kỳ cá nhân nào cũng có quyền yêu cầu Tòa án xác định quan hệ cha, mẹ, con. Theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình cũng như tố tụng dân sự, người có quyền, lợi ích hợp pháp liên quan trực tiếp mới được quyền khởi kiện hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết. Việc xác định đúng chủ thể có quyền khởi kiện giúp hồ sơ được tiếp nhận thuận lợi, đồng thời bảo đảm quyền nhân thân của trẻ em và các bên liên quan.

Trong thực tế, các chủ thể thường có quyền yêu cầu gồm:

• Người mẹ: Khi người cha không thừa nhận con hoặc từ chối thực hiện nghĩa vụ của mình, người mẹ có quyền yêu cầu Tòa án xác định cha cho con nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ, bao gồm quyền được nhận cha, được cấp dưỡng và các quyền nhân thân khác.
• Người con: Khi đã thành niên hoặc thông qua người đại diện hợp pháp trong trường hợp chưa đủ năng lực hành vi dân sự, người con có quyền yêu cầu xác định cha để bảo vệ quyền về nhân thân, quyền thừa kế và các quyền, lợi ích hợp pháp khác.
• Người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp: Trong trường hợp người con là người chưa thành niên, mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật có thể thay mặt người con thực hiện quyền yêu cầu theo quy định.

Lưu ý: Quyền khởi kiện chỉ là bước đầu của quá trình giải quyết tranh chấp. Người yêu cầu vẫn cần cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh căn cứ yêu cầu, đồng thời có thể đề nghị Tòa án thu thập chứng cứ hoặc trưng cầu giám định ADN khi cần thiết.

Trước khi nộp đơn khởi kiện, bạn nên tìm hiểu thủ tục xác định cha mẹ cho con để chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

5.2. Hồ sơ cần chuẩn bị

Để Tòa án có căn cứ thụ lý và giải quyết yêu cầu xác định cha cho con, người khởi kiện cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định. Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế việc bổ sung tài liệu nhiều lần, rút ngắn thời gian giải quyết và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thu thập chứng cứ.

Checklist hồ sơ cần chuẩn bị

Đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu xác định cha cho con theo đúng mẫu và nội dung theo quy định.

Giấy khai sinh của người con (nếu đã được đăng ký khai sinh).

Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện (CCCD/Căn cước, hộ chiếu hoặc giấy tờ hợp pháp khác).

Tài liệu, chứng cứ chứng minh quan hệ cha con, như hình ảnh, tin nhắn, thư từ, ghi âm, video, giấy tờ chuyển tiền, lời khai của người làm chứng hoặc các tài liệu liên quan khác.

Kết quả xét nghiệm ADN (nếu đã thực hiện) hoặc tài liệu thể hiện yêu cầu đề nghị Tòa án trưng cầu giám định ADN khi người cha không hợp tác.

Các tài liệu khác theo yêu cầu của Tòa án trong từng vụ việc cụ thể.

Lưu ý: Không phải mọi vụ án đều bắt buộc phải có kết quả xét nghiệm ADN ngay từ thời điểm nộp đơn. Trong trường hợp chưa thể thu thập được mẫu ADN hoặc người cha từ chối hợp tác, người khởi kiện vẫn có thể nộp đơn kèm các chứng cứ hiện có và đề nghị Tòa án xem xét việc thu thập chứng cứ hoặc trưng cầu giám định ADN trong quá trình giải quyết vụ án.

5.3. Nộp hồ sơ ở đâu?

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người có yêu cầu cần nộp đơn đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền để được xem xét, thụ lý theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Việc xác định đúng Tòa án có thẩm quyền ngay từ đầu sẽ giúp tránh trường hợp hồ sơ bị trả lại hoặc phải chuyển sang cơ quan khác, làm kéo dài thời gian giải quyết.

Thông thường, Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (người bị yêu cầu xác định là cha của người con) cư trú hoặc làm việc là cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về xác định cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, đối với một số vụ việc có yếu tố nước ngoài hoặc thuộc trường hợp đặc biệt theo luật định, thẩm quyền giải quyết có thể thuộc Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Lưu ý: Thẩm quyền của Tòa án được xác định dựa trên nhiều yếu tố như tính chất vụ việc, nơi cư trú của các bên và việc vụ án có yếu tố nước ngoài hay không. Trước khi nộp hồ sơ, người yêu cầu nên kiểm tra kỹ quy định pháp luật hoặc tham khảo ý kiến luật sư để xác định đúng Tòa án có thẩm quyền, tránh mất thời gian do phải sửa đổi, bổ sung hoặc chuyển hồ sơ.

5.4. Quy trình Tòa án giải quyết

Sau khi người có quyền nộp đơn yêu cầu hoặc đơn khởi kiện, Tòa án sẽ giải quyết theo trình tự, thủ tục tố tụng dân sự. Thời gian giải quyết có thể khác nhau tùy thuộc vào tính chất vụ việc, mức độ hợp tác của các bên và quá trình thu thập chứng cứ.

Thời gian giải quyết cơ bản:

• Tiếp nhận hồ sơ: Tòa án kiểm tra đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ kèm theo để xác định điều kiện thụ lý.
• Thụ lý vụ án: Khi hồ sơ hợp lệ và người khởi kiện hoàn thành các nghĩa vụ tố tụng theo quy định, Tòa án ra thông báo thụ lý vụ án.
• Hòa giải: Tòa án tiến hành hòa giải giữa các bên (nếu thuộc trường hợp được hòa giải) nhằm tạo điều kiện cho các bên tự thỏa thuận.
• Thu thập chứng cứ: Trường hợp còn tranh chấp, Tòa án có thể yêu cầu các bên cung cấp thêm tài liệu, lấy lời khai, triệu tập người làm chứng hoặc trưng cầu giám định ADN nếu cần thiết.
• Xét xử: Sau khi hồ sơ đã đầy đủ và hết giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án mở phiên tòa để xem xét toàn bộ chứng cứ và đưa ra phán quyết về việc xác định quan hệ cha, con.

Lưu ý : Trong thực tế, nếu người cha không hợp tác hoặc cố tình né tránh việc giám định ADN, thời gian giải quyết vụ án có thể kéo dài hơn do Tòa án phải thu thập thêm chứng cứ và đánh giá toàn diện các tài liệu có trong hồ sơ, thay vì chỉ dựa vào một loại chứng cứ duy nhất.

Để hiểu rõ hơn về điều kiện, hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền và từng bước thực hiện ngoài quy trình tố tụng tại Tòa án, bạn có thể tham khảo bài viết thủ tục xác định cha mẹ cho con. Bài viết cung cấp hướng dẫn chi tiết về căn cứ pháp lý, trình tự giải quyết và những lưu ý quan trọng giúp chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, hạn chế phát sinh trong quá trình giải quyết.

✅Phần 6. Kết quả xét nghiệm ADN có phải là chứng cứ duy nhất không?

6.1. Giá trị của kết quả xét nghiệm ADN

Kết quả xét nghiệm ADN là một trong những căn cứ khoa học có độ chính xác rất cao để xác định quan hệ huyết thống. Trong điều kiện mẫu xét nghiệm được thu thập, bảo quản và phân tích đúng quy trình, kết quả có thể đạt độ tin cậy rất cao khi xác định hoặc loại trừ quan hệ cha – con. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, kết quả xét nghiệm ADN không phải lúc nào cũng là chứng cứ duy nhất hoặc có giá trị tuyệt đối trong mọi trường hợp.

Trong các vụ việc dân sự hoặc tranh chấp xác định cha, mẹ, con, cơ quan có thẩm quyền và Tòa án sẽ đánh giá toàn diện tất cả chứng cứ theo quy định của pháp luật, thay vì chỉ dựa vào một tài liệu duy nhất. Bên cạnh kết quả xét nghiệm ADN, các chứng cứ như tài liệu, tin nhắn, hình ảnh, video, lời khai của các bên, lời khai của người làm chứng hoặc các tài liệu khác có liên quan đều có thể được xem xét để làm rõ sự thật khách quan của vụ việc.

Đặc biệt, nếu kết quả ADN được thực hiện chỉ nhằm mục đích dân sự, không bảo đảm quy trình xác minh danh tính hoặc chuỗi quản lý mẫu (chain of custody), giá trị chứng minh có thể được đánh giá khác với kết quả được thực hiện theo quy trình phục vụ tố tụng hoặc thủ tục hành chính. Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp, người yêu cầu nên lựa chọn đúng loại xét nghiệm và chuẩn bị đầy đủ các chứng cứ liên quan để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

6.2. Khi nào cần kết hợp nhiều loại chứng cứ?

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp xác định cha, mẹ, con, kết quả xét nghiệm ADN thường là chứng cứ có giá trị cao, nhưng không phải trong mọi trường hợp đều đủ để cơ quan có thẩm quyền đưa ra kết luận. Theo nguyên tắc đánh giá chứng cứ trong tố tụng, mỗi chứng cứ cần được xem xét trong mối liên hệ với các chứng cứ khác để bảo đảm việc giải quyết vụ việc khách quan, toàn diện và đúng pháp luật.

Việc kết hợp nhiều loại chứng cứ đặc biệt cần thiết khi có tranh chấp về nguồn gốc mẫu xét nghiệm, một bên không hợp tác giám định, kết quả ADN được thực hiện ngoài quy trình phục vụ tố tụng hoặc còn tồn tại các tình tiết cần làm rõ. Khi đó, Tòa án có thể đánh giá đồng thời nhiều nguồn chứng cứ như:

• Kết quả xét nghiệm ADN được thực hiện đúng quy trình;
• Lời khai của các bên về quá trình chung sống, chăm sóc hoặc thừa nhận quan hệ cha, mẹ, con;
• Tài liệu, chứng từ như giấy tờ hộ tịch, thư từ, tin nhắn, email, hình ảnh, video, sao kê chuyển tiền hoặc các tài liệu điện tử khác;
• Lời khai của người làm chứng, bao gồm người thân, hàng xóm hoặc những người biết rõ về mối quan hệ giữa các bên.

Việc chuẩn bị đầy đủ và thống nhất các chứng cứ sẽ giúp tăng tính thuyết phục của hồ sơ, đồng thời hỗ trợ Tòa án xác định sự thật khách quan của vụ việc. Trong những tranh chấp phức tạp, việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ giai đoạn thu thập chứng cứ cũng giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu.

Không phải mọi kết quả xét nghiệm ADN đều có cùng giá trị sử dụng trong từng thủ tục pháp lý. Trước khi lựa chọn hình thức xét nghiệm, bạn nên tìm hiểu Xét nghiệm ADN dân sự và hành chính khác nhau thế nào? để biết sự khác biệt về quy trình lấy mẫu, xác minh danh tính và giá trị của kết quả trong hồ sơ hành chính hoặc khi giải quyết tại Tòa án.

✅Phần 7. Những lưu ý quan trọng khi giải quyết tranh chấp cha con

Khi phát sinh tranh chấp về việc xác định cha, mẹ, con, nhiều người có tâm lý muốn nhanh chóng thu thập chứng cứ để bảo vệ quyền lợi của mình. Tuy nhiên, không phải mọi cách thu thập mẫu ADN hay mọi loại xét nghiệm đều phù hợp với mục đích pháp lý. Việc lựa chọn sai phương thức có thể khiến kết quả không được chấp nhận hoặc làm kéo dài quá trình giải quyết tranh chấp. Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

7.1. Không nên tự ý lấy mẫu ADN trái phép

Trong thực tế, không ít người tự ý thu thập tóc, bàn chải đánh răng, ly uống nước hoặc các vật dụng cá nhân của người bị nghi là cha để mang đi xét nghiệm ADN. Mặc dù một số mẫu sinh học này có thể phục vụ việc phân tích ADN về mặt kỹ thuật, nhưng việc tự ý thu thập mẫu mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu hoặc không tuân thủ quy trình phù hợp có thể làm phát sinh tranh cãi về tính hợp pháp, nguồn gốc và tính xác thực của chứng cứ. Đặc biệt trong các vụ việc được giải quyết tại Tòa án, cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá toàn diện quá trình thu thập, bảo quản và sử dụng chứng cứ trước khi xem xét giá trị chứng minh. Vì vậy, khi vụ việc có khả năng phát sinh tranh chấp, nên lựa chọn phương án thu thập mẫu đúng quy trình và có tư vấn chuyên môn.

Xem thêm: Nếu cần sử dụng kết quả trong hồ sơ hành chính hoặc tố tụng, bạn nên tìm hiểu về giá trị pháp lý của kết quả xét nghiệm ADN để lựa chọn đúng hình thức xét nghiệm ngay từ đầu.

7.2. Chọn đúng loại xét nghiệm phù hợp mục đích

Không phải mọi kết quả xét nghiệm ADN đều có cùng giá trị sử dụng. Việc lựa chọn đúng loại xét nghiệm ngay từ đầu sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh phải thực hiện lại khi bổ sung hồ sơ.

• Xét nghiệm ADN dân sự: Phù hợp khi chỉ cần xác định quan hệ huyết thống cho mục đích cá nhân hoặc gia đình, không yêu cầu quy trình xác minh danh tính nghiêm ngặt.
• Xét nghiệm ADN hành chính: Thường được sử dụng trong các thủ tục hộ tịch, nhận cha, mẹ, con hoặc các hồ sơ hành chính khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
• Xét nghiệm ADN phục vụ tố tụng: Được thực hiện theo yêu cầu hoặc trong quá trình giải quyết của cơ quan tiến hành tố tụng, bảo đảm chặt chẽ về quy trình lấy mẫu, xác minh danh tính và quản lý chứng cứ.

Trước khi thực hiện xét nghiệm, nên xác định rõ mục đích sử dụng kết quả để lựa chọn loại hình phù hợp, tránh trường hợp kết quả phải thực hiện lại vì không đáp ứng yêu cầu của cơ quan giải quyết.

Xem thêm: Tìm hiểu sự khác biệt giữa xét nghiệm ADN dân sự và hành chính để lựa chọn đúng loại xét nghiệm cho từng tình huống cụ thể.

7.3. Nên có luật sư hỗ trợ khi tranh chấp

Trong các vụ việc tranh chấp xác định cha, mẹ, con, việc có luật sư đồng hành ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro về chứng cứ và hạn chế những sai sót trong quá trình giải quyết. Luật sư có thể tư vấn phương án thu thập tài liệu hợp pháp, đánh giá loại xét nghiệm ADN phù hợp với mục đích của vụ việc, hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu tại cơ quan có thẩm quyền hoặc Tòa án. Đồng thời, luật sư cũng hỗ trợ xây dựng chiến lược chứng minh khi người cha không hợp tác hoặc phủ nhận quan hệ huyết thống, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết và hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.

Xem thêm: Nếu đang cân nhắc thực hiện xét nghiệm để phục vụ mục đích dân sự, hành chính hoặc tố tụng, bạn nên tham khảo Xét nghiệm ADN trọn gói là gì và được sử dụng trong những trường hợp nào? để được tư vấn lựa chọn quy trình và loại xét nghiệm phù hợp với từng tình huống cụ thể.

✅Phần 8. Câu hỏi thường gặp

❓ Cha không nhận con thì người mẹ có được tự đưa con đi xét nghiệm ADN không?

Có. Người mẹ có thể chủ động đưa con đi xét nghiệm ADN để biết kết quả xác định quan hệ huyết thống trong trường hợp cha không nhận con. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa xét nghiệm ADN nhằm mục đích cá nhân và xét nghiệm ADN có giá trị sử dụng trong hồ sơ hành chính hoặc tố tụng. Nếu kết quả ADN được dùng để yêu cầu xác định cha cho con, đăng ký hộ tịch hoặc giải quyết tranh chấp tại Tòa án thì cần thực hiện theo đúng quy trình, bảo đảm việc lấy mẫu, xác minh danh tính và tính hợp pháp của chứng cứ.

❓ Cha không hợp tác thì Tòa án có bắt buộc xét nghiệm ADN không?

Khi giải quyết tranh chấp xác định cha cho con, Tòa án có thể xem xét yêu cầu giám định ADN nếu thấy cần thiết để làm rõ quan hệ huyết thống. Tuy nhiên, việc một người cha không hợp tác xét nghiệm ADN không đồng nghĩa với việc tự động bị xác định là cha của đứa trẻ. Tòa án sẽ đánh giá tổng thể các chứng cứ như kết quả giám định, lời khai, tài liệu, hình ảnh, tin nhắn và các tình tiết liên quan để đưa ra quyết định theo quy định pháp luật.

Xem thêm: Chứng cứ xác định quan hệ cha con?

❓ Không có ADN có chứng minh được quan hệ cha con không?

Có thể. Mặc dù xét nghiệm ADN là phương pháp có độ chính xác cao và thường được sử dụng để xác định quan hệ huyết thống, nhưng đây không phải là chứng cứ duy nhất trong mọi trường hợp. Khi giải quyết yêu cầu xác định cha cho con, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét thêm nhiều nguồn chứng cứ khác như quá trình chung sống, sự thừa nhận trước đó, tin nhắn, hình ảnh, nhân chứng hoặc các tài liệu liên quan. Việc chứng minh quan hệ cha con cần dựa trên sự đánh giá tổng thể các chứng cứ.

Tìm hiểu thêm Thủ tục xác định cha mẹ cho con?

❓ Sau khi xác định được cha thì có phải cấp dưỡng không?

Có. Khi quan hệ cha con được xác lập theo quy định pháp luật, người cha có quyền và nghĩa vụ đối với con, trong đó bao gồm nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và cấp dưỡng khi không trực tiếp nuôi con. Việc xác định cha không chỉ nhằm ghi nhận quan hệ huyết thống mà còn bảo vệ các quyền lợi hợp pháp của người con, bao gồm quyền được chăm sóc, được cấp dưỡng và các quyền nhân thân khác theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.

❓ Con ngoài giá thú có quyền yêu cầu xác định cha không?

Có. Pháp luật không phân biệt quyền xác định cha, mẹ của con dựa trên việc cha mẹ có đăng ký kết hôn hay không. Trẻ em sinh ra ngoài thời kỳ hôn nhân vẫn có quyền được xác định cha, mẹ và được bảo vệ các quyền lợi hợp pháp. Trong trường hợp người cha không thừa nhận con, người mẹ hoặc người con có thể thực hiện các thủ tục cần thiết để yêu cầu xác định quan hệ cha con, bao gồm việc sử dụng kết quả xét nghiệm ADN và các chứng cứ khác.

Để hiểu rõ hơn mời bạn tham khảo bài viết Không đăng ký kết hôn nhưng có con chung phải làm thế nào?

❓ Người cha đã mất thì xác định quan hệ cha con bằng cách nào?

Trường hợp người cha đã mất, việc xác định quan hệ cha con vẫn có thể được xem xét thông qua các phương pháp phù hợp như xét nghiệm ADN từ mẫu sinh học còn lưu giữ, mẫu vật cá nhân hoặc so sánh ADN với những người có quan hệ huyết thống gần như cha mẹ, anh chị em ruột của người đã mất. Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền cũng có thể xem xét các chứng cứ khác liên quan đến mối quan hệ giữa người cha và người con để giải quyết vụ việc.

Khi người cùng huyết thống đã chết thì làm thế nào để Xét nghiệm ADN khi người cần xác định huyết thống đã chết?

✅Phần 9. Kết luận

Khi xảy ra tình trạng cha không nhận con, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc xác định quan hệ huyết thống mà còn liên quan đến quyền lợi của mẹ và con theo quy định pháp luật. Trong trường hợp này, xét nghiệm ADN là phương pháp quan trọng giúp làm rõ xác định quan hệ huyết thống, nhưng cần lựa chọn đúng hình thức xét nghiệm phù hợp với mục đích sử dụng.

Nếu các bên chỉ có nhu cầu biết chính xác mối quan hệ cha con, có thể thực hiện xét nghiệm ADN theo nhu cầu cá nhân. Tuy nhiên, khi cha từ chối nhận con, không thừa nhận quan hệ huyết thống hoặc phát sinh tranh chấp, người có quyền lợi liên quan cần xem xét phương án thu thập chứng cứ xác định cha con và thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết.

Trường hợp người cha không hợp tác xét nghiệm ADN, việc giải quyết có thể cần đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, đánh giá các chứng cứ liên quan và thực hiện thủ tục yêu cầu xác định cha cho con theo quy định. Đặc biệt, khi vụ việc có tranh chấp, việc khởi kiện xác định cha cho con có thể là phương án cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mẹ và trẻ em.

Trong thực tế, nhiều trường hợp gặp khó khăn không phải vì không thể xét nghiệm ADN mà do chưa xác định đúng mục đích xét nghiệm, chưa chuẩn bị đầy đủ hồ sơ hoặc chưa biết cách sử dụng kết quả xét nghiệm ADN đúng giá trị pháp lý.

Vì vậy, nếu bạn đang gặp tình huống cha không nhận con, cha từ chối nhận con hoặc phát sinh tranh chấp xác định cha con, việc được luật sư tư vấn sớm sẽ giúp đánh giá chứng cứ, lựa chọn hướng xử lý phù hợp và hạn chế rủi ro trong quá trình giải quyết.

Liên hệ với luật sư để được tư vấn cụ thể về thủ tục xác định quan hệ cha con, hồ sơ cần chuẩn bị và phương án bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho mẹ và con.

☎️ Liên hệ luật sư Hotline/Telegram/Zalo: 0338 919 686 | 0969 566 766

Website: https://luatdungtrinh.vn|

Email:luatdungtrinh@gmail.com|